Khi quan hệ nhà đầu tư cởi bỏ 'chiếc áo' báo cáo tài chính

Trước đây, quan hệ nhà đầu tư (Investor Relations – IR) thường bị “đóng khung” trong những bản báo cáo tài chính đầy số liệu. Nhưng giờ đây, IR đã trở thành “hệ thần kinh trung ương” của thị trường, nơi doanh nghiệp không chỉ công bố thông tin mà còn phải biết kể câu chuyện của chính mình.

“IR không còn là nghĩa vụ hành chính, mà là nghệ thuật kể chuyện về doanh nghiệp một cách thuyết phục. IR chuyên nghiệp là phải nắm rõ mọi thông tin, câu chuyện tăng trưởng của doanh nghiệp, từ các chiến lược kinh doanh, mô hình quản trị, đến những cam kết về phát triển bền vững”, ông Đoàn Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Quản trị và tài chính (IFA) nhấn mạnh tại tọa đàm “IR trong kỷ nguyên vươn mình”.

Câu chuyện hay tạo nên sự khác biệt không chỉ giúp doanh nghiệp truyền đi thông điệp một cách nhất quán, mà còn giảm thiểu thông tin bất đối xứng, giúp thị trường minh bạch hơn, công bằng hơn.

Từ người đưa tin thành kể chuyện

Theo ông Lê Nhị Năng, Trưởng đại diện Uỷ ban chứng khoán nhà nước tại TP.HCM thì, doanh nghiệp nào làm tốt IR thường được thị trường định giá cao hơn, huy động vốn rẻ hơn.

“IR tác động trực tiếp đến vốn hóa. Khi doanh nghiệp kể được một câu chuyện rõ ràng và nhất quán, thị trường sẵn sàng trả cho họ mức định giá cao hơn”, TS. Đàm Nhân Đức kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Quân đội (MBBank) nhìn nhận.

Theo ÔNG Đức, câu chuyện của MBBank những năm qua là tăng trưởng nhanh và chuyển đổi thương hiệu. Trong ba năm tới, với lợi thế mới từ việc hỗ trợ Ngân hàng thương mại TNHH MTV Đại Dương (OceanBank) MBBank được kỳ vọng sẽ tiếp tục viết tiếp hành trình tăng trưởng gấp đôi.

Tuy nhiên, điểm yếu cố hữu của IR ở Việt Nam theo kinh tế trưởng ngân hàng MBBank không nằm ở dữ liệu mà nằm ở cách kể chuyện. Và để có câu chuyện hay, truyền cảm hứng, thuyết phục được nhà đầu tư, thị trường thì người làm IR phải được trao quyền, bởi vì không hiểu rõ chiến lược, nắm không đủ dữ liệu thì không thể nói thuyết phục.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn xem IR như bộ phận “công bố thông tin bắt buộc” thay vì “cánh tay chiến lược”. Điều này dẫn đến câu chuyện trở nên nhạt nhòa, thiếu sức bật.

“Một câu chuyện IR hấp dẫn phải hội đủ ba yếu tố: minh bạch, nhất quán và dựa trên số liệu thực tế”, TS. Đức nhấn mạnh.

Ông Ngô Hoàng Long, Giám đốc trung tâm nghiên cứu Công ty CP Chứng khoán VPBank (VPBankS) bổ sung thêm, trong bối cảnh VN-Index vượt mốc 1.600 điểm, dòng vốn ngoại ngày càng ưu ái những ngân hàng tư nhân có chiến lược rõ ràng và IR chuyên nghiệp.

“Chúng tôi quan tâm đến tầm nhìn, giá trị cốt lõi và sự minh bạch nên doanh nghiệp không chỉ nói mà phải chứng minh bằng kết quả”, bà Vũ Ngọc Linh, Giám đốc phân tích và nghiên cứu thị trường Công ty CP Quản lý quỹ VinaCapital khẳng định.

Theo bà Linh, khi hỏi nhân viên IR của một ngân hàng lớn về chiến lược phát triển thì nhận được câu trả là “phát triển đều”. Nếu trả lời như vậy thì lập tức niềm tin của nhà đầu tư bị đánh mất. Hay một doanh nghiệp xuất khẩu lớn chỉ dựa vào số liệu quá khứ để nói về thị trường Mỹ thì rõ ràng không thể thuyết phục quỹ đầu tư đang cần cái nhìn tương lai để nhìn nhận, đánh giá tiềm năng.

“Những hạn chế này cho thấy IR Việt Nam không thiếu dữ liệu mà thiếu cách biến dữ liệu thành câu chuyện thuyết phục, để khắc phục khoảng trống ấy, doanh nghiệp cần thêm những “vũ khí mới”, bà Linh nhận định.

“Vũ khí” mới của IR

Công nghệ đang mở ra một cánh cửa mới cho IR. Ông Long dẫn chứng trường hợp Tesla (hãng xe điện tại Mỹ) với hàng chục nghìn câu hỏi từ nhà đầu tư cá nhân được gửi đến nên doanh nghiệp này đã dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân loại và chọn câu trả lời ưu tiên.

Nhờ vậy, các cuộc họp cổ đông trở nên hiệu quả, đồng thời dữ liệu thu thập được còn giúp doanh nghiệp cải thiện liên tục.

Tại Việt Nam, IR có thể tận dụng các nền tảng trực tuyến, video truyền thông, thậm chí AI phân tích dữ liệu để trở nên nhanh nhạy và gần gũi hơn. “Nhưng công nghệ cũng chỉ là công cụ, điều quan trọng nhất vẫn là thông điệp phải chân thực, rõ ràng, và gắn liền với hành động”, ông Long nói thêm.

Đối với nhà đầu tư, ESG (môi trường – xã hội – quản trị) không còn là lớp “mỹ phẩm” để tô điểm mà doanh nghiệp phải tích hợp vào cấu trúc kinh doanh.

“Ở Việt Nam ESG mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu, doanh nghiệp muốn đi xa phải bắt đầu từ cam kết cụ thể, triển khai hành động nhỏ nhưng nhất quán và đo lường được kết quả. Khi đó, báo cáo ESG không chỉ là tập tài liệu, mà là minh chứng sống động cho một chiến lược bền vững”, bà Linh nói.

Quan hệ nhà đầu tư trong kỷ nguyên mới không chỉ là quản trị thông tin mà là nghệ thuật tạo niềm tin. Trong nghệ thuật ấy, câu chuyện doanh nghiệp chính là tài sản vô hình lớn nhất.

Doanh nghiệp nào biết kể một câu chuyện rõ ràng, chân thực, có minh chứng và mang tầm nhìn dài hạn sẽ không chỉ chinh phục thị trường, mà còn nắm giữ lợi thế lớn nhất: niềm tin và sự đồng hành dài lâu từ nhà đầu tư.