Việt Nam cần phổ cập blockchain, tài sản số

Mục tiêu phổ cập blockchain, tài sản số

Việt Nam đang đứng trước thời khắc lịch sử với lĩnh vực blockchain và tài sản số, khi Luật Công nghiệp công nghệ số và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP đã được ban hành.

Bên cạnh yếu tố tài chính và công nghệ, các chuyên gia cho rằng, yếu tố con người cũng là một trụ cột quan trọng. Ông Trần Xuân Tiến, Tổng thư ký Chi hội Blockchain TP.HCM (HBA) đánh giá, nhân lực là nền tảng sống còn của bất kỳ ngành công nghiệp nào, đặc biệt là blockchain và tài sản số.

Theo ông, dù Việt Nam sở hữu lợi thế lớn về lực lượng lao động trẻ và tài năng công nghệ, nhưng nếu không có sự định hướng và phổ cập kiến thức đúng đắn, lợi thế này sẽ khó chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh quốc gia.

Do đó, rất cần những tài liệu đầu tiên trên thị trường được thiết kế riêng cho người Việt, nhằm giải mã và đơn giản hóa các thuật ngữ kỹ thuật phức tạp, đưa công nghệ này tiếp cận từ sinh viên đến các chuyên gia tài chính, tiếp thị.

Thực tế, áp lực lên vai ngành công nghệ Việt Nam hiện nay là không nhỏ. Chính phủ đã xác định đến năm 2030, Việt Nam phải trở thành quốc gia có vị thế quốc tế về nghiên cứu, triển khai và ứng dụng công nghệ blockchain.

Tại Quyết định 1236/QĐ-TTg, Việt Nam hướng tới xây dựng 20 thương hiệu blockchain uy tín, vận hành tối thiểu 3 trung tâm thử nghiệm tại các thành phố lớn và đưa các cơ sở đào tạo trong nước vào nhóm 10 đơn vị hàng đầu châu Á.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, một khung hành động gồm 5 trụ cột đã được thiết lập, trải dài từ pháp lý, phát triển hạ tầng đến trọng tâm cốt lõi là đào tạo nguồn nhân lực.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hòa, Phó giám đốc Trung tâm chuyển đổi số TP.HCM cho rằng, giữa một thị trường sôi động, việc có một nguồn tri thức được biên tập kỹ lưỡng, chọn lọc các khái niệm sát sườn với thị trường trong nước là đóng góp thiết thực cho công cuộc chuyển đổi số.

Đây cũng là lý do gần đây HBA đã đưa ra thị trường cuốn sách "Cẩm nang ứng dụng công nghệ blockchain", được thiết kế cho độc giả trong nước và đơn giản hóa các thuật ngữ, giúp công nghệ này tiếp cận được nhiều người hơn.

"Blockchain tại Việt Nam hiện nay không thiếu công nghệ hay sự quan tâm từ thị trường, mà đang thiếu một nền tảng tri thức chuẩn hóa để phát triển nguồn nhân lực bền vững", bà Trần Sở Kỳ, Giám đốc vận hành MEXC Ventures nhìn nhận.

Bà Kỳ đánh giá cao ấn phẩm do HBA phát hành và tin tưởng viẹc đầu tư vào giáo dục và lan tỏa kiến thức đúng đắn chính là nền móng để xây dựng một hệ sinh thái blockchain lành mạnh và lâu dài tại Việt Nam.

Dấu ấn tưởng người Việt Nam trong lĩnh vực blockchain, tài sản số

Thực tế chứng minh, dấu ấn của người Việt trong lĩnh vực blockchain và tài sản số đang rõ nét hơn nhiều so với các ngành công nghiệp truyền thống.

Ông Lê Thanh, nhà đồng sáng lập Ninety Eight cho biết, tại các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới trong lĩnh vực tài sản số như Binance, Coinbase hay Ethereum, luôn có sự hiện diện của các kỹ sư người Việt Nam ở những vị trí then chốt.

Ông Thanh tin rằng, nguồn nhân lực của Việt Nam sở hữu tư duy logic tốt và khả năng thích nghi nhanh nhạy, những tố chất cực kỳ phù hợp với kỷ nguyên tài sản số.

Khác với các ngành công nghiệp nặng đòi hỏi hạ tầng vật lý khổng lồ và vốn đầu tư dài hạn, blockchain đã san phẳng sân chơi, giúp thu hẹp đáng kể khoảng cách giữa Việt Nam và các cường quốc công nghệ như Mỹ.

"Hiện nay, khoảng cách này là rất ngắn, thậm chí ở một số phân khúc ngách, người Việt đang trực tiếp dẫn dắt cuộc chơi toàn cầu", ông nói.

Lãnh đạo Ninety Eight tiết lộ, nhiều chuyên gia người Việt đang làm việc tại các tập đoàn lớn ở Mỹ, khi nhận thấy những tín hiệu tích cực từ chính sách trong nước và tiềm năng của thị trường, đã bày tỏ nguyện vọng quay về cống hiến.

Trong đó, đào tạo và giáo dục blockchain được xem là bước đệm cần thiết, còn năng lực ứng dụng thực tế là thước đo cho sự trưởng thành của ngành blockchain Việt Nam.

Theo ông Thanh, giá trị cốt lõi và trực diện nhất mà blockchain mang lại cho doanh nghiệp chính là khả năng xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Trong một thị trường mà niềm tin của người tiêu dùng liên tục bị thử thách bởi hàng giả và hàng nhái, công nghệ chuỗi khối cung cấp một giải pháp minh bạch tuyệt đối.

Khi toàn bộ lịch sử sản phẩm từ khâu sản xuất, vận chuyển đến tay người mua được ghi lại cố định trên chuỗi, các doanh nghiệp Việt Nam có thể kiểm soát chuỗi cung ứng hiệu quả như cách mà những gã khổng lồ như Walmart hay Nestlé đang thực hiện.

Một cuộc cách mạng khác đang diễn ra âm thầm nhưng mạnh mẽ là trong lĩnh vực thanh toán xuyên biên giới. Ông Thanh chia sẻ trải nghiệm thực tế của chính mình khi kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử quốc tế.

Trước đây, dòng tiền quốc tế về Việt Nam thường mất hàng tuần lễ với mức phí lên tới 5% mỗi giao dịch, tạo ra gánh nặng tài chính đáng kể. Tuy nhiên, sự xuất hiện của blockchain và tài sản số đã thay đổi hoàn toàn cục diện này.

Với chi phí gần như bằng không và tốc độ xử lý tức thì bất kể ngày đêm, doanh nghiệp có thể rút ngắn vòng quay vốn từ vài ngày xuống vài phút, đồng thời loại bỏ rủi ro gian lận hóa đơn nhờ tính năng kiểm tra theo thời gian thực.

Nhìn rộng hơn về vị thế quốc gia, ông Thanh đánh giá, trong suốt một thập kỷ qua, thế giới đã quen với việc Thung lũng Silicon là trung tâm của công nghệ, hay Phố Wall và Singapore là trái tim của tài chính. Tuy nhiên, với đặc tính phi tập trung của blockchain và tài sản mã hóa, tư duy địa lý này đang dần bị xóa bỏ, sẽ mở ra cơ hội cho những quốc gia như Việt Nam.