Việt – Nga nâng cấp hợp tác: Năng lượng hạt nhân, khoa học thành trụ cột mới

Chiều 22/3 theo giờ địa phương, Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tới Moscow, bắt đầu chuyến thăm chính thức Liên bang Nga từ ngày 22–25/3 theo lời mời của Thủ tướng Mikhail Mishustin.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nga tiếp tục được củng cố, hướng tới tăng cường hợp tác thực chất, hiệu quả trong các lĩnh vực trọng điểm như kinh tế, thương mại, đầu tư, năng lượng, dầu khí, khoa học công nghệ và nhiều lĩnh vực chiến lược khác.

Năng lượng là điểm sáng trong hợp tác chiến lược giữa hai bên

Tại hội đàm ngày 23/3, hai Thủ tướng nhất trí nâng tầm hợp tác song phương, trong đó xác định năng lượng tiếp tục là một trong những lĩnh vực then chốt.

Bên cạnh các dự án dầu khí truyền thống, hai bên thống nhất mở rộng sang năng lượng mới, năng lượng sạch và năng lượng tái tạo, hướng tới mục tiêu chuyển đổi xanh và đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn.

Đáng chú ý, việc ký kết hiệp định hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Liên bang Nga về xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam được xem là bước tiến quan trọng trong hợp tác năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình và tin tưởng. Đây không chỉ là dự án năng lượng đơn thuần mà còn được kỳ vọng trở thành công trình biểu tượng mới trong quan hệ hữu nghị giữa hai nước.

Song song, hợp tác khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua các cuộc làm việc của Thủ tướng Phạm Minh Chính với doanh nghiệp Nga. Trong đó, Novatek – nhà sản xuất khí đốt lớn thứ hai tại Nga (sau Gazprom) – bày tỏ mong muốn mở rộng đầu tư dài hạn tại Việt Nam, đặc biệt trong các dự án LNG quy mô lớn.

Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam hoan nghênh các nhà đầu tư Nga tham gia phát triển hạ tầng LNG, bao gồm kho cảng và nhà máy điện khí tại các khu vực trọng điểm như Hải Phòng – Quảng Ninh, Nghi Sơn, Cà Ná và Nam Du. Đồng thời, Việt Nam khuyến khích hợp tác chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực nội tại trong lĩnh vực năng lượng.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, Việt Nam xác định việc đa dạng hóa nguồn cung, thị trường và chuỗi cung ứng có ý nghĩa rất quan trọng. Đồng thời, Việt Nam cũng đang thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo để tái cơ cấu lại, chuyển đổi trong lĩnh vực năng lượng.

Kinh tế – thương mại được định vị lại là mũi nhọn

Bên cạnh năng lượng, hai bên thống nhất đưa hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư trở thành lĩnh vực tiên phong.

Việt Nam và Nga cam kết khai thác hiệu quả Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu, thúc đẩy mở cửa thị trường và tạo điều kiện thuận lợi cho dòng vốn đầu tư hai chiều.

Các thỏa thuận hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước trong lĩnh vực năng lượng, giao thông vận tải và logistics được kỳ vọng sẽ góp phần cụ thể hóa các cam kết cấp Chính phủ, đồng thời nâng cao hiệu quả triển khai các hiệp định đã ký.

Mở rộng hợp tác sang công nghệ, hạ tầng và đô thị

Một điểm đáng chú ý là khoa học – công nghệ được đưa lên vị trí trụ cột mới trong quan hệ song phương. Hai bên nhất trí thúc đẩy các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo 2026 về khoa học và giáo dục, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu khoa học trong khuôn khổ Trung tâm Nhiệt đới Việt – Nga.

Trong lĩnh vực hạ tầng, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị phía Nga tham gia tư vấn, thiết kế và chuyển giao công nghệ xây dựng hệ thống metro tại Hà Nội và TP.HCM. Đề xuất này cho thấy hợp tác Việt – Nga đang mở rộng từ năng lượng sang phát triển đô thị và công nghệ ứng dụng.

Trong chuyến thăm Trung tâm điều khiển hệ thống tàu điện ngầm Moscow – một trong những mạng lưới metro lớn và hiệu quả hàng đầu thế giới – Thủ tướng đánh giá cao kinh nghiệm của Nga trong quy hoạch, xây dựng và vận hành các tuyến đường sắt đô thị quy mô lớn.

Thủ tướng đề nghị hai bên sớm ký kết các biên bản ghi nhớ, tiến tới triển khai các nghiên cứu quy hoạch với tầm nhìn trăm năm và hạch toán hiệu quả tổng thể, đáp ứng đa mục tiêu, trong đó có mục tiêu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10%, tạo việc làm, sinh kế cho người dân.

Nhấn mạnh đây là bước khởi đầu quan trọng, người đứng đầu Chính phủ đề nghị thành lập tổ công tác chung để thúc đẩy triển khai ngay các nội dung hợp tác với tinh thần chủ động và hướng tới kết quả cụ thể.

Thúc đẩy hợp tác địa phương

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã hội kiến Chủ tịch Hội đồng Liên bang Nga Valentina Matviyenko. Phía Nga khẳng định ủng hộ các kết quả đạt được trong hội đàm cấp Chính phủ và cam kết phối hợp chặt chẽ để triển khai các thỏa thuận.

Hai bên đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy hợp tác địa phương, giao lưu văn hóa, giáo dục, du lịch và tăng cường phối hợp tại các diễn đàn nghị viện đa phương.

Ở lĩnh vực giáo dục và văn hóa, phía Nga đánh giá Việt Nam là điểm đến được người dân Nga ưa thích, trong khi Việt Nam mong muốn Nga tiếp tục hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng học bổng cho sinh viên Việt Nam, nhất là ở các lĩnh vực công nghệ số, công nghệ mới, y sinh, giao thông, khoa học cơ bản và nghệ thuật hàn lâm…

Với hàng loạt nội dung hợp tác được thúc đẩy trong chuyến thăm, quan hệ Việt Nam – Nga đang cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ nét: từ các lĩnh vực truyền thống, mở rộng sang các trụ cột mới như năng lượng, công nghệ và hạ tầng metro.

Chuyến thăm lần này vì vậy không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao, mà còn đặt nền móng cho một giai đoạn hợp tác sâu hơn, thực chất hơn giữa hai quốc gia trong bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu nhiều biến động.