Việt Nam đủ năng lực xây dựng trung tâm tài sản số toàn cầu

Việt Nam đang đứng trước một ngưỡng cửa lịch sử, không còn là một quốc gia đi sau trong cuộc cách mạng công nghệ, mà đã trở thành một trong những tâm điểm của thế giới về tài sản số.

Với tỷ lệ chấp nhận tiền mã hóa thuộc top đầu toàn cầu, cùng những dự án tiên phong mang tầm vóc quốc tế như sàn giao dịch phi tập trung đầu tiên trên thế giới Kyber Network hay tựa game làm rung chuyển ngành công nghiệp GameFi - Axie Infinity của Sky Mavis, có thể khẳng định: Việt Nam đã có đủ năng lực và "chất xám" để tự chủ xây dựng một hệ sinh thái tài sản số hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành vị thế dẫn đầu bền vững, chúng ta cần một chiến lược tổng thể và sự đồng lòng của cả hệ sinh thái. Hành trình này cần được xây dựng trên ba trụ cột chính: vốn, nguồn nhân lực và cộng đồng.

Vốn, dòng chảy cho tham vọng lớn

Dòng vốn là huyết mạch của mọi hệ sinh thái. Tại Việt Nam, sự ủng hộ của Đảng, nhà nước qua các chính sách như Nghị Quyết 57 hay mục tiêu ươm tạo các dự án fintech trong Nghị quyết 20 của TP.HCM đang mở đường cho dòng vốn chảy vào tài sản số. Các nhà đầu tư kỳ cựu như Dragon Capital với 31 năm gắn bó tại Việt Nam cũng đang đặt niềm tin và đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực này như một chìa khóa để kích hoạt các dòng chảy tài chính mới.

Dù vậy, rào cản lớn nhất hiện nay chính là sự bối rối về mặt pháp lý. Sự chồng chéo giữa quy định cấm giao dịch tài sản trong game và sự công nhận tài sản số trên thực tế đang tạo ra một vùng xám không cần thiết.

Để tháo gỡ nút thắt này, chúng ta cần học hỏi từ các trung tâm tài chính thành công như Dubai hay Abu Dhabi. Họ đã thành công nhờ các chính sách cởi mở, cơ chế một cửa và luật pháp rõ ràng, từ đó thu hút vốn ngoại một cách hiệu quả.

Blockchain không chỉ là một thay đổi về giao diện (front-end) mà là một cuộc cách mạng về cấu trúc tài chính và cách xử lý dữ liệu ở tầng lõi (back-end). Đây là một sự chuyển dịch có thể mất 10-20 năm để định hình lại toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu. Vì vậy, Việt Nam cần một góc nhìn chính sách dài hơi.

Thay vì nhìn blockchain như một công cụ rủi ro thì hãy xem nó là một giải pháp vượt trội cho việc quản lý dòng tiền, chống rửa tiền (AML) và kiểm toán, minh bạch hơn tiền mặt rất nhiều lần nhờ khả năng theo dõi giao dịch theo thời gian thực.

Để trở thành một trung tâm tài chính quốc tế, chúng ta không thể duy trì chính sách kiểm soát chặt chẽ dòng tiền ra nước ngoài. Rào cản này đang ngăn chúng ta hội nhập sâu hơn.

Đã đến lúc Việt Nam cần tư duy "mở ra những gì tốt hơn" thay vì cấm đoán, xây dựng những cơ chế kiểm soát thông minh, nhanh chóng và chính xác hơn để cả dòng vốn trong và ngoài nước đều có thể lưu thông một cách trơn tru.

Tài sản cốt lõi của quốc gia là nguồn nhân lực

Thế mạnh lớn nhất của Việt Nam chính là con người. Với dân số trẻ, yêu công nghệ và một nền giáo dục tập trung vào STEM, chúng ta đang có một nguồn nhân lực dồi dào với tư duy và trình độ thông minh thuộc top đầu thế giới, đặc biệt trong các lĩnh vực như game, blockchain và fintech.

Tuy nhiên, Việt Nam lại đang đối mặt với hai thách thức lớn: giữ chân nhân tài và thay đổi tư duy. Mức lương chênh lệch quá lớn so với các công ty nước ngoài và sự thiếu minh bạch về pháp lý đang khiến nhiều người trẻ tài năng rời đi hoặc ngần ngại dấn thân.

Quan trọng hơn, phần lớn nguồn nhân lực của đất nước vẫn mang "tư duy gia công", làm để xuất khẩu phần mềm thay vì "tư duy sở hữu" là xây dựng, vận hành và làm chủ các sản phẩm, dịch vụ toàn cầu.

Để giải quyết bài toán này, chúng ta cần một môi trường cạnh tranh thực sự. Điều này không chỉ đến từ đãi ngộ tốt mà còn từ việc tạo ra những bài toán đủ lớn để thu hút và giữ chân những bộ óc xuất sắc nhất. Việc thu hút các chuyên gia hàng đầu nước ngoài về Việt Nam làm việc sẽ là chất xúc tác cực kỳ quan trọng, giúp đội ngũ trong nước phát triển vượt bậc.

May mắn là Việt Nam có nhiều lợi thế để thu hút họ, cơ hội phát triển sự nghiệp, chất lượng sống tốt với chi phí hợp lý và một thế hệ trẻ đang hội nhập mạnh mẽ với tiếng Anh lưu loát và tư duy toàn cầu.

Hiện nay, các trường đại học như RMIT hay trường đại học Ngân hàng TP.HCM đã đi tiên phong trong việc đào tạo về blockchain và fintech, điều này cho thấy sự chuẩn bị bài bản từ phía ngành giáo dục. Đây là nền móng vững chắc để Việt Nam xây dựng thế hệ nhân sự kế cận.

Chất keo gắn kết hệ sinh thái là cộng đồng

Trong thế giới tài sản số, cộng đồng không chỉ là một yếu tố "nên có", mà là quan trọng bậc nhất. Điển hình, Kyber Network, dự án blockchain tiên phong trên thế giới do người Việt Nam hoàn toàn làm chủ công nghệ đã bắt đầu xây dựng cộng đồng một cách tự nhiên từ năm 2017, không phải bằng marketing mà bằng một ý tưởng đủ đột phá và cần thiết, thu hút những người thực sự tin tưởng và đóng góp.

Cần phải phân biệt rõ giữa người dùng (user) và cộng đồng (community). Người dùng đơn thuần sử dụng dịch vụ, còn cộng đồng là những người có hiểu biết, tương tác, góp ý và cùng xây dựng. Vai trò của người sáng lập là phải trở thành một phần của cộng đồng, lắng nghe và trò chuyện với những người dùng đầu tiên để xây dựng lòng tin, trước khi nhân rộng mô hình.

Việc chuyển đổi từ một cộng đồng thành một thị trường (marketplace) là cả quá trình khoa học. Nó đòi hỏi việc định nghĩa lại các hệ thống để lợi ích của các bên song hành với nhau, tạo ra một sân chơi công bằng nơi mọi người đóng góp và nhận về phần thưởng xứng đáng.

Rất đáng mừng là các tổ chức lớn như SIHUB và Binance đang tích cực đóng góp vào việc xây dựng cộng đồng tại Việt Nam. Từ các workshop blockchain tại hàng chục trường đại học của Binance Academy, các hội nghị quốc tế, đến quỹ "Blockchain for Vietnam", những hoạt động này đang kết nối và nâng tầm cộng đồng trong nước. 

Ngay cả giữa các đối thủ cạnh tranh, tinh thần cộng đồng vẫn rất mạnh mẽ, điển hình là việc các sàn sẵn sàng liên minh để hỗ trợ nhau trong các sự cố an ninh.

Việt Nam đang hội tụ đủ "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để vươn lên thành một trung tâm tài sản số hàng đầu. Chúng ta có tiềm năng về vốn, có tài sản vô giá là con người và có một cộng đồng đang lớn mạnh từng ngày.

Hãy chuẩn bị thật kỹ lưỡng, nhưng cũng sẵn sàng "nhắm mắt mà làm" và luôn mơ một giấc mơ lớn là: "tấn công thị trường toàn cầu". Bởi vì, dù khó khăn đến đâu, hành trình này hoàn toàn xứng đáng.