Xung đột Trung Đông: Thách thức an ninh năng lượng trước biến động giá xăng dầu

Áp lực giá lẫn nguồn cung

Ngày 5/3/2026, Bộ Công thương công bố mức giá cơ sở mới đối với các mặt hàng xăng dầu, ghi nhận biên độ tăng đáng kể so với kỳ điều hành trước. Cùng thời điểm, thị trường LPG trong nước rơi vào tình trạng khan hiếm cục bộ khi nhiều nguồn cung quốc tế bị gián đoạn.

Theo kỳ điều hành ngày 5/3, giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu trong nước tăng mạnh. Xăng E5RON92 được điều chỉnh lên mức 21.449 đồng/lít, tăng gần 10% so với kỳ trước. Xăng RON95-III đạt 22.340 đồng/lít, tăng hơn 10%. Mức tăng mạnh nhất ghi nhận ở các mặt hàng dầu: dầu điêzen lên 23.037 đồng/lít, tăng gần 19,5%, trong khi dầu hỏa tăng tới hơn 36%, đạt 26.601 đồng/lít.

Đáng chú ý, trong kỳ điều hành này, Quỹ bình ổn giá xăng dầu không được trích lập cũng như không chi sử dụng. Điều này khiến giá bán lẻ trong nước tăng sát với mức giá cơ sở, phản ánh trực tiếp biến động của thị trường thế giới.

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex, mã chứng khoán PLX) cũng đã điều chỉnh giá từ 15h ngày 5/3/2026. Quỹ bình ổn giá xăng dầu tại Petrolimex trong chu kỳ từ 26/2 đến trước thời điểm điều chỉnh giá có số dư ước tính gần 3.100 tỷ đồng, không trích lập và không chi sử dụng, với khoản lãi phát sinh trong tháng 2 hơn 0,5 tỷ đồng. Đây là lần thứ 187 giá xăng dầu được điều hành theo Nghị định 95/2021/NĐ-CP.

Petrolimex hiện chiếm khoảng 50% thị phần xăng dầu nội địa và là doanh nghiệp đầu mối lớn nhất thị trường. Doanh nghiệp này duy trì mức tăng trưởng sản lượng xuất bán bình quân hơn 5%/năm trong 5 năm gần đây.

Song song với biến động giá xăng dầu, thị trường LPG trong nước cũng ghi nhận những dấu hiệu bất ổn. Một số doanh nghiệp đầu mối thông báo gặp khó khăn trong việc bảo đảm sản lượng giao hàng do nguồn cung quốc tế bị gián đoạn.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt là tình trạng phong tỏa tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Khi lưu thông hàng hải bị hạn chế, nhiều quốc gia xuất khẩu LPG trong khu vực đã ưu tiên nguồn cung cho nhu cầu nội địa, đồng thời siết chặt xuất khẩu để bảo đảm an ninh năng lượng.

Trong nước, các doanh nghiệp như PV GAS, PVOIL hay các đơn vị nhập khẩu LPG lớn đã phải điều chỉnh kế hoạch giao hàng, đồng thời tìm kiếm nguồn cung thay thế từ các thị trường khác.

Đáng chú ý, trong bối cảnh nguồn cung LPG nhập khẩu chịu áp lực, các nhà máy lọc dầu trong nước vẫn duy trì vận hành ổn định.

Tại Nghi Sơn, Tổng giám đốc Kazutaka Yamato khẳng định hoạt động của nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP) ổn định, không bị gián đoạn. NSRP duy trì chiến lược đa dạng hóa nguồn cung dầu thô, bảo đảm đủ sản lượng nhập khẩu cần thiết để vận hành liên tục, đồng thời xây dựng phương án dự phòng và phối hợp chặt chẽ với các đối tác để quản trị rủi ro.

Trong khi đó, Công ty CP Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D) – đơn vị thành viên của PV GAS – cam kết bảo đảm nguồn cung khí thiên nhiên an toàn, ổn định và liên tục cho hơn 130 khách hàng công nghiệp với sản lượng tiêu thụ hàng năm trên 1 tỷ Sm3.

Chính phủ tăng cường ứng phó, doanh nghiệp cần chủ động

Theo đại diện PVOIL, việc điều hành giá xăng dầu trong nước cần linh hoạt hơn để giảm thiểu cú sốc đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp. Trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động mạnh, cơ chế điều hành cần kết hợp giữa yếu tố thị trường và các công cụ ổn định vĩ mô.

PV GAS tập trung vào việc bảo đảm nguồn cung LNG và LPG thông qua đa dạng hóa thị trường nhập khẩu, đồng thời tối ưu vận hành hệ thống kho cảng và mạng lưới phân phối.

Ở cấp độ chiến lược, PVN cho rằng cần đẩy mạnh sử dụng nhiên liệu sinh học như E5 và E10 nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt để giảm áp lực cung cầu mà còn phù hợp với định hướng chuyển dịch năng lượng và mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam.

Trước đó, ngày 3/3/2026, Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) đã ban hành Công văn số 544 yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu trước những diễn biến phức tạp của tình hình quốc tế, đặc biệt là xung đột Trung Đông. Cục đề nghị Sở Công thương các tỉnh, thành phố chỉ đạo Chi cục Quản lý thị trường triển khai quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm nhằm phòng ngừa rủi ro, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Ngày 4/3/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính ký Quyết định số 385/QĐ-TTg thành lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng trước diễn biến phức tạp của cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông. Tổ công tác do Phó thủ tướng Bùi Thanh Sơn làm tổ trưởng, cùng sự tham gia của lãnh đạo Bộ Công thương, Bộ Tài chính, PVN, EVN, TKV và Petrolimex.

Tổ công tác có nhiệm vụ giúp Thủ tướng chỉ đạo, điều hòa, phối hợp giữa các bộ ngành để bảo đảm an ninh năng lượng, theo dõi sát diễn biến, dự báo tình hình, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm cung ứng đầy đủ xăng dầu cho sản xuất và tiêu dùng. Đồng thời, nghiên cứu, đề xuất giải pháp, cơ chế chính sách để ứng phó linh hoạt, hiệu quả, không để bị động, bất ngờ về an ninh năng lượng.

Việc giá xăng dầu tăng mạnh và nguồn cung LPG xuất hiện dấu hiệu gián đoạn đã cho thấy rõ những rủi ro mà Việt Nam phải đối mặt trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng biến động.

Không chỉ tác động đến chi phí sinh hoạt của người dân, biến động năng lượng còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, vận tải và thương mại. Nếu tình trạng khan hiếm kéo dài, nhiều ngành kinh tế có thể phải đối mặt với nguy cơ gián đoạn hoạt động hoặc .gia tăng chi phí đáng kể, đặc biệt với các ngành tiêu thụ nhiều nhiên liệu như hàng không, dịch vụ và logistics…

Trong bối cảnh đó, sự phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp được xem là yếu tố then chốt nhằm tối ưu năng lực điều hành và khả năng thích ứng của thị trường năng lượng. Các giải pháp như kiểm soát thị trường, đa dạng hóa nguồn cung, cho đến thúc đẩy nhiên liệu sinh học và phát triển năng lượng tái tạo cần được triển khai đồng bộ nhằm tăng khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng.