Chất lượng quản trị doanh nghiệp qua 'lăng kính' đại hội đồng cổ đông

Nơi nhà đầu tư kiểm chứng năng lực quản trị

Chia sẻ tại Diễn đàn Mùa đại hội đồng cổ đông 2026 tổ chức tại TP.HCM mới đây, ông Phan Lê Thành Long, Tổng giám đốc Viện thành viên Hội đồng quản trị Việt Nam (VIOD) cho rằng, đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) ngày nay cần được nhìn nhận như một “thước đo niềm tin” của nhà đầu tư đối với ban lãnh đạo doanh nghiệp.

Qua cách doanh nghiệp chuẩn bị và điều hành đại hội, cổ đông có thể đánh giá nhiều yếu tố cốt lõi của hệ thống quản trị từ mức độ minh bạch thông tin, hiệu quả hoạt động của hội đồng quản trị cho đến tầm nhìn phát triển dài hạn.

Theo ông Long, ĐHĐCĐ không còn chỉ là một sự kiện nhằm tuân thủ quy định pháp lý. Đây cũng là thời điểm để nhà đầu tư nhìn rõ chất lượng quản trị của doanh nghiệp, nơi khoảng cách giữa “đúng luật” và “quản trị tốt” dần bộc lộ qua cách doanh nghiệp minh bạch thông tin, đối thoại với cổ đông và giải trình về chiến lược phát triển.

Trước hết đó là việc bảo đảm quyền và sự đối xử công bằng với cổ đông. Các vấn đề như chính sách như chi trả cổ tức, quyền tham gia thảo luận hay khả năng tiếp cận thông tin trước và sau đại hội phản ánh cách doanh nghiệp tôn trọng quyền lợi cổ đông. Khi cổ đông được cung cấp đầy đủ tài liệu, có cơ hội trao đổi trực tiếp với ban lãnh đạo và nhận được phản hồi minh bạch, niềm tin đối với doanh nghiệp sẽ được củng cố.

Một yếu tố quan trọng khác được ông Long nhấn mạnh là mức độ minh bạch trong công bố thông tin. Một đại hội được chuẩn bị tốt không chỉ dừng lại ở việc trình bày các báo cáo định kỳ, mà còn thể hiện khả năng giải trình của ban lãnh đạo. Nhà đầu tư có thể đánh giá doanh nghiệp có công bố thông tin đúng hạn, nhất quán và có trách nhiệm giải trình hay không, cũng như mức độ sẵn sàng đối thoại về chiến lược dài hạn.

Bên cạnh đó, năng lực và hiệu quả hoạt động của hội đồng quản trị (HĐQT) cũng được phản ánh rõ qua cách tổ chức và điều hành đại hội. Sự tham gia đầy đủ của các thành viên HĐQT, cách xử lý các vấn đề cổ đông đặt ra hay mức độ chuyên nghiệp trong điều hành cuộc họp đều cho thấy chất lượng của bộ máy quản trị.

Ngoài ra, đại hội cũng ngày càng được kỳ vọng phản ánh tầm nhìn phát triển bền vững của doanh nghiệp. Khi các nội dung liên quan đến chiến lược dài hạn, quản trị rủi ro hay phát triển bền vững được đưa vào chương trình nghị sự, điều đó cho thấy doanh nghiệp đang hướng tới việc tạo giá trị lâu dài thay vì chỉ tập trung vào kết quả ngắn hạn.

Tuy nhiên, ông Long cũng nhấn mạnh thêm rằng, đại hội đồng cổ đông không phải là điểm bắt đầu hay điểm kết thúc của việc xây dựng niềm tin. Trên thực tế, niềm tin của nhà đầu tư được hình thành trong cả một hành trình liên tục từ việc chuẩn bị tài liệu trước đại hội, cách tổ chức và điều hành phiên họp, cho đến hoạt động công bố thông tin và tương tác với cổ đông sau đại hội.

Nói cách khác, đại hội đồng cổ đông chỉ là một cột mốc để nhà đầu tư đánh giá doanh nghiệp trong hành trình xây dựng uy tín và niềm tin trên thị trường vốn. Khi được tổ chức như một không gian đối thoại thực chất giữa ban lãnh đạo và cổ đông, đại hội cổ đông sẽ vượt ra khỏi khuôn khổ của một thủ tục thường niên để trở thành một phần quan trọng trong hệ thống quản trị doanh nghiệp.

Ba giai đoạn của một đại hội đồng cổ đông hiệu quả

Trong bối cảnh các chuẩn mực quản trị ngày càng tiệm cận thông lệ quốc tế, việc tổ chức đại hội đồng cổ đông không thể chỉ dừng lại ở việc đáp ứng các yêu cầu pháp lý. Mà thách thức lớn hơn đối với doanh nghiệp, theo ông Long, là nâng chuẩn quản trị, thu hẹp khoảng cách giữa tuân thủ quy định và thực hành quản trị tốt.

Theo các nguyên tắc quản trị công ty hiện đại, một đại hội hiệu quả cần được nhìn nhận trong ba giai đoạn: trước đại hội, trong đại hội và sau đại hội.

Ở giai đoạn trước đại hội, doanh nghiệp cần chuẩn bị và công bố thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời. Thư mời họp, chương trình nghị sự và các tài liệu liên quan nên được gửi cho cổ đông đủ sớm thường ít nhất 28 ngày trước ngày họp để cổ đông có thời gian nghiên cứu và chuẩn bị ý kiến. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần xây dựng các quy chế rõ ràng liên quan đến quyền cổ đông, quy trình chuẩn bị cũng như cách thức ra quyết định tại đại hội.

Trong quá trình diễn ra đại hội, yếu tố quan trọng là sự minh bạch và khả năng tương tác. Các thành viên hội đồng quản trị cần tham dự đầy đủ, kiểm toán độc lập cần có mặt để giải trình các vấn đề liên quan đến báo cáo tài chính, và cổ đông phải được tạo điều kiện đặt câu hỏi cũng như tham gia thảo luận.

Việc ứng dụng công nghệ như họp trực tuyến, biểu quyết điện tử hoặc bỏ phiếu từ xa cũng đang trở thành thông lệ tốt nhằm tăng mức độ tham gia của cổ đông và nâng cao tính minh bạch của quá trình biểu quyết.

Sau khi đại hội kết thúc, doanh nghiệp vẫn cần tiếp tục duy trì sự minh bạch thông tin. Biên bản họp và nghị quyết đại hội nên được công bố kịp thời, thường trong vòng 24 giờ sau khi đại hội kết thúc. Đồng thời, việc theo dõi và cập nhật tiến độ thực hiện các nghị quyết cũng là yếu tố quan trọng để cổ đông có thể giám sát hiệu quả.

Nội dung nghị sự phản ánh tầm nhìn quản trị

Không chỉ quy trình tổ chức, nội dung chương trình nghị sự của đại hội đồng cổ đông cũng phản ánh mức độ trưởng thành của hệ thống quản trị doanh nghiệp.

Theo ông Long, doanh nghiệp cần đưa vào chương trình nghị sự những vấn đề mang tính chiến lược như kế hoạch phát triển 3–5 năm, các rủi ro trọng yếu và khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường.

Bên cạnh đó, các chủ đề liên quan đến phát triển bền vững và ESG (môi trường, xã hội, quản trị), quản trị dữ liệu và an ninh mạng, cũng như các vấn đề về quản trị nhân sự như kế hoạch kế nhiệm lãnh đạo, chính sách lương thưởng hay văn hóa và đạo đức doanh nghiệp cũng ngày càng trở thành những nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự của nhiều doanh nghiệp.

Ở góc nhìn rộng hơn, mùa đại hội cổ đông không chỉ là hoạt động thường niên của từng doanh nghiệp. Cách doanh nghiệp chuẩn bị đại hội, công bố thông tin và đối thoại với cổ đông phần nào phản ánh chất lượng quản trị của thị trường vốn. Khi đại hội cổ đông trở thành không gian trao đổi thực chất giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư, những cuộc họp tưởng chừng mang tính thủ tục ấy lại chính là nơi định hình niềm tin của thị trường.