Vốn chủ ngân hàng: Cuộc đua nghìn tỷ phía sau tăng trưởng tín dụng

* Bài viết thuộc Chuyên đề "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"

Từ cuộc đua quy mô tài sản đến cuộc đua năng lực vốn

Trong nhiều năm, tổng tài sản thường được xem là thước đo phản ánh vị thế của một ngân hàng trên thị trường. Tuy nhiên, khi các yêu cầu về an toàn vốn ngày càng được siết chặt và dư địa tăng trưởng tín dụng trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng, trọng tâm của ngành ngân hàng đang dần dịch chuyển sang một chỉ tiêu khác: vốn chủ ngân hàng.

Vốn chủ sở hữu không chỉ là "tấm đệm" hấp thụ rủi ro mà còn là nguồn lực quyết định khả năng mở rộng kinh doanh, đáp ứng các chuẩn mực quản trị quốc tế và duy trì tốc độ tăng trưởng trong dài hạn. Chính vì vậy, cuộc đua tăng vốn trong những năm gần đây đang diễn ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết và trở thành một trong những xu hướng đáng chú ý nhất của ngành ngân hàng Việt Nam.

Vietcombank tiếp tục dẫn đầu về vốn chủ sở hữu

Dữ liệu quý I/2026 cho thấy Vietcombank tiếp tục là ngân hàng sở hữu quy mô vốn chủ sở hữu lớn nhất hệ thống với hơn 234.000 tỷ đồng. Đây là kết quả của nhiều năm duy trì hiệu quả kinh doanh ở mức cao và chính sách tích lũy vốn bền bỉ.

Điều đáng chú ý là dù sở hữu quy mô tài sản thuộc nhóm lớn nhất thị trường, Vietcombank lại không sử dụng đòn bẩy tài chính quá cao. So với nhiều ngân hàng có cùng quy mô, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu của ngân hàng này vẫn ở mức tương đối an toàn. Điều đó cho thấy chiến lược phát triển của Vietcombank đang hướng tới sự cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định tài chính, thay vì chỉ tập trung mở rộng quy mô bằng nguồn vốn huy động.

Khoảng cách giữa ngân hàng quốc doanh và tư nhân đang thu hẹp

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất của bức tranh vốn chủ ngân hàng hiện nay là sự vươn lên mạnh mẽ của khối ngân hàng tư nhân.

Nếu như trước đây BIDV và VietinBank tạo ra khoảng cách khá lớn so với phần còn lại của thị trường thì hiện nay Techcombank và VPBank đã tiến rất gần tới nhóm dẫn đầu. Tính đến cuối quý I/2026, vốn chủ sở hữu của Techcombank và VPBank đều đạt xấp xỉ 187.000 tỷ đồng, gần tương đương với hai "ông lớn" quốc doanh.

Sự thay đổi này phản ánh một thực tế rằng các ngân hàng tư nhân đang tích cực củng cố năng lực tài chính nội tại thông qua việc giữ lại lợi nhuận và tăng vốn liên tục. Đây không chỉ là câu chuyện về quy mô mà còn là sự chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng mới khi các yêu cầu về vốn ngày càng trở thành rào cản đối với hoạt động tín dụng.

Hai chiến lược phát triển đang hình thành rõ nét

Quan sát cấu trúc bảng cân đối kế toán cho thấy ngành ngân hàng Việt Nam đang xuất hiện hai mô hình phát triển tương đối khác biệt.

Nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn dựa chủ yếu vào lợi thế huy động vốn để mở rộng quy mô tài sản. Với mạng lưới rộng khắp và khả năng thu hút tiền gửi lớn, các ngân hàng này duy trì mức đòn bẩy tài chính cao nhằm tối đa hóa dư nợ tín dụng và thị phần.

Ngược lại, nhiều ngân hàng tư nhân lớn lại lựa chọn hướng đi khác. Thay vì đẩy mạnh đòn bẩy, họ tập trung tích lũy vốn chủ sở hữu và xây dựng bộ đệm tài chính dày hơn. Điều này giúp hệ số đòn bẩy của các ngân hàng như Techcombank hay VPBank duy trì ở mức thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung của hệ thống.

Chiến lược này có thể làm tốc độ mở rộng tài sản chậm hơn trong ngắn hạn, nhưng đổi lại tạo ra dư địa tăng trưởng lớn hơn trong tương lai và giúp ngân hàng chủ động hơn trước các biến động kinh tế.

Xu hướng tăng vốn đang lan rộng trong toàn hệ thống

Không chỉ các ngân hàng lớn, nhiều ngân hàng quy mô trung bình và nhỏ cũng đang đẩy mạnh quá trình củng cố năng lực vốn. Giai đoạn từ quý I/2024 đến quý I/2026 ghi nhận sự cải thiện đáng kể về vốn chủ sở hữu tại phần lớn tổ chức tín dụng.

Diễn biến này phản ánh sự thay đổi trong tư duy quản trị của ngành ngân hàng. Nếu như trước đây tăng trưởng tín dụng là mục tiêu hàng đầu thì hiện nay chất lượng tăng trưởng và khả năng chống chịu rủi ro đang được đặt lên vị trí ưu tiên cao hơn. Việc gia tăng vốn chủ sở hữu trở thành điều kiện cần để các ngân hàng đáp ứng các chuẩn mực Basel, mở rộng hạn mức tín dụng và đầu tư cho chuyển đổi số.

Vốn chủ sẽ quyết định lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn tới

Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều biến động và các quy định an toàn vốn ngày càng chặt chẽ, vốn chủ sở hữu đang trở thành yếu tố mang tính chiến lược đối với mỗi ngân hàng.

Những ngân hàng sở hữu bộ đệm vốn lớn sẽ có nhiều dư địa hơn để mở rộng tín dụng, phát triển các lĩnh vực kinh doanh mới và ứng phó với các cú sốc từ thị trường. Ngược lại, các ngân hàng có năng lực vốn hạn chế sẽ phải đối mặt với áp lực lớn hơn trong việc duy trì tốc độ tăng trưởng.

Nếu tổng tài sản phản ánh quy mô hiện tại thì vốn chủ ngân hàng chính là thước đo sức mạnh tương lai. Cuộc đua tăng vốn vì thế không còn đơn thuần là một chỉ tiêu tài chính mà đang trở thành cuộc cạnh tranh về năng lực phát triển dài hạn. Những chuyển động đang diễn ra cho thấy cục diện ngành ngân hàng Việt Nam trong thập kỷ tới có thể sẽ được quyết định không phải bởi ngân hàng nào lớn nhất, mà bởi ngân hàng nào sở hữu nền tảng vốn vững chắc nhất.

Bài viết thuộc Chuyên đề: "Toàn cảnh ngân hàng Việt Nam: Từ báo cáo tài chính đến mạch nhịp kinh tế"