Luật Đất đai sửa đổi: Cần đột phá tư duy trong đền bù giải phóng mặt bằng

An Chi Thứ bảy, 20/05/2023 - 08:37

Mặc dù đã bỏ khung giá đất, song theo luật sư Trương Thanh Đức, các quy định về đền bù giải phóng mặt bằng tại dự thảo Luật Đất đai sửa đổi vẫn chưa có sự đột phá, chưa đảm bảo được quyền lợi của người dân.

Giá đất bồi thường khi thu hồi luôn là vấn đề gây nhức nhối nhất trong công tác đền bù giải phóng mặt bằng thời gian vừa qua. Không ít những vụ khiếu kiện, kiếu nại kéo dài, gây tắc nghẽn trong quá trình đền bù, giải phóng mặt bằng đều có liên quan đến việc xác định giá đất.

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi bỏ khung giá đất được cho rằng sẽ là bước cải cách lớn, giúp giải quyết tắc nghẽn trong quá trình đền bù, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, theo luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật Anvi, các quy định về đền bù giải phóng mặt bằng về bản chất vẫn giữ nguyên như cũ, không thay đổi đáng kể.

Ông Đức dẫn chứng, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi quy định, việc định giá đất cụ thể trong đền bù giải phóng mặt bằng được xác định theo bảng giá đất tại thời điểm định giá. Điều này có nghĩa, giá đất cụ thể để bồi thường vẫn được xác định theo bảng giá đất, chỉ khác nhau là nhân hay không nhân với hệ số.

Luật sư Trương Thanh Đức kiến nghị bỏ Luật Đầu tư, viết lại Luật Doanh nghiệp

Trước đó, Luật Đất đai năm 2013 không hề nhắc đến từ “hệ số”, nhưng lại xuất hiện hế số K trong các Nghị định của Chính phủ trong việc bồi thường giải phóng mặt bằng. "Do đó, việc bồi thường trong dự luật này vẫn giữ nguyên như Luật Đất đai hiện hành. Bảng giá đất vẫn là căn cứ quan trọng hàng đầu để tính tiền đền bù thu hồi đất. Mọi việc sẽ vẫn như cũ", ông Đức nhấn mạnh.

Vị luật sư này cho rằng, để giải quyết triệt để những khiếu nại, tranh chấp của người dân liên quan đến việc giải phóng mặt bằng, dự thảo luật cần có tư duy về giá đất trong bồi thường giải phóng mặt bằng "thoát ly" hoàn toàn bảng giá đất. Giá đất trong bồi thường giải phóng mặt bằng không thể căn cứ vào bảng giá đất.

Nguyên nhân là do bảng giá đất không phản ánh được giá đất thị trường. Ngay trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi với các quy định mạnh mẽ về việc định giá đất theo giá thị trường cũng chỉ tiệm cận giá thị trường, bằng 30 - 50% giá thị trường, thậm chí, tại nhiều nơi chỉ bằng 10% giá thị trường.

Nhiều khu vực tại Hà Nội, giá đất thực tế lên tới 200 triệu đồng/m2, nhưng giá đất đền bù giải phóng mặt bằng trong bảng giá đất chỉ từ 30 - 60 triệu đồng/m2. Điều này đã gây thiệt hại rất lớn cho người dân, gây tranh chấp, khiếu kiện kéo dài.

Mặt khác, việc UBND cấp tỉnh vừa có thẩm quyền ra quyết định thu hồi đất, vừa quyết định giá đất cụ thể làm căn cứ tính tiền bồi thường, đồng thời vừa phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho người bị thu hồi đất là không hợp lý.

Theo luật sư Trương Thanh Đức, phải định nghĩa lại giá đất cụ thể. Giá đất cụ thể để bồi thường khi thu hồi đất phải "ly khai" hoàn toàn bảng giá đất, không bị trói buộc bởi bảng giá đất để đảm bảo công bằng cho người dân và tháo gỡ điểm nghẽn trong giải phóng mặt bằng.

Ngoài ra, bảng giá đất sẽ được sử dụng làm căn cứ để để thu thuế đất, chuyển nhượng, thu thuế đất hàng năm. Chính vì vậy, bảng giá đất nên ổn định 10 năm, thay vì thay đổi liên tục hàng năm như trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi quy định.

Tái định cư cần "định lượng", thay vì "định tính"

Bên cạnh việc giá đất bồi thường, ông Đức cho rằng, quy định về việc tái định cư cho người dân sau khi thu hồi đất trong dự thảo luật cũng chưa thực sự rõ ràng, bảo vệ quyền lợi cho người dân.

Việc thu hồi đất làm dự án đi theo đó là câu chuyện sắp xếp, ổn định nơi ở mới cho người dân bị thu hồi đất, là vấn đề nóng song hành với cách tính giá đền bù khi thu hồi đất.

Theo quy định tại dự thảo luật, các cơ quan quản lý "phải bảo đảm người có đất bị thu hồi có chỗ ở, đảm bảo thu nhập và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ". Song theo vị luật sư này, các quy định cần định lượng, thay vì định tính.

Thời điểm mua bất động sản

Cụ thể, cần làm rõ vấn đề như thế nào là nơi ở mới "tốt hơn" nơi ở cũ. Nhà tái định cư mới có thể có cơ sở vật chất tốt hơn, nhà xây mới hơn, tuy nhiên, vị trí thường cách xa trung tâm, thiếu vắng các cơ sở hạ tầng như tại khu vực nhà ở cũ.

Thậm chí, trên thị trường hiện không ít những dự án nhà ở tái định cư vừa mới nghiệm thu xong đã không thể sử dụng được, xuống cấp trầm trọng. Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều người dân không đồng thuận việc thu hồi đất để giải phóng mặt bằng, chuyển đến nơi kể mới.

Đó là chưa nói đến việc giá đất tại nơi ở cũ luôn cao hơn rất nhiều nơi ở mới. Nhà cũ của người dân có giá lên tới hàng trăm triệu đồng/m2, trong khi đó, nơi ở mới chỉ vài chục triệu đồng/m2.

Chính vì vậy, ông Đức cho rằng, luật cần phải cụ thể hóa tiêu chí thế nào là "tốt hơn nơi ở cũ". Dự thảo luật, cần có những quy định chi tiết hơn. Nếu không thể chế hóa các quy định này, trong quá trình thực hiện sẽ dễ xảy ra rất nhiều tranh chấp và không đảm bảo công bằng cho người dân có đất bị thu hồi. 

Gỡ nút thắt vốn cho bất động sản

Gỡ nút thắt vốn cho bất động sản

Bất động sản -  2 năm
Những nút thắt về nguồn vốn trên thị trường bất động sản cần sớm được tháo gỡ nhằm tránh sự đổ vỡ cho thị trường.
Gỡ nút thắt vốn cho bất động sản

Gỡ nút thắt vốn cho bất động sản

Bất động sản -  2 năm
Những nút thắt về nguồn vốn trên thị trường bất động sản cần sớm được tháo gỡ nhằm tránh sự đổ vỡ cho thị trường.
Thời điểm mua bất động sản

Thời điểm mua bất động sản

Bất động sản -  2 năm

Các chuyên gia cho rằng giá bất động sản đã giảm về mức hấp dẫn và cơ hội hồi phục rất lớn của thị trường trong thời gian tới.

Vì sao không nên bắt buộc giao dịch bất động sản qua sàn

Vì sao không nên bắt buộc giao dịch bất động sản qua sàn

Bất động sản -  2 năm

Giao dịch bất động sản qua sàn cần được khuyến khích thực hiện nhưng tuyệt đối không nên bắt buộc.

Môi giới bất động sản kiệt quệ

Môi giới bất động sản kiệt quệ

Bất động sản -  2 năm

Các sàn giao dịch bất động sản đang chứng kiến làn sóng sa thải ngân viên lớn chưa từng có trong lịch sử do hoạt động kinh doanh ảm đạm trên thị trường.

Kinh tế bứt phá, du lịch tăng tốc giúp kích hoạt bất động sản Đà Nẵng

Kinh tế bứt phá, du lịch tăng tốc giúp kích hoạt bất động sản Đà Nẵng

Bất động sản -  2 năm

Theo ông Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, thành phố biển Đà Nẵng ngày càng khẳng định nội lực phát triển và sức hút mạnh mẽ, mở ra cơ hội vô cùng lớn cho thị trường bất động sản, đặc biệt là phân khúc cao cấp.

Trung ương hoàn thiện báo cáo công tác nhân sự chủ chốt khóa XIV

Trung ương hoàn thiện báo cáo công tác nhân sự chủ chốt khóa XIV

Tiêu điểm -  21 giờ

Trung ương đã cho ý kiến hoàn thiện báo cáo về công tác nhân sự Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV tại Hội nghị Trung ương 15.

Vân Đồn viết tiếp giấc mơ dang dở

Vân Đồn viết tiếp giấc mơ dang dở

Tiêu điểm -  1 ngày

Khi kỳ vọng đặc khu khép lại và thị trường bất động sản du lịch rơi vào trạng thái phòng thủ, Vân Đồn đứng trước nguy cơ trở thành một điểm đến dang dở. Nhưng việc Everland Group kiên định triển khai Crystal Holidays Harbour Vân Đồn không chỉ là quyết định đầu tư ngược chu kỳ, mà là bước đi chiến lược nhằm xây dựng năng lực điểm đến để đưa Vân Đồn lên bản đồ du lịch quốc tế.

Những con số đang nói thay vai trò của doanh nghiệp tư nhân

Những con số đang nói thay vai trò của doanh nghiệp tư nhân

Tiêu điểm -  1 ngày

82% tổng vốn đầu tư trong các dự án khởi công, khánh thành đến từ khu vực ngoài ngân sách đang cho thấy doanh nghiệp tư nhân không chỉ tham gia, mà đã trở thành lực kéo chủ đạo của tăng trưởng kinh tế.

Xuất khẩu tôm sắp cán mốc kỷ lục mới

Xuất khẩu tôm sắp cán mốc kỷ lục mới

Tiêu điểm -  1 ngày

Xuất khẩu tôm của Việt Nam đang tiến sát kỷ lục mới nhờ đà phục hồi mạnh mẽ tại các thị trường chủ lực cùng sự chuyển dịch sang những phân khúc giá trị cao.

Dự án công viên tuyến hai bên sông Tô Lịch do Sun Group đầu tư có quy mô ra sao?

Dự án công viên tuyến hai bên sông Tô Lịch do Sun Group đầu tư có quy mô ra sao?

Tiêu điểm -  4 ngày

Ngày 19/12, UBND Thành phố Hà Nội và Tập đoàn Sun Group đã chính thức khởi công Dự án Cải tạo, chỉnh trang và tái thiết công viên tuyến hai bên sông Tô Lịch

Pico mua lại Nguyễn Kim từ tay Central Retail

Pico mua lại Nguyễn Kim từ tay Central Retail

Doanh nghiệp -  1 giờ

Central Retail dự kiến sẽ hạch toán một khoản lỗ do suy giảm giá trị tài sản một lần và phi tiền mặt trị giá khoảng 5,9 tỷ Baht (khoảng 190 triệu USD) vào báo cáo tài chính quý 4 năm 2025.

T&T Group được vinh danh tại lễ tôn vinh doanh nhân, doanh nghiệp Thăng Long 2025

T&T Group được vinh danh tại lễ tôn vinh doanh nhân, doanh nghiệp Thăng Long 2025

Nhịp cầu kinh doanh -  1 giờ

Tối 22/12, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (Hanoisme) phối hợp với Sở Công thương, Ban thi đua – khen thưởng (Sở Nội vụ) TP. Hà Nội đã tổ chức lễ tôn vinh doanh nhân, doanh nghiệp Thăng Long năm 2025. Chương trình nhằm ghi nhận những doanh nhân, doanh nghiệp đóng góp xuất sắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô và đất nước.

Xây 'tuyến phòng thủ xanh' ứng phó thiên tai cực đoan

Xây 'tuyến phòng thủ xanh' ứng phó thiên tai cực đoan

Phát triển bền vững -  1 giờ

Khi các kỷ lục mưa lũ liên tục bị phá vỡ, trồng và phục hồi rừng đang được nhìn nhận như tuyến phòng thủ chiến lược, bền vững nhất của Việt Nam trước biến đổi khí hậu.

Tận hưởng trọn vẹn mùa lễ hội cuối năm với lựa chọn chi tiêu thông minh

Tận hưởng trọn vẹn mùa lễ hội cuối năm với lựa chọn chi tiêu thông minh

Nhịp cầu kinh doanh -  2 giờ

Mùa lễ hội cuối năm mang đến không khí rộn ràng của mua sắm, gặp gỡ và những chuyến đi nối tiếp nhau. Đây cũng là lúc những người tiêu dùng thông thái lên kế hoạch để chi tiêu hợp lý và “tận dụng” tối đa các ưu đãi từ các ngân hàng hay các thương hiệu, cho trải nghiệm mua sắm trong giai đoạn cao điểm thêm trọn vẹn.

Kỳ tích sông Hồng: Khi doanh nghiệp lớn cùng tham gia kiến tạo tầm nhìn trăm năm

Kỳ tích sông Hồng: Khi doanh nghiệp lớn cùng tham gia kiến tạo tầm nhìn trăm năm

Doanh nghiệp -  2 giờ

Vừa qua, dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng đã được chính thức khởi công. Sự kiện không chỉ đánh dấu bước khởi động cho một dự án hạ tầng – đô thị có ý nghĩa đặc biệt, mà còn cho thấy tầm nhìn phát triển dài hạn của Thủ đô Hà Nội trong việc tái cấu trúc không gian ven sông Hồng với sự đồng hành của các nhà đầu tư chiến lược, điển hình như T&T Group.

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm bế mạc Hội nghị Trung ương 15

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm bế mạc Hội nghị Trung ương 15

Leader talk -  2 giờ

Tòa soạn trân trọng giới thiệu bài phát biểu bế mạc của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, sáng 23/12, tại Hà Nội.

Niềm tin số, tài sản số và tương lai Việt Nam thịnh vượng

Niềm tin số, tài sản số và tương lai Việt Nam thịnh vượng

Tài chính -  2 giờ

Xây dựng niềm tin số, phát triển tài sản mã hóa dựa trên những giá trị "độc nhất vô nhị" là con đường giúp Việt Nam phát triển bền vững và thịnh vượng.