Vingroup đánh thức 'vùng quê' Tây Bắc TP.HCM

Sau gần hai thập niên gần như ngủ yên trên bản đồ quy hoạch, dự án Khu đô thị Đại học quốc tế (International University Township - VIUT) quy mô 880ha tại cửa ngõ Tây Bắc TP.HCM đã chính thức được đánh thức với lộ trình triển khai kéo dài 10 năm. Từ biểu tượng của những lần lỡ hẹn, vùng đất rộng lớn này nay được kỳ vọng vươn lên thành cực tăng trưởng mới của thành phố, mang dáng hình của một đô thị tri thức, công nghệ và sinh thái hiện đại.

Nếu trước đây khu vực này chủ yếu được nhìn nhận như vùng ven với dư địa đất đai lớn nhưng tốc độ phát triển chậm, thì nay VIUT có thể trở thành chất xúc tác để thay đổi toàn bộ cục diện. Một khi hạ tầng đồng bộ, dân cư dịch chuyển và các dòng vốn đầu tư đổ về, Tây Bắc TP.HCM hoàn toàn có cơ hội trở thành trung tâm kinh tế - đô thị mới trong vài thập niên tới.

Gần 20 năm chờ ngày chuyển động

Quay về lịch sử gần 20 năm trước, ngày 1/7/2008, dự án này được cấp giấy chứng nhận đầu tư lần đầu với tổng vốn đăng ký 3,5 tỷ USD, tương đương khoảng 56.000 tỷ đồng thời điểm đó. Chủ đầu tư thời điểm đó là một nhà đầu tư đến từ Malaysia. Theo quy hoạch ban đầu, đây sẽ là một khu đô thị quy mô lớn tích hợp nhiều chức năng: giáo dục từ tiểu học đến đại học, khu dân cư, thương mại - dịch vụ, y tế, thể thao, giải trí và công viên công nghệ thông tin. Dân số dự kiến khoảng 64.000 người.

Vào thời điểm ấy, dự án được xem là cú hích lớn cho khu vực Tây Bắc TP.HCM, nơi được đánh giá là "vùng quê" của thành phố khi còn nhiều quỹ đất, mật độ dân cư chưa cao và hạ tầng đang trong giai đoạn mở rộng.

Tuy nhiên, sau lễ công bố rầm rộ là chuỗi năm tháng gần như bất động. Có nhiều nguyên nhân khiến dự án rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài.

Trước hết là bài toán giải phóng mặt bằng. Với diện tích lên đến 880ha nằm trong khu dân cư đông đúc, đất đai có nhiều ranh giới phức tạp, việc thỏa thuận đền bù không hề đơn giản.

Thứ hai là khó khăn tài chính của chủ đầu tư trong giai đoạn thị trường bất động sản suy giảm, đặc biệt từ năm 2013 đến 2017. Khi dòng vốn co hẹp, dự án gần như rơi vào trạng thái “đóng băng”.

Ngoài ra, sự thay đổi liên tục của hệ thống pháp luật liên quan đến đất đai, quy hoạch, đầu tư cũng buộc dự án phải điều chỉnh nhiều lần, khiến thời gian kéo dài hơn dự kiến rất xa.

Có thời điểm, khu đất rộng hàng trăm hecta chỉ hiện hữu trong trí nhớ của người dân địa phương như một vùng quy hoạch treo kéo dài nhiều năm.

Sau nhiều năm được chấp thuận đầu tư dự án nhưng không thể triển khai, đến năm 2018, chủ đầu tư nước ngoài đã chuyển nhượng 97,7% vốn góp tại dự án này cho Vinhomes.

Và bước ngoặt xuất hiện từ năm 2019 khi chủ đầu tư mới đã đề nghị tiếp tục triển khai dự án, đồng thời bổ sung hồ sơ chứng minh năng lực tài chính, vốn điều lệ đã góp đủ và khả năng quản lý để thực hiện. Trên cơ sở đó, năm 2021, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2197/QĐ-TTg điều chỉnh chủ trương đầu tư, mở đường cho việc tái khởi động dự án.

Đến ngày 13/1/2025, Quyết định số 80/QĐ-TTg tiếp tục được ban hành, xác lập tiến độ thực hiện toàn bộ dự án trong 120 tháng, tức 10 năm. Khoảng thời gian này bao gồm các công việc lớn nhất: bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư, đầu tư hạ tầng kỹ thuật và xây dựng các hạng mục chức năng.

Việc ấn định thời hạn cụ thể được xem là bước đi quan trọng, bởi sau nhiều năm trì trệ, dự án lần đầu tiên có một khung tiến độ rõ ràng để giám sát và thực hiện.

Lãnh đạo TP.HCM cũng nhiều lần khẳng định đây là một trong những dự án trọng điểm cần thúc đẩy tại khu vực Tây Bắc thành phố. Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, thành phố yêu cầu các sở ngành tập trung tháo gỡ thủ tục, phối hợp để dự án được khởi công đúng kế hoạch.

Viễn cảnh mới

Lặng nhìn về phía những cánh đồng từng bỏ hoang hóa suốt gần hai thập kỷ, nơi chỉ có lau sậy, cỏ dại và những ruộng đồng cằn cỗi, nay bừng tỉnh trong tiếng máy móc khởi công rộn rã của đại dự án VIUT, ông Phạm Xuân Nam, Chủ tịch UBND xã Xuân Thới Sơn không giấu nổi sự xúc động. “Từ hơn một tháng nay, khi thông tin dự án sắp được khởi công được công bố, người dân Xuân Thới Sơn đã rất phấn khởi”, ông Nam chia sẻ với ánh mắt đầy kỳ vọng.

“Bà con trên địa bàn càng vui mừng hơn khi thấy một nhà đầu tư có tiềm lực như Vingroup bắt tay triển khai dự án. Đảng bộ và chính quyền địa phương cũng rất đồng thuận, bởi chúng tôi tin đây sẽ là cú hích lớn không chỉ cho Xuân Thới Sơn mà còn cho toàn bộ khu Tây Bắc TP.HCM”, ông Nam nhấn mạnh.

Ông Trần Văn Bảy, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho hay, theo định hướng phát triển không gian đô thị của TP.HCM, Tây Bắc giữ vai trò đặc biệt quan trọng với địa hình bằng phẳng, thế đất cao ráo, quỹ đất lớn và còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác. "Trên nền tảng đó, VIUT được kỳ vọng trở thành nơi hội tụ các cơ sở giáo dục chất lượng cao, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, góp phần hình thành hệ sinh thái học thuật - khởi nghiệp năng động, giữ vai trò đầu tàu trong phát triển kinh tế tri thức”, ông Bảy nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo TP.HCM, dự án không chỉ đơn thuần là một đại đô thị mới, mà còn mở ra mô hình phát triển thế hệ mới, nơi đô thị, giáo dục và công nghệ được tích hợp chặt chẽ để tạo ra giá trị gia tăng bền vững. Đặc biệt, khi hệ thống hạ tầng chiến lược cùng các đại đô thị hiện đại được đầu tư đồng bộ, Tây Bắc sẽ có đầy đủ điều kiện để “cất cánh”, trở thành động lực tăng trưởng mới của TP.HCM trong nhiều thập niên tới.

“Chúng tôi tin tưởng VIUT sẽ được triển khai thành công, trở thành biểu tượng mới của đô thị tri thức - công nghệ, góp phần thúc đẩy TP.HCM phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới”, ông nói.

Sự kỳ vọng của người dân Xuân Thới Sơn và rộng hơn là của cả TP.HCM, có lẽ không chỉ đến từ viễn cảnh thay da đổi thịt của một vùng đất ngoại thành từng nhiều năm trầm lắng. Quan trọng hơn, quy hoạch bài bản và định hướng phát triển của VIUT cho thấy sự gắn kết chặt chẽ với chiến lược chuyển dịch mô hình tăng trưởng mới của thành phố: lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức làm động lực phát triển cốt lõi trong giai đoạn tới.

Nếu trước đây, nhiều khu đô thị chủ yếu xoay quanh chức năng nhà ở và thương mại, thì VIUT được định vị theo mô hình “Thành phố công viên tri thức”, nơi giáo dục, nghiên cứu, công nghệ và đời sống cư dân hòa quyện thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Đây được xem là bước đi phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tri thức và chuyển đổi số theo Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Trong quy hoạch tổng thể, hơn 150ha được dành riêng cho hệ sinh thái giáo dục, đào tạo và nghiên cứu. Không gian này dự kiến quy tụ các trường đại học quốc tế, trung tâm nghiên cứu phát triển, thư viện số, khu làm việc chung dành cho khởi nghiệp công nghệ và các viện nghiên cứu chuyên sâu. Đặc biệt, thay vì chỉ xây dựng những khối nhà cao tầng san sát, dự án hướng đến mô hình đô thị mở, nơi người dân có thể vừa sinh sống, học tập, nghiên cứu, làm việc và giải trí trong cùng một không gian tích hợp.

Các chuyên gia đánh giá, mô hình này mang nhiều nét tương đồng với các đô thị tri thức nổi tiếng thế giới như Silicon Valley (Mỹ), Tsukuba Science City (Nhật Bản) hay One-North (Singapore), nơi đại học, doanh nghiệp công nghệ và khu dân cư tạo thành một chuỗi giá trị cộng hưởng.

Nhưng hơn cả quy mô hay tiềm lực của chủ đầu tư, điều khiến người dân Xuân Thới Sơn tin rằng VIUT sẽ trở thành “mảnh ghép chiến lược” cho cực tăng trưởng tri thức mới của TP.HCM chính là vị trí hiếm có của dự án tại cửa ngõ Tây Bắc, nơi đang dần hình thành điểm hội tụ của các trục hạ tầng và hành lang kinh tế mới.

VIUT nằm ngay trên tuyến kết nối TP.HCM với Tây Ninh và cửa khẩu Mộc Bài, cửa ngõ giao thương chiến lược hướng sang Campuchia và thị trường ASEAN. Từ dự án, cư dân có thể kết nối trực tiếp với Quốc lộ 22, đường Vành đai 3 và đặc biệt là cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, tuyến hạ tầng trọng điểm đang được đẩy nhanh triển khai. Theo giới chuyên môn, khi cao tốc hoàn thành, khu vực này sẽ không còn là “vùng ven” của đô thị trung tâm, mà trở thành cửa ngõ kinh tế năng động, kết nối TP.HCM với mạng lưới logistics, thương mại và chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Không chỉ hưởng lợi từ hạ tầng đường bộ, khu vực này còn đón thêm lực đẩy mạnh mẽ từ mạng lưới metro tương lai. Khi metro số 2 và số 3 đi vào vận hành, khoảng cách giữa Tây Bắc và trung tâm TP.HCM sẽ được rút ngắn đáng kể, tạo điều kiện để dòng chảy chuyên gia, giảng viên, kỹ sư công nghệ và cộng đồng startup dịch chuyển mạnh về khu vực này.

Sự cộng hưởng giữa hạ tầng quy mô lớn và mô hình đại đô thị tích hợp được kỳ vọng sẽ tạo hiệu ứng “vết dầu loang”, kích hoạt làn sóng đầu tư, thương mại và dân cư mới, đưa Tây Bắc TP.HCM trở thành một trong những tâm điểm phát triển năng động nhất thành phố trong giai đoạn 2026 - 2035.

Nhưng điều khiến nhiều người dân Xuân Thới Sơn tin rằng lần này dự án sẽ được triển khai quyết liệt, thay vì chỉ được nhắc đến rồi lại rơi vào im ắng như trước, nằm ở những thay đổi mang tính nền tảng.

Trước hết, dự án đã có quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư kèm lộ trình thực hiện rõ ràng trong 120 tháng. Một cột mốc tiến độ cụ thể đồng nghĩa dự án không còn dừng ở kỳ vọng, mà đã bước sang giai đoạn chịu áp lực thực thi và giám sát.

Thứ hai, chính quyền TP.HCM cho thấy mức độ nhập cuộc mạnh mẽ hơn hẳn khi trực tiếp chỉ đạo, yêu cầu các sở ngành phối hợp tháo gỡ thủ tục, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và hoàn thiện các điều kiện triển khai. Đây là yếu tố then chốt đối với một dự án có quy mô lớn và tồn đọng nhiều năm.

Thứ ba, tư duy phát triển của dự án đã thay đổi căn bản. Nếu trước đây chủ yếu được nhìn dưới góc độ bất động sản nhà ở, thì nay VIUT được định vị như một cực tăng trưởng mới, gắn với giáo dục, công nghệ, nghiên cứu và phát triển đô thị bền vững. Giá trị cốt lõi không chỉ nằm ở quỹ đất, mà ở khả năng tạo ra hệ sinh thái kinh tế tri thức trong dài hạn.

Những yếu tố này dù chưa thể bảo đảm dự án sẽ thành công tuyệt đối, nhưng rõ ràng đã tạo nên nền tảng thực chất và đáng tin cậy hơn nhiều so với các đợt “hâm nóng” trước đây.

Hệ sinh thái “5 công viên - 1 tâm điểm tri thức”

Quay trở lại với đại dự án VIUT, dù có hành lang pháp lý mới và quyết tâm chính trị rõ ràng hơn, thách thức lớn nhất vẫn không thay đổi: giải phóng mặt bằng. Bởi lẽ, phần lớn diện tích dự án hiện vẫn thuộc quyền sử dụng của người dân. Việc thương lượng bồi thường, tái định cư và ổn định sinh kế cho hàng ngàn hộ dân là công việc không thể làm trong ngày một ngày hai. Chỉ cần khâu này chậm trễ, toàn bộ tiến độ 10 năm sẽ chịu áp lực lớn.

Bên cạnh đó, dự án có quy mô đầu tư gần 59.000 tỷ đồng sau điều chỉnh, tăng khoảng 3.000 tỷ đồng so với kế hoạch ban đầu. Con số này đòi hỏi nguồn lực tài chính bền vững, khả năng kiểm soát dòng tiền và tổ chức triển khai theo từng giai đoạn rất chặt chẽ.

Và quan trọng hơn, một đại đô thị tích hợp giáo dục, dân cư, thương mại, công nghệ không chỉ cần vốn lớn mà còn cần năng lực quản trị dài hạn. Nhưng điều này có lẽ là không khó với một tập đoàn có tiềm lực mạnh mẽ như Vingroup.

Một thách thức khác cũng cần nhắc đến là thách thức môi trường và chống ngập. Trên thực tế, vị trí dự án nằm gần khu vực kênh rạch, vùng trũng đặc trưng của Tây Bắc TP.HCM. Vì vậy, hạ tầng kỹ thuật và môi trường là yếu tố then chốt trong thẩm định. Nếu phát triển theo lối san lấp đơn thuần, nguy cơ ngập úng và phá vỡ hệ sinh thái là điều dễ thấy.

Do đó, thành phố yêu cầu quy hoạch phải bảo đảm thoát nước, hồ điều tiết, không gian xanh và kết nối đồng bộ với mạng lưới xung quanh.

Trong bối cảnh TP.HCM chịu áp lực ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu và mưa cực đoan, bài toán đô thị hóa gắn với thích ứng môi trường không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc.

Và để đưa ra "lời giải" cho những bài toán học búa này, Vingroup đã đưa ra bản cấu trúc quy hoạch mới với những bản sắc khác biệt và tham vọng vượt chuẩn của dự án.

Theo đó, thay vì phát triển theo mô hình đô thị đơn thuần, VIUT được kiến tạo như một hệ sinh thái đa tầng, nơi giáo dục, công nghệ, thương mại, giải trí và sinh thái cùng vận hành trong một chỉnh thể thống nhất. Toàn bộ dự án được chia thành năm phân khu chủ đề lớn, lấy cảm hứng từ những mô hình đô thị hiện đại hàng đầu thế giới.

Trong đó, công viên Tri thức được xem là “trái tim” của toàn dự án, nơi quy tụ các trường đại học quốc tế, thư viện số, trung tâm nghiên cứu, không gian co-working và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành điểm hội tụ của giới học thuật, chuyên gia công nghệ và cộng đồng startup trong tương lai.

Đối lập với nhịp sống năng động ấy là công viên Thiền, phân khu mang tinh thần nghỉ dưỡng, đề cao sự tĩnh tại, tái tạo năng lượng và chăm sóc sức khỏe tinh thần, xu hướng đang ngày càng trở thành tiêu chuẩn sống mới tại các đô thị hiện đại.

Trong khi đó, công viên Quốc tế được định vị như trung tâm thương mại - văn hóa - giải trí đa quốc gia với chuỗi phố đi bộ, quảng trường sự kiện và các tổ hợp mua sắm quy mô lớn, tạo nên không gian giao thoa của nhịp sống toàn cầu.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là khu công viên Biển & VinWonders, nơi dự kiến hình thành tổ hợp vui chơi giải trí, công viên nước và các trò chơi cảm giác mạnh theo tiêu chuẩn quốc tế, góp phần biến VIUT thành điểm đến mới của ngành công nghiệp giải trí phía Nam.

Cuối cùng, đáng chú ý là khu sân golf 36 hố tiêu chuẩn quốc tế. Đây không chỉ là tiện ích cao cấp, mà còn là “nam châm” thu hút cộng đồng chuyên gia, doanh nhân và tầng lớp cư dân thượng lưu về sinh sống và làm việc.

Theo các nhà quy hoạch, việc tích hợp đồng thời giáo dục, thương mại, giải trí, thể thao và không gian sinh thái trong cùng một đại đô thị sẽ tạo nên mô hình “all-in-one” thế hệ mới, nơi cư dân có thể học tập, làm việc, nghỉ dưỡng và tận hưởng cuộc sống trong một bán kính ngắn, giảm áp lực hạ tầng nhưng vẫn nâng cao chất lượng sống đô thị.

Bên cạnh đó, một trong những điểm tạo nên dấu ấn khác biệt của VIUT nằm ở triết lý quy hoạch “đô thị trong đảo - đảo trong đô thị”, được hình thành từ chính hệ thống kênh rạch và mặt nước tự nhiên đặc trưng của vùng Xuân Thới Sơn.

Theo đó, thay vì lựa chọn cách tiếp cận quen thuộc là san lấp để tối đa hóa quỹ đất xây dựng, chủ đầu tư giữ lại phần lớn cấu trúc sông nước nguyên bản, tái thiết thành lõi cảnh quan và sinh thái trung tâm của toàn đại đô thị. Chính cách phát triển “thuận tự nhiên” này giúp VIUT không chỉ mang dáng dấp của một đô thị hiện đại, mà còn giữ được hơi thở đặc trưng của vùng đất Tây Bắc TP.HCM.

Đặc biệt, với hơn 100 công viên lớn nhỏ được đan cài xuyên suốt các phân khu, VIUT hình thành nên mạng lưới không gian xanh liên hoàn: từ công viên ven sông, công viên Nhật Bản đến công viên bách thảo... mỗi không gian đều được thiết kế như một phần mở rộng của đời sống cư dân, nơi thiên nhiên không còn là tiện ích bổ sung mà trở thành yếu tố cốt lõi của trải nghiệm sống.

Trong bối cảnh TP.HCM ngày càng chịu áp lực bê tông hóa và biến đổi khí hậu, mô hình phát triển với mật độ xanh cao được xem là lời giải chiến lược nhằm cải thiện vi khí hậu, nâng chất lượng sống và hướng tới phát triển bền vững.

Ông Lê Khắc Hiệp, Phó chủ tịch Vingroup, cho biết VIUT được kiến tạo với khát vọng trở thành biểu tượng phát triển mới của Vingroup và Vinhomes tại Tây Bắc TP.HCM, nơi hệ sinh thái sinh thái quy mô lớn hội tụ cùng mạng lưới tri thức toàn cầu. Theo ông, dự án không chỉ mang giá trị của một đại đô thị hiện đại, mà còn được kỳ vọng trở thành nền tảng thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bứt phá mạnh mẽ, góp phần hình thành cực tăng trưởng mới cho TP.HCM trong tương lai.

Đại diện chủ đầu tư cũng nhấn mạnh, dự án được phát triển theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Đảng và Nhà nước, hướng tới xây dựng một đô thị tri thức đẳng cấp khu vực, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho thành phố trong dài hạn.