Cuối giờ chiều, văn phòng Coteccons tại Hà Nội vẫn nhộn nhịp. Bà Nguyễn Trình Thùy Trang, Phó tổng giám đốc Khối vận hành xuất hiện giản dị với quần jean và áo polo đồng phục. "Đây là một ngày bình thường của tôi", nữ lãnh đạo cười rất tươi.

Trong cuộc trò chuyện, bà dành trọn sự hứng thú để nói về công việc, về quản trị và hành trình tái cấu trúc doanh nghiệp những năm qua.

Thưa bà, trong rất nhiều lĩnh vực, tại sao bà lại chọn dấn thân vào ngành xây dựng, nơi mà ngay cả người trong nghề cũng phải thừa nhận là bụi bặm, ồn ào và đầy rẫy sự ngổn ngang?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Cảm ơn bạn. Nhiều người sẽ nghĩ rằng tôi chỉ hợp với những nơi dễ thương, sạch sẽ, những buổi tiệc sang trọng đúng không. Nhưng thực ra, từ cách đây hơn chục năm, khi còn đi dạy và làm việc trong ngành truyền thông, bài học đầu tiên tôi chia sẻ với các bạn sinh viên, là người làm PR, truyền thông không phải là những buổi họp báo ở khách sạn 5 sao hay những bữa ăn dưới ánh nến.

Trước khi đến với xây dựng, tôi làm trong ngành dược. Mọi người nghĩ làm hãng dược nước ngoài là ngồi văn phòng hạng sang, đi xe hơi. Không phải. Tôi thường xuyên đi vào bệnh viện. Tôi tự đặt KPI cho mình, mỗi tuần phải vào bệnh viện ít nhất một đến hai lần. Không phải bệnh viện quốc tế, mà là những bệnh viện công tuyến đầu như Bệnh viện K, K Tân Triều, Ung bướu TP.HCM, Chợ Rẫy, Bạch Mai, Nhiệt Đới...

Tôi đi qua đủ các khoa, từ ung bướu, chạy thận... Và nơi ám ảnh nhất, nơi tôi phải mất nhiều nghị lực nhất để vượt qua cảm xúc cá nhân, chính là khoa nhi ở bệnh viện Ung Bướu và Viện truyền máu huyết học. Bạn hãy tưởng tượng, khi bước vào những nơi đó, đối diện với đôi mắt long lanh tròn xoe và nụ cười vô tư của các cháu dù đang ở ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, trái tim tôi nặng trĩu nhưng không được phép xúc động. Cảm giác đó, sự dấn thân đó đã rèn luyện cho tôi một bản lĩnh khác biệt.

Vậy nên, khi mọi người hỏi tôi về việc chuyển sang môi trường bụi bặm công trường, tôi thấy bình thường. So với nỗi đau và sự nặng nề của những người sống và làm việc trong bệnh viện, thì bụi bặm của cát đá, xi măng có là gì?

Tôi quan niệm, muốn hiểu sâu trách nhiệm của mình, không thể ngồi phòng máy lạnh đọc tài liệu. Phải nghe, nhìn, ngửi, chạm và cảm. Đó là sự dấn thân. Nên việc đầu tiên tôi làm khi về Coteccons là đi công trường và tôi cũng yêu cầu nhân viên văn phòng phải có KPI đi thực địa. Ai sợ độ cao thì báo trước, còn lại là phải đi.

Bà nhắc đến việc phải "nghe, nhìn, ngửi, chạm và cảm". Vậy trong những lần đầu tiên bước chân đến công trường Coteccons dưới tư cách một lãnh đạo cấp cao, bà đã cảm nhận được điều gì?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Đó là giai đoạn tôi bắt đầu tham gia tái cấu trúc Coteccons vào năm 2020. Một người ngoại đạo bước vào công ty xây dựng sẽ thấy ngay sự bụi bặm, nóng bức và thiếu tiện nghi. Thời đó, 60% văn phòng ban chỉ huy, tùy theo tính cách của Chỉ huy trưởng, nhà vệ sinh sẽ sạch sẽ hay rất dơ và bừa bộn, chưa có quy chuẩn như bây giờ.

Nhưng tôi tự đặt cho mình một câu hỏi: "Nếu làm việc ở đây sáu ngày một tuần và ở đây nhiều hơn ở nhà, thì tại sao anh em lại chịu đựng được sự tạm bợ này?".

Nếu tôi bước vào với tư cách một người khách, tôi sẽ thấy nó kinh khủng. Nhưng nếu tôi đặt mình là người sống ở đó, tôi sẽ thấy thương. Và tôi nhận ra một bài học lớn về quản trị sự thay đổi, đó là những ban lãnh đạo mới thường thất bại vì bước vào tổ chức cũ với tâm thế của "người cứu rỗi". Họ nhìn các nhân sự cũ như những người cần được "khai sáng" và họ thiết lập quyền lực theo kiểu: "Tôi ở trên, các anh ở dưới".

Tôi không rõ các lĩnh vực khác thế nào, nhưng với ngành xây dựng, nơi mang đậm văn hóa "gia đình", nơi anh em sống với nhau ở công trường và nhà công vụ nhiều hơn ở nhà, thì sai hoàn toàn.

Công ty lúc đó có hơn 2.300 người, với 60% nhân sự đã gắn bó trên 10 năm, thậm chí có người đã ở đây 15 - 16 năm. Tôi không biết kỹ thuật và chỉ thấy công trường qua cái hàng rào, thì làm sao để anh em không thấy mình đang "ban phát" sự thay đổi trong công cuộc tái cấu trúc? Làm sao để kết nối với những người đang hoang mang vì sự chuyển giao đột ngột này và người dẫn dắt không phải là kỹ sư xây dựng và cũng không phải người nói tiếng Việt?

Cách tôi làm là dùng nghệ thuật và sự chân thành. Tôi nhìn thấy vẻ đẹp trong những tia lửa hàn, tôi nghe thấy âm nhạc trong tiếng máy khoan, tiếng búa đập. Tôi làm những đoạn phim đẹp quay lại cảnh hầm ngầm nóng bức nhưng đầy khí thế lao động để ra mắt bộ nhận diện thương hiệu mới. Tôi đã đổi logo Coteccons không phải để xóa bỏ quá khứ, mà để mọi người cùng hướng về phía trước, để anh em quên đi những xáo trộn hiện tại và tập trung vào mục tiêu mới.

Ban đầu anh em cũng rất tâm tư về những thay đổi, từ quy trình làm việc, tác phong, cho tới chiếc logo. Nhưng không sao cả, khi mình làm bằng cả cái tâm và sự chân thành, anh em lại thấy tin, thấy yêu và thích nghi với sự thay đổi đó, vì nó tốt cho họ Sự ngỡ ngàng với màu sắc, hình ảnh mới chỉ kéo dài chưa đầy 3 tháng.

Trong hành trình thay đổi từ nhận diện đến văn hóa tại Coteccons, đâu là kỷ niệm đáng nhớ nhất với bà?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Tôi có nhiều kỷ niệm lắm (cười). Có một kỷ niệm khiến tôi suy nghĩ mãi. Đó là lần họp và mời cơm trưa nội bộ cho anh em công trường tại một khách sạn 3 sao ở Quảng Ninh, nơi có trải thảm đỏ ở lối đi. Các anh em kỹ sư tranh thủ giờ nghỉ trưa từ công trường chạy về họp. Tôi đi phía sau và nhìn thấy những dấu giày dính đầy bùn đất in hằn lên tấm thảm đỏ.

Lúc đó, tôi thấy các anh em rất tự ti, khép nép. Tôi tự hỏi: "Tại sao lại như vậy?". Để trở thành kỹ sư xây dựng, họ phải tốt nghiệp những trường hàng đầu như Bách Khoa, Kiến trúc, Xây dựng. Họ là trí thức, họ nỗ lực thay đổi cuộc đời bằng con đường học vấn. Vậy tại sao khi ra nghề, họ lại mặc định mình là "dân công trường", là thô kệch và đặt mình thấp kém?

Có một điều còn đáng suy nghĩ hơn mà sau này tôi nhận ra, cái tự ti đó nó hằn sâu đến mức các em mong được lên làm Chỉ huy trưởng để có thêm cái "quyền ban phát" cơ hội chọn thầu phụ, cung cấp vật tư. Tôi hiểu rằng thiếu tự tin ấy tích tụ đủ lâu, người ta bắt đầu tìm kiếm quyền lực như một cách bù đắp, không phải để tạo giá trị, mà để có cảm giác được "đứng cao hơn". Với tôi, chuyển hóa một tổ chức không bắt đầu từ quyền hạn hay tiền bạc, mà từ việc giúp con người lấy lại lòng tự trọng nghề nghiệp, tự tin vì giá trị mình tạo ra, vì sự cống hiến được ghi nhận và vì biết rằng mình đang làm một công việc đáng trân trọng. Chính vì trăn trở đó, TownHall đầu tiên sau giãn cách Covid, tôi đã chọn tại Nhà hát lớn TP.HCM. Tôi muốn anh em kỹ sư thấy rằng họ xứng đáng được ngồi ở nơi trang trọng nhất, được thưởng thức nghệ thuật, được tôn vinh.

Và tôi cũng ra một yêu cầu rất khó khăn vào thời điểm đó, là đề nghị 100% anh em bỏ quần jean, mặc đồ tây đi dự tiệc, vì lúc đó hầu như chỉ có lãnh đạo mới mặc suit. Ban đầu mọi người phản ứng ghê lắm, có người còn phải đi thuê đồ để mặc. Nhưng khi mặc vào, nhìn trong gương, họ thấy mình khác hẳn.

Có vẻ như ai cũng đẹp trai, lịch lãm lên (cười). Sự tự tin từ trang phục đó là bước đầu, lan tỏa vào công việc, vào cách họ trao đổi với đối tác. Đến bây giờ, trong các sự kiện của Coteccons, bạn sẽ thấy một dàn nhân sự rất chỉn chu, chuyên nghiệp.

Bà nhắc đến trang phục. Từ khi bước vào văn phòng Coteccons, tôi quan sát thấy nhiều nhân sự còn mặc cả chiếc áo bảo hộ có màu xanh ngọc rất lạ mắt. Hình như đây cũng là một phần trong câu chuyện "đổi mới" của bà?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Đúng vậy. Bên cạnh những vật dụng như mũ bảo hộ, đôi giày bảo hộ, thì chiếc áo này là thứ tôi tâm đắc nhất. Khi tôi quyết định đổi màu áo đồng phục sang màu xanh ngọc này, anh em phản đối dữ dội lắm. Họ bảo: "Trời ơi, màu này nữ tính quá chị", "Đàn ông sao mặc màu xanh ngọc?".

Nhưng tôi kiên quyết giữ. Tôi không chọn màu xanh đậm, hay màu ghi xám truyền thống. Tôi muốn một màu sắc tươi mới, sáng sủa. Và đặc biệt, tôi yêu cầu thay đổi chất liệu. Trước đây, áo bảo hộ đồng phục giá vài chục ngàn đồng, mặc vài tháng là hỏng, mồ hôi ra là hôi. Giờ chúng tôi chuyển sang đặt hàng loại vải tái chế từ bã cà phê, tất nhiên giá đắt gấp ba lần.

Nghe khó tin đúng không? Tôi đã phải thuyết phục ban điều hành rằng, dù đắt, nhưng nó bền, mặc quanh năm không hỏng, lại thoáng mát, kháng khuẩn, anh em mặc không bị mùi mồ hôi và quan trọng là bảo vệ môi trường. Cuối cùng, ban điều hành đồng ý. Và bây giờ thì sao? Anh em nghiện cái áo này. Mặc vào thấy người sáng hẳn ra, đi đâu cũng được khen.

Cũng từ cái áo, cái quần, tôi bắt đầu nâng cao tiêu chuẩn là công trường, phòng nghỉ cũng phải sạch. Tôi đưa tiêu chuẩn sạch, đẹp, an toàn vào. Bây giờ bạn đến phòng Ban chỉ huy Coteccons ở bất kì công trường nào, nó đẹp và tiện nghi như văn phòng chúng ta đang ngồi đây. Khi môi trường sạch đẹp, người lao động sẽ tự có ý thức giữ gìn và năng suất cũng như sự an toàn từ đó mà tăng lên.

Nghe bà kể thì có vẻ mọi thứ diễn ra rất suôn sẻ, nhưng tôi hiểu rằng thay đổi thói quen của hàng ngàn con người là cực khó. Để sự kết nối này là thực chất chứ không phải khẩu hiệu, bà và ban lãnh đạo đã phải làm những gì trong thực tế hàng ngày?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Chúng tôi không "diễn" văn hóa, mà lựa chọn sống cùng anh em. Lãnh đạo Coteccons khi xuống công trường ăn cơm tại công trường, xếp hàng và dùng suất ăn như kỹ sư, công nhân. Anh Bolat (Chủ tịch HĐQT), các anh trong ban lãnh đạo và tôi đều giữ nguyên tắc đó, hạn chế tối đa việc ra ngoài ăn uống. Anh em ăn gì, chúng tôi ăn đó.

Với các dự án xa, anh em ở nhà công vụ, thì khối văn phòng đi công tác cũng ở nhà công vụ. Bạn hình dung một cái nhà công vụ 40 người đàn ông ở chung, sinh hoạt chung. Nếu mình là lãnh đạo mà mình ra khách sạn ngủ, thì khoảng cách nó vời vợi lắm. Khi mình ở cùng, ăn cùng, mình mới hiểu được nỗi vất vả của họ, mới nghe được những câu chuyện mà trong phòng họp không bao giờ họ nói.

Sự chân thành đó có sức mạnh ghê gớm lắm. Những nhân sự cũ, những người từng nghi ngờ năng lực của "đội ngũ mới", chỉ sau 2 năm họ đã hoàn toàn tin tưởng. Chúng tôi là những người ngoại đạo bước vào ngành xây dựng, nhưng chúng tôi làm nghiêm túc, yêu và thấu hiểu con người xây dựng có khi còn sâu sắc hơn.

Quản trị hơn 3.200 con người với đủ lứa tuổi, vùng miền, trình độ là một bài toán hóc búa. Làm sao để bà tạo ra sự đồng lòng và đột phá tại Coteccons?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Một câu hỏi hay. Ở Coteccons, tôi chia nhân sự công ty thành hai nhóm: nhóm vận hành và nhóm tạo đột phá.

Nhóm vận hành là những người đảm bảo guồng máy chạy trơn tru mỗi ngày (admin, lái xe, nhân viên hỗ trợ, nhân viên level 1,2,3,4...). Với họ, chúng tôi đảm bảo phúc lợi tốt, lương thưởng minh bạch, sự tôn trọng và ổn định, huấn luyện để họ được phát triển. Mình không thể ép một người chỉ muốn sự ổn định phải "vượt lên chính mình" mỗi ngày được.

Nhưng với nhóm đột phá, những hạt giống lãnh đạo, những người tạo ra thay đổi và dẫn dắt công ty, tôi dùng một cách quản trị khác, đó là quản trị bằng hoài bão và giấc mơ của thử thách. Tôi luôn giao cho họ những nhiệm vụ lớn hơn năng lực hiện tại của họ một chút. Tôi gọi đó là "trao chiếc áo rộng" hay "tạm ứng niềm tin".

Khi bạn mặc một chiếc áo rộng, bạn sẽ có xu hướng muốn làm cho cơ thể mình vạm vỡ hơn để vừa vặn với nó. Bạn phải "tập thể dục" bao gồm học hỏi, nỗ lực, nạp nhiều kiến thức hơn mỗi ngày. Được tạm ứng niềm tin, bạn phải cố "trả nợ", đó là cố gắng tích góp năng lực và trải nghiệm. Dĩ nhiên, có nhiều trường hợp thất bại. Nhưng thực tế ở Coteccons chứng minh, phần lớn nhân sự khi được tin tưởng trao quyền, họ lớn nhanh như thổi.

Nhờ triết lý này, Coteccons hiện nay có những Giám đốc dự án sinh năm 1991, 1992, điều mà trước đây trong ngành xây dựng là không tưởng, khi có những người phải mất 15 - 20 năm mới lên được vị trí đó. Hay như một Phó tổng giám đốc của chúng tôi, từ một Giám đốc dự án cách đây 3 năm, qua quá trình thử thách liên tục với những "chiếc áo rộng", giờ đây anh ấy điều hành mảng kinh doanh hàng chục nghìn tỷ.

Nếu muốn doanh nghiệp là người khổng lồ, bạn phải có những tế bào khổng lồ. Và tế bào đó chỉ lớn lên khi bạn cho nó không gian để phát triển.

Bà đã nhắc đến những rủi ro, thất bại. Chắc hẳn, trong quá trình doanh nghiệp lớn lên, sẽ khó tránh khỏi những xung đột, mâu thuẫn, đúng không thưa bà?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Đúng vậy. Tôi có một nguyên tắc, khi đứng trước một vấn đề tiêu cực, tôi luôn tách mình ra khỏi ngữ cảnh và làm mọi thứ chậm lại một nhịp.

Chẳng hạn, với đơn thư nặc danh, tôi tuyệt đối không đọc, không trả lời. Vì nếu người tố cáo không dám đứng ra chịu trách nhiệm, thì thông tin đó không đáng tin cậy. Tôi không để mình bị "mượn tay" xử lý người khác.

Hoặc khi một nhân sự làm sai, thay vì dùng kỷ luật thép ngay lập tức, tôi đặt mình vào vị thế như người thân của họ. Tôi coi các bạn kỹ sư trẻ như em trai, các anh lớn như chú, bác trong nhà. Nếu em trai mình làm sai, mình sẽ xử lý thế nào? Chắc chắn là có kỷ luật, nhưng đi kèm với sự thấu hiểu và lòng trắc ẩn.

Có thể họ sai vì hoàn cảnh, vì chưa được đào tạo... Tôi sẽ tìm hiểu tận gốc rễ. Tôi cho cơ hội lần một, lần hai, lần ba. Nếu vẫn không thay đổi thì chuyển họ sang vị trí khác. Ở Coteccons, hiếm khi chúng tôi phải đuổi việc ai, trừ khi nhân sự tự nghỉ. Thậm chí, khi họ muốn quay lại công ty làm việc, chúng tôi vẫn luôn sẵn sàng đón nhận.

Trong ngành xây dựng, kỷ luật là bắt buộc, nhưng người thực thi kỷ luật lại phải có trái tim nóng. Bởi nếu kỷ luật chỉ là mệnh lệnh, nó sẽ rất tàn khốc. Tôi thì luôn muốn đặt cái "hồn" và cái "tâm" mình vào yếu tố kỷ luật để thấu hiểu và giúp mọi người tốt lên.

Được biết, tại Coteccons cũng có nhiều nhân sự là nữ, chiếm gần 8% tổng nhân sự. Vậy kỷ luật mà bà nhắc tới có áp dụng chung cho các chị em? Liệu có sự ưu ái nào không, thưa bà?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Đương nhiên, đã là kỷ luật thì ai cũng như ai. Thú thật, ngành xây dựng thì nữ giới ít thật, nhưng không vì thế chúng tôi tạo ra sự mất cân bằng trong cách ứng xử giữa các nhân sự.

Còn thực tế, phái nữ ở Coteccons được các anh em trong đơn vị rất trân trọng (cười). Vì mình sẽ như một bông hoa hiếm hoi ở giữa công trường vậy. Nơi nào có các chị em, nơi đó sạch sẽ, gọn gàng, an toàn, nên tinh thần và không khí làm việc cũng rất thoải mái. Dù sao, chuyện có bóng dáng phái nữ ở môi trường làm việc toàn nam giới cũng sẽ mang đến màu sắc tươi vui hơn.

Còn với bà thì sao? Là thành viên nữ duy nhất ở ExCom (Ủy ban Quản trị cấp cao), liệu có sự ưu tiên nào dành cho bà?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Đương nhiên là không. Các anh trong Ủy ban Quản trị cấp cao nhiều khi quên mất tôi là phụ nữ, không phải vì tôi gồng lên như đàn ông mà vì cái nữ tính của tôi hòa vào công việc một cách sòng phẳng và tự nhiên (cười lớn). Chúng tôi không có sự ưu tiên nào đâu, vì đã là vận hành và quản trị thì cần sòng phẳng, minh bạch và hiệu quả, chứ không phải sự ưu ái cho bất kì ai.

Tôi nghĩ rằng, các anh trong ban lãnh đạo có thể nhường tôi một lần, hai lần, nhưng không ai có thể thể nhường mãi. Mà bản thân tôi cũng không thích điều đó. Nếu cần, chúng tôi tranh luận với nhau tới cùng và tôn trọng lẫn nhau, thay vì nghĩ mình là phái nữ thì cần có sự ưu tiên.

Thực sự không có sự ưu tiên nào ư, thưa bà?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Tôi không chắc đây có phải sự ưu tiên không. Nhưng tôi ở level 8, tôi sẽ được ưu tiên đổi vé máy bay, vì tính chất công việc hay phải di chuyển. Hoặc khi ở nhà công vụ, các anh em sẽ chủ động nhường cho tôi ở phòng lớn và đẹp. Như vậy đã đem tới nhiều niềm vui rồi.

Vậy còn những ngày đặc biệt như mùng 8/3, hay 20/10 thì sao, thưa bà?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Thú thật, cá nhân tôi không nghĩ nhiều tới những ngày này. Có lẽ vì tôi là con người của công việc, nên thay vì nhớ các ngày lễ cho phái nữ, tôi quan tâm tới ngày công ty đạt kết quả kinh doanh tốt, ngày trúng thầu, hay ngày kí các hợp đồng quan trọng.

Còn tất nhiên, với các chị em trong công ty, chúng tôi vẫn quan tâm đầy đủ. Ở các đơn vị, các bạn sẽ tự tổ chức 8/3 với nhau. Rồi sau đó, chúng tôi đã chọn một ngày riêng ở Coteccons là 20/3 để tổ chức cho toàn bộ các bạn thư ký, các bạn nữ về trụ sở công ty. Tại đây, chúng tôi có các hoạt động đào tạo, khóa học, workshop, hỗ trợ các bạn những vấn đề trong cuộc sống. May mắn thế nào, số lượng các chị em trong công ty ngày một tăng lên, các vị trí nữ lãnh đạo trong công ty cũng ngày một nhiều thêm.

Nhân dịp ngày 8/3, bà có thông điệp gì muốn gửi gắm đến phái nữ, đặc biệt là những người đang làm việc trong những môi trường khắc nghiệt như ngành xây dựng?

Bà Nguyễn Trình Thùy Trang: Một câu hỏi hay đó. Tôi từng có trải nghiệm không vui khi một đồng nghiệp nam vô tình nói: "Phụ nữ biết gì về xây dựng". Tôi không tự ái, vì xét về kỹ thuật, về thể trạng và tư duy, họ nói đúng. Nhưng tôi tin rằng, một tổ chức muốn trường tồn phải có sự cân bằng âm - dương.

Tôi hay nói vui với các anh em rằng, các anh là tiền tuyến, đi săn bắn hái lượm mang tiền về. Còn chúng tôi, cũng như khối văn phòng là hậu phương. Nhiệm vụ của phụ nữ chúng tôi là giữ cho hậu phương sạch sẽ, ấm áp, có sẵn thức ăn ngon, tủ lạnh đầy ắp. Để khi các anh mệt mỏi chinh chiến bên ngoài, các anh có một nơi chốn bình yên để quay về.

Sự quay về đó quan trọng lắm. Nó giúp người đàn ông không bị mất gốc, không bị cuốn đi bởi những hào quang, hay áp lực bên ngoài. Người đàn ông thành công là người giữ được một chút tính nữ trong mình như là sự kiên nhẫn, sự thấu cảm. Và người phụ nữ thành công là người biết dùng sự mềm mại của mình để làm điểm tựa vững chãi.

Ngày 8/3 hay 20/10 với tôi là dịp để nhắc nhở về sự cân bằng đó. Đừng cố gồng lên để chứng minh mình mạnh mẽ như đàn ông. Hãy cứ là phụ nữ, hãy cứ chăm sóc, yêu thương và tạo ra một môi trường làm việc gắn kết.

Xin cảm ơn bà về cuộc trò chuyện đầy cảm hứng!

Bài: Việt Hưng

Thiết kế: Diệu Thảo

Ngày xuất bản: 12/03/2026