Thế hệ doanh nhân vượt sóng bằng sức trẻ

Tôi may mắn có nhiều năm đồng hành với giới doanh nhân. Có những người bạn già bước ra khởi nghiệp từ những năm đất nước vừa mở cửa, cũng có những bạn trẻ dấn thân vào thương trường một vài năm gần đây, tôi chỉ mới gặp trong buổi xúc tiến thương mại hay khóa tập huấn chia sẻ kinh nghiệm.

Trong quá trình gặp gỡ, lắng nghe và quan sát doanh nhân ở nhiều thế hệ, tôi nhìn ra sự chuyển biến khá rõ nét. Đó không chỉ là nhận thức về thị trường, tương quan giữa những thành tố của nền kinh tế mà còn từ sâu thẳm bên trong tư duy của những người doanh nhân thế hệ trẻ, thế hệ sẽ đảm nhiệm những trọng trách lớn lao khi kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng nhất.

Bản lĩnh mới

Những người trẻ hôm nay bước vào kinh doanh với một nền tảng khác. Họ có điều kiện học hành tốt hơn nhiều so với các thế hệ đi trước. Nhiều bạn trẻ được đi du học, hoặc ngồi ở nhà cũng có thể tiếp cận dễ dàng với nguồn tri thức toàn cầu chỉ bằng chiếc điện thoại hay máy tính cá nhân.

Bên cạnh đó là khả năng kết nối với đối tác, với thị trường, cả trong và ngoài nước, cũng rộng hơn rất nhiều. Cái sự “mở rộng không gian tiếp cận” đó chính là nền tảng quan trọng để các bạn trẻ tự nâng mình lên, từ đó hình thành một thế hệ doanh nhân có tư duy và tầm nhìn khác biệt.

Cũng phải nói thêm, môi trường kinh doanh hiện tại so với trước đây đã hoàn toàn đổi khác. Ngày xưa, doanh nhân chủ yếu làm nội địa, thị trường chưa quá rộng, sản phẩm quốc tế chưa phổ biến và nhu cầu người tiêu dùng còn đơn giản.

Còn đến bây giờ, thị trường nội địa đã mở rộng đáng kể với đa dạng sản phẩm có nguồn gốc trong nước và quốc tế. Người tiêu dùng hiện đại có nhiều thông tin, có trình độ hơn, thậm chí cao hơn doanh nghiệp và nhiều lựa chọn nên rất cân nhắc trước khi đưa ra quyết định.

Ngoài ra, xu thế công nghệ đang ngày càng đột phá, việc vận hành doanh nghiệp không thể giữ mãi cách làm cũ nếu không muốn bị gạt ra ngoài lề của tiến trình phát triển.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp và bản thân người doanh chủ phải thích nghi nhanh hơn, tinh tế hơn với những biến chuyển không ngừng của thị trường.

Tôi nhận được câu hỏi: “Liệu các doanh nhân trẻ đã đủ bản lĩnh gánh vác những sứ mệnh lớn của đất nước như tăng trưởng hai con số, hay dẫn dắt những lĩnh vực mới như kinh tế xanh, AI, thương mại điện tử”?

Bằng việc dám dấn thân, vượt qua từng thách thức, doanh nhân trẻ thể hiện tinh thần phụng sự và đóng góp vào sự phát triển chung.

Cá nhân tôi cho rằng, trọng trách là những thứ rất mơ hồ. Bởi qua nhiều tiếp xúc với các bạn trẻ làm kinh doanh, điều họ quan tâm đầu tiên vẫn là làm sao để đứng vững, làm sao để tồn tại, để nuôi sống bản thân và gia đình?

Thị trường cạnh tranh gay gắt, biến chuyển khó lường đã đào thải không ít doanh nghiệp, có thể thấy rõ qua con số thống kê về số lượng doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động hoặc rời bỏ thị trường. Với bối cảnh đó, đứng vững đã là bản lĩnh đáng quý.

Tuy nhiên, những điều tưởng chừng hết sức thực tế và bình thường đó lại là động lực mạnh mẽ buộc doanh nhân trẻ phải tự nâng cấp, tự trưởng thành. Bằng việc dám dấn thân, vượt qua từng thách thức, doanh nhân trẻ thể hiện tinh thần phụng sự và đóng góp vào sự phát triển chung.

Làn gió mới

Bên cạnh thế hệ doanh nhân trẻ đang khởi nghiệp, một đội ngũ khác cũng đang chứng tỏ bản thân và bản lĩnh của tuổi trẻ là lớp doanh nhân kế nghiệp. Thông qua chương trình “Kế nghiệp mở tương lai”, sáng kiến của Trung tâm nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), tôi có dịp quan sát nhiều doanh nghiệp gia đình bước vào thời kỳ chuyển giao thế hệ.

Trong đó, tôi gặp không ít bạn trẻ, dù là con trưởng, con thứ, nam hay nữ, đều được gia đình trao cơ hội và trách nhiệm gánh vác cơ nghiệp. Các bạn ấy được đào tạo bài bản, âm thầm thực tập trong chính doanh nghiệp nhà mình, tham gia vào các vị trí từ nhỏ tới lớn trước khi đảm nhiệm vai trò nhà quản trị.

Họ dần chứng tỏ được bản thân, ghi được tên tuổi trên thương trường, như chị Vưu Lệ Quyên nhà Biti’s, anh Trần Duy Minh Khoa nhà Duy Tân, anh Trần Minh Khoa nhà An Phước, anh Lý Huy Sáng nhà Minh Long, anh Trần Hùng Huy ngân hàng ACB…

Họ mang theo những tư duy mới, cách tiếp cận mới. Họ nghĩ đến những thay đổi đột phá như đưa robot vào sản xuất, cải tiến quy trình, tái cấu trúc hệ thống quản trị, áp dụng cả những tiêu chuẩn trong sản xuất, những điều thế hệ đi trước có thể chưa từng nghĩ đến.

Những thay đổi không phải ngày một, ngày hai đã đem lại kết quả nhưng cứ từng bước, từng bước, người trẻ đang tạo ra những chuyển biến tích cực, thổi làn gió mới vào những doanh nghiệp lâu đời.

Tất nhiên, sự chuyển đổi như vậy thường gây ra xung đột. Nhưng tôi tin rằng, nếu có đủ bản lĩnh và sự nhạy cảm trong giao tiếp, những người trẻ hoàn toàn có thể thuyết phục được gia đình.

Ví dụ như chị Kao Huy Phương, con gái ông Kao Siêu Lực nhà ABC Bakery đã tự thành lập bộ phận chuyên xuất nhập khẩu và dần dần khẳng định với vai trò rõ ràng trong từng bước phát triển của doanh nghiệp.

Hay một trường hợp khác là Công ty Tiến Anh chuyên sản xuất bánh hạnh nhân ở An Giang. Anh Hùng, Giám đốc công ty, có cậu con trai cùng tên là Tiến Anh. Tiến Anh được đi học bài bản rồi vào làm cho một hãng vận tải lớn nhưng đã tự ngỏ ý muốn trở về doanh nghiệp của gia đình để xây dựng một hệ thống quản lý chuyên nghiệp.

Chuyến đi của tôi cùng hai ba con tham dự hội chợ xuất khẩu sang Hàn Quốc là lần đầu tiên Tiến Anh làm công việc của một doanh nhân nhưng tôi thấy cậu ấy rất chịu khó học hỏi, luôn lắng nghe khách hàng và tìm cách nâng cao hiệu quả.

Phụng sự theo cách riêng

Một điều làm tôi thấy đáng hy vọng, là dù có nhiều thay đổi, thế hệ trẻ vẫn giữ được một điều rất đáng quý: tinh thần phụng sự. Tất nhiên, cách thể hiện không giống như trước.

Ở thế hệ của tôi, doanh nhân thường làm từ thiện theo cách tự phát, là khi nào có thiên tai, cháy nổ, bão lũ thì họ trích quỹ công ty hay kêu gọi cán bộ nhân viên đóng góp một cách tự nguyện.

Còn thế hệ doanh nhân trẻ lại xác định rõ: trách nhiệm bảo về môi trường, trách nhiệm xã hội không chỉ là tấm lòng, mà còn là yêu cầu từ thị trường. Đặc biệt với các doanh nghiệp xuất khẩu, các tiêu chí ESG (môi trường – xã hội – quản trị), tỷ lệ tái chế, năng lực giảm phát thải đã trở thành điều kiện tiên quyết.

Doanh nhân thế hệ mới vẫn làm thiện nguyện, vẫn đóng góp cho môi trường, xã hội nhưng theo cách chuyên nghiệp, có cả chiều dài và chiều sâu.

Với yêu cầu bắt buộc đó, doanh nhân thế hệ mới vẫn làm thiện nguyện, vẫn đóng góp cho môi trường, xã hội nhưng theo cách chuyên nghiệp, có cả chiều dài và chiều sâu. Yếu tố môi trường, xã hội được tích hợp vào trong bộ máy kinh doanh, được thể hiện ra ở mọi khía cạnh vận hành của doanh nghiệp.

Một ví dụ đơn cử là những người bạn của tôi còn rất trẻ, khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp với nguồn tài nguyên bản địa. Dấn thân vào lĩnh vực cực nhọc và rủi ro nhưng họ vừa kinh doanh vừa có trách nhiệm, vừa sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức cho các bạn đồng trang lứa.

Khi tôi gọi điện mời các bạn ấy chia sẻ ở một hội thảo, diễn đàn nào đó, các bạn đồng ý rất nhanh dù công việc có bận rộn. Sự sẵn lòng chia sẻ ấy không phải tiền bạc, vật chất mà thể hiện biết suy nghĩ đến người khác.

Vài lời nhắn gửi

Tôi có một cậu con trai, cũng ở độ tuổi trẻ, cũng đang dấn thân vào thương trường với tư duy rất khác biệt với thế hệ của chúng tôi. Là một người mẹ, tôi mong con trai mình sẽ thành công, còn trong vai một người bạn của giới doanh nhân, tôi mong những doanh nhân trẻ cũng gặt hái được kết quả trên con đường theo đuổi sự nghiệp.

Khó có lời khuyên cụ thể nào bởi mỗi người có một cá tính riêng. Tuy nhiên, dưới tư cách một người đi trước, tôi mong các doanh nhân trẻ hãy xác định rõ rằng công việc mình đang làm không chỉ là phương tiện mưu sinh, mà còn là một phần của đời sống.

Khi đã xem nó là cuộc sống, là niềm vui, là hạnh phúc, thì người ta sẽ theo đuổi tới cùng, không dễ bỏ cuộc.

Tuy nhiên, để giữ được niềm tin và tinh thần trong bối cảnh kinh tế bất định và khó khăn như hiện nay không phải điều đơn giản, đặc biệt là với một doanh nhân đứng “đầu sóng ngọn gió”, lèo lái con thuyền doanh nghiệp.

Để giữ vững tinh thần, tôi cho rằng mỗi bạn nên tự xác định mục đích cuộc sống mình và nếu được duy trì một niềm yêu thích, đam mê để giúp cân bằng cuộc sống, có thể là thể thao, âm nhạc, đọc sách chẳng hạn.

Những điều tưởng nhỏ bé đó là thứ giúp ta duy trì năng lượng, vượt qua áp lực. Dần dần, ta sẽ sống trọn vẹn từng khoảnh khắc, tìm kiếm niềm hạnh phúc ngay trong chính hành trình gian nan và vất vả của riêng mình.