Chủ tịch FPT: Đất nước sẽ giàu mạnh từ công nghiệp bán dẫn

Tự chủ chip bán dẫn

Trong lịch sử phát triển của các quốc gia thịnh vượng tại châu Á, công nghiệp bán dẫn luôn đóng vai trò là động lực tăng trưởng cốt lõi. Tại Việt Nam, giấc mơ ghi danh trên bản đồ chip toàn cầu đang dần trở thành hiện thực khi FPT công bố thành lập nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn.

Với FPT, đây không đơn thuần là một dự án đầu tư hạ tầng, mà là hành động cụ thể hóa cam kết của doanh nghiệp trong việc thực hiện các định hướng lớn của Chính phủ về làm chủ công nghệ lõi.

Trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, khâu kiểm thử và đóng gói thường được xem như cửa ngõ cuối cùng đưa sản phẩm ra thị trường. Tại Việt Nam, dù đã có sự hiện diện của nhiều ông lớn công nghệ thế giới ở khâu này, nhưng quyền làm chủ thực sự vẫn chưa thuộc về người Việt.

Sự ra đời của nhà máy FPT tại Bắc Ninh đã thay đổi thực tế đó. Đây là cơ sở đầu tiên do doanh nghiệp Việt Nam sở hữu và vận hành, giúp hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn quốc gia với đầy đủ các công đoạn từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất cho đến kiểm thử, đóng gói và kinh doanh.

Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Tập đoàn FPT nhấn mạnh, muốn đất nước giàu mạnh, không có con đường nào khác ngoài làm chủ công nghệ chip.

Theo ông, nếu tính cả cộng đồng người Việt ở khắp nơi trên thế giới, Việt Nam thực sự là một "thế lực" trong ngành bán dẫn. Tuy nhiên, bài toán lớn nhất đặt ra là làm sao để liên kết các nguồn lực rời rạc đó lại, hình thành nên một hệ sinh thái nội tại vững chắc.

Ông Bình chia sẻ: "Chúng ta đang tiến thêm một bước để khép kín hệ sinh thái bán dẫn của Việt Nam. FPT đi lên từ khó khăn nên luôn làm theo cách rất thực tế: làm ra sản phẩm là phải bán được ngay. Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với Viettel và các đối tác trong nước, sản xuất đến đâu thì FPT tham gia đóng gói, kiểm thử đến đó, để các con chip công nghệ Việt Nam có thể sớm đi vào đời sống".

Tư duy này được hiện thực hóa thông qua cái bắt tay giữa FPT và Viettel. Đây là một mô hình hợp tác điển hình giữa kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước, tạo ra sức mạnh cộng hưởng hiếm thấy.

Theo thỏa thuận, hai bên sẽ hợp tác toàn diện để xây dựng năng lực tự chủ công nghệ, trong đó trọng tâm là phát triển dòng chip SoC AI on Edge trên tiến trình 28-32nm. Loại vi mạch này sẽ phục vụ trực tiếp cho hệ sinh thái thiết bị thông minh như camera an ninh, drone và thiết bị bay không người lái.

Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch Viettel đánh giá việc FPT đầu tư xây dựng nhà máy có ý nghĩa chiến lược trong việc hoàn thiện hệ sinh thái bán dẫn "Make in Vietnam".

Ông cho biết, nhà máy kiểm thử của FPT cùng với nhà máy chế tạo chip của Viettel, dự kiến khởi công ngay tháng 1/2026, tạo nên một môi trường thực chiến hoàn chỉnh.

Đây sẽ là nơi đào tạo, rèn luyện và giữ chân đội ngũ kỹ sư bán dẫn ngay trong nước, giải quyết bài toán chảy máu chất xám vốn là nỗi trăn trở của ngành công nghệ nhiều năm qua.

Quan điểm nhất quán của Viettel là phát triển ngành công nghiệp bán dẫn phải dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa các thành phần kinh tế, đúng với tinh thần các nghị quyết của Bộ Chính trị đã xác lập.

Ông Bùi Hoàng Phương, Thứ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ đánh giá, Việt Nam đang có lợi thế lớn về nguồn nhân lực và ngày càng giữ vai trò quan trọng ở khâu đóng gói, kiểm thử trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, phần lớn thị phần này vẫn do doanh nghiệp nước ngoài nắm giữ. Hành động của FPT, theo ông Phương, là minh chứng cho cam kết bằng dự án cụ thể, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa trí tuệ Việt Nam ra thế giới.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Bích Yến, Chủ tịch danh dự Viện Bán dẫn và Vật liệu tiên tiến, Hội viên Viện Kỹ thuật Điện và điện tử Hoa Kỳ (IEEE) cho rằng Việt Nam không chỉ nói về bán dẫn mà đang hành động rất đồng bộ và nghiêm túc.

Bà nhìn nhận FPT như một trụ cột lớn, không chỉ giúp nâng cao năng lực công nghệ mà còn đóng vai trò kết nối, dẫn dắt và lan tỏa niềm tin cho toàn bộ hệ sinh thái, từ vật liệu, thiết kế cho đến hạ tầng số và nguồn nhân lực.

Từ nhà máy tại Bắc Ninh đến tham vọng toàn cầu của FPT

Nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn của FPT được đặt tại Khu công nghiệp Yên Phong II-C, tỉnh Bắc Ninh, một vị trí đắc địa trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Dự án được quy hoạch bài bản với lộ trình mở rộng quy mô theo nhu cầu thực tế của thị trường thế giới, thể hiện sự thận trọng nhưng đầy tham vọng của tập đoàn công nghệ hàng đầu Việt Nam.

Trong giai đoạn đầu tiên kéo dài từ năm 2026 đến 2027, nhà máy sẽ đi vào hoạt động với quy mô 1.600 m2. Tại đây, FPT trang bị 6 dây chuyền kiểm tra chức năng và một khu vực chuyên biệt bao gồm nhiều hệ thống kiểm tra độ tin cậy và thử nghiệm độ bền như Burn-in, Reliability Test và Failure Analysis Test.

Toàn bộ hệ thống thiết bị đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế và các tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành bán dẫn khắt khe nhất như JEDEC, AEC-Q100 và AEC-Q101. Điều này đảm bảo rằng các sản phẩm chip ra lò tại đây có độ ổn định và tin cậy tương đương với các nhà máy hàng đầu thế giới, đủ điều kiện để xuất khẩu sang các thị trường khó tính nhất.

Điểm khác biệt lớn nhất tạo nên lợi thế cạnh tranh của nhà máy này nằm ở khả năng tùy biến phần mềm. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các quy trình kiểm thử đóng gói sẵn của nước ngoài, FPT tận dụng thế mạnh cốt lõi về phần mềm để phát triển các giải pháp kiểm thử "Make in Vietnam".

Các phần mềm này cho phép tinh chỉnh linh hoạt theo yêu cầu của từng dòng sản phẩm khác nhau, giúp khách hàng tối ưu hóa chi phí và không cần phải phân tán quy trình kiểm tra chất lượng tại nhiều địa điểm.

Dự kiến, hệ thống dây chuyền này sẽ hoàn thiện và sẵn sàng vận hành đúng vào dịp kỷ niệm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước năm nay.

Bước sang giai đoạn hai từ năm 2028 đến 2030, FPT đặt mục tiêu mở rộng quy mô nhà máy lên tới 6.000 m2. Kế hoạch này đi kèm với việc đầu tư thêm 18 dây chuyền kiểm thử chức năng mới và mở rộng khu vực thử nghiệm độ bền.

Đáng chú ý, bên cạnh các dây chuyền đóng gói truyền thống, nhà máy sẽ triển khai các công nghệ đóng gói tiên tiến như CSP (Chip Scale Package) và WLP (Wafer Level Package), đưa công suất lên mức hàng tỷ sản phẩm mỗi năm. Chiến lược này nhằm đón đầu nhu cầu ngày càng cao đối với các dòng chip cao cấp phục vụ cho Internet vạn vật (IoT), công nghiệp ô tô và trí tuệ nhân tạo.

Sự ra đời của nhà máy không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn tác động sâu sắc đến lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Với mục tiêu quốc gia về việc đào tạo 50.000 nhân sự bán dẫn vào năm 2030, trong đó có ít nhất 35.000 người thuộc các khâu sản xuất, đóng gói và kiểm thử, nhà máy của FPT sẽ đóng vai trò như một giảng đường thực tế.

Sinh viên ngành bán dẫn tại Việt Nam sẽ có cơ hội thực hành trực tiếp trên các dây chuyền hiện đại thay vì chỉ học lý thuyết suông, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng ngay lập tức nhu cầu của thị trường lao động toàn cầu.

Không dừng lại ở việc phục vụ nhu cầu nội địa, FPT đang tích cực mở rộng mạng lưới đối tác quốc tế để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm và tiếp nhận chuyển giao công nghệ.

Tại sự kiện công bố, tập đoàn đã ký kết thỏa thuận hợp tác với các tên tuổi lớn như Restar và Winpac. Hợp tác với Restar sẽ tập trung vào nghiên cứu phát triển công nghệ đóng gói và thương mại hóa chip, trong khi cái bắt tay với Winpac mở ra cơ hội cùng đầu tư xây dựng thêm các nhà máy mới tại Việt Nam.

Đồng thời, sự hợp tác toàn diện với VSAP LAB từ nghiên cứu đến sản xuất hàng loạt sẽ giúp tối ưu hóa năng lực đóng gói tiên tiến.