VinaCapital: Lãi suất huy động có thể tiệm cận 7% trong năm 2026

NHNN đang đối mặt với bài toán cân bằng giữa ổn định vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng, thách thức phổ biến tại các nền kinh tế mới nổi.

Theo VinaCapital, trọng tâm điều hành hiện nay không còn là lạm phát mà là duy trì ổn định tỷ giá USD/VND song song với giữ đà tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh dự trữ ngoại hối ở mức thấp, dưới ba tháng nhập khẩu, NHNN buộc phải duy trì mặt bằng lãi suất cao hơn để hạn chế áp lực mất giá VND vượt mức 3% và tránh rủi ro suy giảm mạnh dự trữ ngoại hối. Theo đó, lãi suất được chấp nhận tăng nhẹ nhằm phòng ngừa những rủi ro lớn hơn đối với nền kinh tế.

Cách tiếp cận này thể hiện sự linh hoạt trong điều hành, khi ổn định vĩ mô và tăng trưởng được dung hòa thông qua các điều chỉnh chính sách kịp thời và có định hướng rõ ràng.

Căng thẳng thanh khoản hệ thống

Từ cuối năm 2025, NHNN đã triển khai các giải pháp linh hoạt để ứng phó với áp lực tỷ giá và thanh khoản, bao gồm bơm tiền thận trọng qua thị trường mở và nâng lãi suất OMO thêm 50 điểm cơ bản lên 4,5%.

Song song đó, NHNN sử dụng các công cụ như hợp đồng kỳ hạn có thể hủy ngang và hoán đổi kỳ hạn 14 ngày nhằm ổn định tâm lý thị trường và hạn chế biến động.

Sau giai đoạn đầu ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng, chính sách được điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn, với mặt bằng lãi suất cao hơn và kiểm soát tăng trưởng tín dụng để hỗ trợ tỷ giá.

Những bước đi này vừa giúp duy trì cân bằng trong ngắn hạn, vừa phản ánh định hướng dài hạn, trong đó tăng trưởng tín dụng khoảng 19% được kiểm soát so với tăng trưởng GDP 8% nhằm hạn chế rủi ro lạm phát và bất ổn vĩ mô.

Căng thẳng thanh khoản trong hệ thống ngân hàng chủ yếu xuất phát từ chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Năm 2025, tín dụng tăng cao hơn huy động gần 4 điểm phần trăm.

Việt Nam thuộc nhóm có tỷ lệ sử dụng tín dụng cao trong các thị trường mới nổi, phản ánh mức độ phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào tín dụng để duy trì tăng trưởng. Điều này gắn với điểm yếu cấu trúc là tăng trưởng năng suất thấp, theo IMF, tăng trưởng Năng suất Nhân tố Tổng hợp của Việt Nam chỉ quanh 0%.

Trong khi đó, huy động vốn chậm lại do dòng tiền dịch chuyển sang các kênh đầu tư khác. Thị trường chứng khoán tăng trên 40%, giá vàng tăng hơn 70% hay Bitcoin tăng khoảng 35% vào cuối năm 2025.

Hệ quả là tỷ lệ cho vay trên tiền gửi tại thị trường 1 tăng thêm khoảng 5 điểm phần trăm, lên gần 110%, làm áp lực thanh khoản gia tăng và buộc NHNN phải can thiệp.

Những yếu tố này khiến việc ổn định tỷ giá phức tạp hơn, đồng thời cho thấy nhu cầu cải cách nhằm nâng cao năng suất và giảm phụ thuộc vào tín dụng để hướng tới tăng trưởng bền vững.

Kỳ vọng chính sách điều hành năm 2026

Sang năm 2026, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng được VinaCapital dự báo tăng thêm 50 - 100 điểm cơ bản, tiệm cận 7%. Nguyên nhân chính đến từ thanh khoản thắt chặt và áp lực mất giá của đồng VND.

Việc tăng lãi suất nhằm thúc đẩy huy động vốn. Tuy nhiên, mức tăng này khó kéo giảm tỷ lệ cho vay/huy động (LDR) do tăng trưởng huy động dự kiến tiếp tục thấp hơn tăng trưởng tín dụng.

Trước đó, thị trường kỳ vọng tăng trưởng tín dụng khoảng 20%, tiếp nối mức 19% của năm 2025. Tuy nhiên, NHNN đã phát tín hiệu thận trọng khi đặt hạn mức tăng trưởng tín dụng ở mức 15%, đồng thời để ngỏ khả năng nới thêm trong nửa sau của năm để hỗ trợ mục tiêu GDP.

Để hỗ trợ thanh khoản mà không gây áp lực lớn lên tỷ giá, NHNN có thể kết hợp mở rộng bảng cân đối kế toán và nới lỏng một số chỉ tiêu thanh khoản. Phạm vi giấy tờ có giá đủ điều kiện cho giao dịch repo có thể được mở rộng, bao gồm trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu ngân hàng thương mại.

Ngoài ra, NHNN có thể triển khai nới lỏng định lượng không chính thức, tương tự mô hình của Ngân hàng Trung ương Indonesia. Mức độ áp dụng sẽ ở mức vừa đủ nhằm hỗ trợ tăng trưởng GDP và hạn chế rủi ro mất giá đồng tiền.

Những yếu tố trên cho thấy NHNN đang theo đuổi lộ trình điều hành linh hoạt, trong đó ổn định tỷ giá được bảo vệ mà không đánh đổi hoàn toàn động lực tăng trưởng.

Trong trường hợp căng thẳng thanh khoản gia tăng, NHNN và Chính phủ vẫn còn nhiều công cụ chính sách hiệu quả, chủ yếu mang tính hành chính và có thể triển khai nhanh.

Trước hết là điều tiết linh hoạt khoản tồn dư ngân quỹ của Kho bạc Nhà nước, ước khoảng 30 tỷ USD, từ NHNN sang hệ thống ngân hàng thương mại. Cách làm này tương tự cơ chế tài khoản TGA của Bộ Tài chính Mỹ tại FED. Hiện khoảng 15 tỷ USD đã được gửi vào hệ thống ngân hàng, trong khi 30 - 40 tỷ USD vẫn đặt tại NHNN.

Bên cạnh đó, NHNN có thể mở rộng bảng cân đối kế toán. Quy mô hiện khoảng 25% GDP, thấp hơn đáng kể so với mức 35% của nhiều ngân hàng trung ương trong khu vực, cho thấy dư địa hỗ trợ thanh khoản vẫn còn lớn.

Các biện pháp khác gồm chấp nhận trái phiếu doanh nghiệp làm tài sản trong giao dịch repo tại kênh tái cấp vốn và nới lỏng một số quy định liên quan.

Ngoài ra, phương án phát hành tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương liên kết với USD và vàng nhằm hỗ trợ dự trữ ngoại hối hoặc điều chỉnh các quy định thuế khiến dòng tiền của doanh nghiệp nhỏ và vừa rời khỏi hệ thống cũng có thể được xem xét.

Những công cụ này giúp NHNN xử lý bài toán cân bằng trong ngắn hạn, đồng thời thể hiện khả năng phản ứng nhanh, đảm bảo ổn định tỷ giá song hành với mục tiêu tăng trưởng mà không cần can thiệp quá mạnh.

Lợi ích bên ngoài và rủi ro tiềm ẩn

NHNN đang được hỗ trợ đáng kể từ các yếu tố bên ngoài, giúp giảm áp lực cân bằng giữa ổn định vĩ mô và tăng trưởng.

Việc Fed tái khởi động nới lỏng định lượng, dù dưới tên gọi khác, đã góp phần hạ áp lực mất giá USD/VND.

Đồng thời, căng thẳng thương mại Mỹ–Trung không leo thang như lo ngại. Trái lại, đồng Nhân dân tệ còn tăng khoảng 4% trong năm 2025, qua đó giảm áp lực gián tiếp lên VND.

Những diễn biến này mở rộng dư địa điều hành cho NHNN. Cơ quan này có thể triển khai nới lỏng định lượng không chính thức ở mức hạn chế, vừa bổ sung thanh khoản, vừa kiểm soát rủi ro tỷ giá.

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất vẫn là khả năng lãi suất VND tăng mạnh. Nếu lãi suất tiền gửi 12 tháng bình quân vượt 8%, thị trường chứng khoán có thể chịu tác động tiêu cực rõ rệt.

Ngoài ra, các rủi ro “thiên nga xám” cần được theo dõi sát như khả năng đảo chiều “carry trade” bằng đồng Yên. Nhà đầu tư Nhật Bản hiện nắm giữ tài sản nước ngoài tương đương 100% GDP, trong khi lãi suất Nhật đã tăng khoảng 100 điểm cơ bản trong năm 2025.

Những yếu tố này đòi hỏi NHNN tiếp tục điều hành linh hoạt và kịp thời, nhằm giữ vững cân bằng giữa ổn định tỷ giá và tăng trưởng trước các cú sốc bất ngờ.