Điện hạt nhân: Petrovietnam muốn cơ chế cụ thể

Đây là ý kiến của Chủ tịch Hội đồng thành viên Petrovietnam Lê Mạnh Hùng liên quan đến yêu cầu của Thủ tướng xoay quanh thời hạn hoàn thành điện hạt nhân Ninh Thuận.

Theo ông Hùng, để thực hiện mục tiêu đưa điện hạt nhân Ninh Thuận vận hành muộn nhất năm 2031 đòi hỏi phải có giải pháp đặc biệt, nên Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận tháng 2 vừa qua.

Tuy nhiên, bên cạnh nghị quyết này thì các cơ chế, chính sách hành lang khác cũng cần tiếp tục được hoàn thiện song song, nhất là các cơ chế cụ thể cho chủ đầu tư.

Chủ tịch Hội đồng thành viên Petrovietnam nhấn mạnh, Kết luận số 76-KL/TW của Bộ Chính trị về một số định hướng phát triển của Petrovietnam xác định mục tiêu phát triển Petrovietnam thành Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia.

Thực tế, về mặt chiến lược, Petrovietnam đang từng bước trở thành Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia, mở ra những lĩnh vực về năng lượng mới, năng lượng tái tạo. Trước yêu cầu phát triển năng lượng của quốc gia, Chủ tịch HĐTV đặt ra năm vấn đề mà Petrovietnam cần tập trung, chuẩn bị trước khi chính thức được Nhà nước giao thực hiện dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Cụ thể gồm: tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các cơ chế và tối ưu chi phí vốn, phối hợp với các chuyên gia để tự đánh giá, lựa chọn công nghệ điện hạt nhân trước khi quyết định đầu tư, đánh giá, lựa chọn công nghệ gắn với tiêu chí an toàn, chuẩn bị nguồn nhân lực bài bản, tham khảo ý kiến chuyên gia và xây dựng cơ cấu nhân sự phù hợp trong các nhà máy điện hạt nhân.

Đồng thời, lãnh đạo Petrovietnam đề cập tới yêu cầu tìm kiếm các giải pháp huy động vốn, bao gồm các hiệp định vay như tín dụng xuất khẩu, đồng thời xây dựng cơ chế tài chính hợp lý và chuẩn bị nguồn lực để đảm bảo chiến lược phát triển.

Đặc biệt, Petrovietnam cho biết, trong quá trình sắp xếp tinh gọn bộ máy hiện tại, Tập đoàn sẽ thành lập Ban chuẩn bị đầu tư để thực hiện dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2.

TS. Nguyễn Mạnh Hiến, nguyên Viện trưởng Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam khuyến nghị, Việt Nam đang nỗ lực triển khai các dự án điện hạt nhân tại Ninh Thuận, đã quy hoạch được địa điểm, xây dựng hệ thống pháp quy, đào tạo nguồn nhân lực hạt nhân.

Vì vậy, “cần khẩn trương tiếp tục những kết quả đã chuẩn bị từ trước năm 2016 bởi phát triển điện hạt nhân cần thời gian dài. Trong đó, nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng để thành công và công tác hoàn thiện cơ sở hạ tầng, đặc biệt hệ thống pháp quy hạt nhân thông qua sửa Luật Năng lượng nguyên tử là nhiệm vụ cần thiết”.

Liên quan đến tính kinh tế, một trong 5 thách thức lớn với năng lượng hạt nhân, TS. Hoàng Anh Tuấn cho rằng, Việt Nam có thể tìm cách tiết kiệm thời gian xây dựng để tiết kiệm chi phí. Năng lượng hạt nhân có chi phí cạnh tranh với các hình thức phát điện khác, trừ những nơi có thể tiếp cận trực tiếp với nhiên liệu hóa thạch chi phí thấp.

Theo đó, chi phí nhiên liệu cho các nhà máy hạt nhân chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng chi phí phát điện, mặc dù chi phí vốn lớn hơn so với các nhà máy đốt than và lớn hơn nhiều so với các nhà máy đốt khí. Đáng chú ý, chi phí hệ thống cho năng lượng hạt nhân thấp hơn rất nhiều so với năng lượng tái tạo phát điện không liên tục.

“Việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân là điển hình của các dự án cơ sở hạ tầng lớn trên thế giới, với chi phí và những thách thức lớn. Do đó, cần xem xét cung cấp chính sách ưu đãi vốn lớn trong dài hạn để đảm bảo một hệ thống cung cấp điện đa dạng và đáng tin cậy”, TS. Hoàng Anh Tuấn khuyến nghị.

Sáng 19/2, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, trong đó xác định nhiều nội dung trọng yếu, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong triển khai dự án trọng điểm quốc gia.

Điển hình một số cơ chế, chính sách như: dự án được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt như triển khai đồng thời việc đàm phán với đối tác đã ký kết điều ước quốc tế hoặc với các đối tác khác để ký kết điều ước quốc tế về hợp tác xây dựng, cấp tín dụng cho thực hiện dự án, song song với quá trình phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư và phê duyệt dự án đầu tư.

Về lựa chọn nhà đầu tư và nhà thầu, Thủ tướng giao chủ đầu tư thực hiện các dự án; áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy trình rút gọn đối với gói thầu chìa khóa trao tay xây dựng nhà máy chính với nhà thầu trong điều ước quốc tế. Trình tự, thủ tục chỉ định thầu theo quy trình rút gọn được thực hiện theo quy định về đấu thầu.

Về phương án tài chính và thu xếp vốn, Nghị quyết nêu: Đàm phán với Chính phủ các đối tác thực hiện để thu xếp vốn cho dự án theo nhu cầu vốn của dự án và theo cam kết của nhà tài trợ nước ngoài; được phép áp dụng theo quy định của nhà tài trợ nước ngoài trong trường hợp pháp luật Việt Nam chưa có quy định hoặc đã có quy định nhưng khác với quy định của nhà tài trợ nước ngoài.

Chủ đầu tư được vay và đủ điều kiện vay lại theo phương thức cơ quan cho vay lại không chịu rủi ro tín dụng, không phải thực hiện thủ tục lập đề xuất chương trình, dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài.

Chủ đầu tư được phép thu xếp vốn đối ứng từ nguồn vốn vay, vốn trái phiếu doanh nghiệp, vốn vay lại trái phiếu Chính phủ, trái phiếu công trình do Chính phủ phát hành, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh với các điều kiện vay lại theo điều kiện vay của khoản phát hành trái phiếu, khả năng trả nợ của dự án và Luật Quản lý nợ công.