Yuanta Việt Nam: 'Tiền đắt' tạo ra tiêu chuẩn mới

Mục tiêu GDP năm 2026 tăng từ 10% trở lên mở ra cơ hội cho nhiều lĩnh vực, từ tín dụng, đầu tư công đến bất động sản, sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, cùng một nhịp tăng trưởng có thể tạo ra kết quả rất khác nhau trên báo cáo kinh doanh.

Doanh thu có thể tăng khi đơn hàng nhiều hơn, tín dụng mở rộng hoặc giải ngân đầu tư công tăng tốc. Nhưng để đạt được mục tiêu này, doanh nghiệp phải bỏ vốn trước, chờ khách hàng thanh toán và chịu chi phí tài chính trong thời gian chờ đợi.

Theo chuyên gia Lê Quang Hải – Trưởng phòng Tư vấn đầu tư, Chi nhánh Đà Nẵng – Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhà đầu tư không "mua GDP" mà mua khả năng doanh nghiệp biến cơ hội của nền kinh tế thành lợi nhuận, cổ tức và tiền mặt.

Vì vậy, chất lượng tăng trưởng sẽ quan trọng không kém tốc độ tăng trưởng. Doanh nghiệp có thể mục tiêu tăng doanh thu nhanh nhưng nếu phải vay nhiều hơn, khoản phải thu kéo dài hoặc biên lợi nhuận bị bào mòn bởi chi phí vốn, phần lợi ích dành cho cổ đông sẽ thu hẹp.

Tăng trưởng cao không đồng nghĩa lợi nhuận cao

Trong tháng 7/2026, lãi suất cho vay VND bình quân của hệ thống đối với các khoản vay mới và dư nợ hiện hữu dao động ở mức cao 8,3-10,5%/năm, theo số liệu ông Hải dẫn lại.

Trong khi đó, theo Yuanta Việt Nam, nhu cầu vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 được ước tính khoảng 38,5 triệu tỷ đồng.

Quy mô nhu cầu vốn lớn trong bối cảnh chi phí vốn chưa thấp khiến việc mở rộng sản xuất, kinh doanh không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu thị trường mà còn vào khả năng tài trợ cho tăng trưởng.

Trong khi đó, tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn vốn chủ đạo. Đến ngày 28/8, dư nợ toàn hệ thống đạt khoảng 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025; khoảng 77,3% dòng tín dụng được đưa vào sản xuất, kinh doanh.

Đến ngày 22/8, huy động VND tăng 8,77%, cao hơn mức tăng 8,38% của tín dụng VND. Nếu tính cả ngoại tệ, tổng huy động tăng khoảng 7,97%, thấp hơn tốc độ tăng tín dụng chung khoảng 9,7%. Những diễn biến này cho thấy nhu cầu vốn đang tăng nhanh, trong khi chi phí vốn vẫn là yếu tố doanh nghiệp phải tính đến kĩ lưỡng với chiến lược mở rộng.

Với doanh nghiệp, điều đó tạo ra sự khác biệt rõ giữa tăng trưởng doanh thu và tăng trưởng lợi nhuận. Doanh nghiệp có nợ thấp, dòng tiền kinh doanh tốt và thu hồi công nợ nhanh có thể chuyển phần lớn doanh thu tăng thêm thành lợi nhuận.

Ngược lại, doanh nghiệp phải vay nhiều để mở rộng hoặc mất nhiều thời gian thu tiền có thể chứng kiến chi phí tài chính và nhu cầu vốn lưu động tăng nhanh hơn lợi nhuận.

Vì vậy, ông Hải cho rằng cùng mức tăng trưởng cao về doanh thu nhưng hai doanh nghiệp có thể tạo ra mức lợi nhuận rất khác nhau, nhất là trong điều kiện nền lãi suất neo ở mức cao như hiện nay. Điều quan trọng không chỉ là doanh nghiệp tăng trưởng bao nhiêu mà phải bỏ ra bao nhiêu vốn và mất bao lâu để biến tăng trưởng đó thành tiền.

Dòng tiền phân hóa theo ngành

Cùng hưởng lợi từ một chu kỳ tăng trưởng nhưng tốc độ chuyển doanh thu thành tiền ở mỗi ngành rất khác nhau. Đặc biệt, những lĩnh vực phải ứng vốn trước hoặc phụ thuộc nhiều vào vốn vay sẽ chịu áp lực lớn hơn khi chi phí vốn neo cao.

Ở nhóm xây dựng, khoảng cách giữa doanh thu và dòng tiền thể hiện rõ nhất. Doanh nghiệp phải ứng trước cho vật liệu, nhân công và thi công, trong khi tiền về phụ thuộc vào nghiệm thu và tiến độ thanh toán. Giá trị hợp đồng vì vậy chưa đồng nghĩa với dòng tiền về ngay.

Bà Mã Thanh Loan, CEO Auxesia Holdings, cho biết doanh nghiệp xây dựng đang chịu đồng thời áp lực từ giá nguyên vật liệu, chu kỳ thanh toán kéo dài và lãi vay, trong khi nhiều hợp đồng đã được ký từ trước. Theo bà, dòng tiền trở thành yếu tố quyết định khả năng duy trì hoạt động khi khoảng cách giữa tiền ra và tiền vào kéo dài.

Điều này càng đáng chú ý khi đầu tư công đang tăng tốc. Sau 7 tháng, cả nước giải ngân hơn 425.000 tỷ đồng, đạt 41,9% kế hoạch Thủ tướng giao và cao hơn cùng kỳ năm trước 86.800 tỷ đồng.

Dòng vốn này tạo thêm dư địa cho xây dựng, vật liệu và logistics nhưng doanh nghiệp muốn biến khối lượng công việc thành lợi nhuận vẫn phải kiểm soát được vốn ứng trước, khoản phải thu và chi phí tài chính.

Với “mạch máu” ngân hàng, cơ chế lại khác. Tín dụng tăng giúp mở rộng tài sản sinh lời nhưng lợi nhuận còn phụ thuộc vào chi phí huy động và chất lượng khoản vay.

Cuối quý II/2026, nợ xấu của 27 ngân hàng niêm yết đạt khoảng 310.000 tỷ đồng, tăng 15,38% so với cùng kỳ, trong khi tỷ lệ bao phủ xuống dưới 79%. Vì vậy, tăng trưởng tín dụng chỉ thực sự tạo thêm lợi nhuận khi ngân hàng kiểm soát được giá vốn và rủi ro tín dụng.

Ngành bất động sản cũng được vị chuyên gia Yuanta Việt Nam đánh giá có độ trễ dòng tiền lớn. Các chủ đầu tư phải bỏ vốn cho pháp lý, xây dựng và phát triển dự án trước khi thu tiền từ khách hàng.

Khi lãi suất vay mua nhà còn cao, tốc độ bán hàng và khả năng thu tiền trở thành yếu tố quyết định tốc độ quay vòng vốn, trong khi doanh nghiệp có đòn bẩy lớn phải chịu thêm áp lực chi phí tài chính.

Với doanh nghiệp xuất khẩu, doanh thu tăng cũng chưa chắc chuyển thành lợi nhuận tương ứng. Biến động tỷ giá, giá nguyên liệu và chính sách giá để giữ đơn hàng có thể làm thay đổi biên lợi nhuận, trong khi vốn vẫn bị giữ lại trong hàng tồn kho và khoản phải thu.

Như vậy, cùng một chu kỳ tăng trưởng nhưng mỗi ngành có một độ trễ dòng tiền khác nhau. Doanh nghiệp thu tiền nhanh, ít phải ứng vốn và duy trì được dòng tiền kinh doanh sẽ có khả năng tự tài trợ cho tăng trưởng tốt hơn, thay vì phải phụ thuộc ngày càng nhiều vào vốn vay.

“Tiền đắt” tạo ra tiêu chuẩn mới

Khi chi phí vốn duy trì ở mức cao, tăng trưởng bằng mọi giá không còn là lựa chọn dễ dàng. Doanh nghiệp phải cân nhắc lượng vốn cần bỏ ra cho mỗi đồng doanh thu tăng thêm, thời gian thu hồi vốn và lợi nhuận tạo ra sau chi phí tài chính.

Điều này khiến hiệu quả sử dụng vốn trở thành một tiêu chí quan trọng hơn. Hai doanh nghiệp cùng tốc độ tăng doanh thu nhưng doanh nghiệp phải tăng mạnh nợ vay, hàng tồn kho và khoản phải thu sẽ chịu áp lực lớn hơn doanh nghiệp có thể tài trợ phần lớn tăng trưởng bằng dòng tiền hoạt động.

Theo ông Lê Anh Tuấn, Tổng giám đốc Dragon Capital Việt Nam, với cùng 100 đồng lợi nhuận trước lãi vay và thuế, doanh nghiệp lớn có thể giữ lại khoảng 90 đồng sau chi phí vay, trong khi doanh nghiệp nhỏ chỉ còn khoảng 70 đồng. Chênh lệch đến từ khả năng tiếp cận vốn và mức lãi suất mà mỗi nhóm doanh nghiệp phải chịu.

Điều đó cho thấy chi phí vốn đang trở thành một phần của năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp có bảng cân đối lành mạnh, khả năng tiếp cận vốn tốt và dòng tiền ổn định sẽ ít phải dùng lợi nhuận để trả chi phí vay hơn.

Ở cấp độ thị trường, đây cũng là lý do tăng trưởng lợi nhuận có thể phân hóa mạnh giữa các nhóm doanh nghiệp. Dragon Capital ghi nhận lợi nhuận quý II/2026 của các doanh nghiệp trong phạm vi theo dõi tăng 46% so với cùng kỳ, nhưng mức hưởng lợi không đồng đều giữa nhóm vốn hóa lớn và nhỏ.

Sự khác biệt cũng thể hiện ở khả năng duy trì tăng trưởng. Nếu doanh thu tăng nhưng dòng tiền kinh doanh liên tục âm, doanh nghiệp sẽ phải bổ sung vốn từ vay nợ hoặc phát hành mới. Khi đó, tăng trưởng có thể làm quy mô tài sản lớn hơn nhưng đồng thời kéo theo chi phí vốn và rủi ro tài chính cao hơn.

Vì vậy, trong chu kỳ tăng trưởng mới, ông Lê Quang Hải cho rằng nhà đầu tư cần nhìn sâu hơn vào dòng tiền kinh doanh, nợ vay, chi phí lãi vay và hiệu quả sử dụng vốn, thay vì chỉ nhìn tốc độ tăng doanh thu hay lợi nhuận.

Tăng trưởng hai con số mở rộng cơ hội, nhưng khi vốn đắt, khả năng tạo tăng trưởng với vốn hợp lý và chuyển thành tiền sẽ quyết định doanh nghiệp hưởng lợi đến đâu.