Không nên để thuế chồng thuế trong giao dịch chứng khoán

Tuần qua, tại kỳ họp Quốc hội bất thường đang diễn ra, đã có nhiều ý kiến đề nghị tăng thuế đối với giao dịch chứng khoán. Ngụ ý chính sách của quan điểm này là nhằm để giảm hoạt động đầu cơ, tăng hoạt động đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc, trong bối cảnh hiện nay, việc tăng thuế suất đối với các giao dịch chứng khoán cần nghiên cứu thận trọng để tránh ảnh hưởng đến sự phát triển thị trường chứng khoán trong giai đoạn tới với mục tiêu tăng quy mô, vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam, thu hút dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Theo quy định hiện nay, doanh nghiệp, tổ chức trong nước nộp thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán theo mức thuế suất 20% trên thu nhập; đối với tổ chức nước ngoài áp dụng tỷ lệ thuế 0,1% trên doanh thu bán chứng khoán. Đối với cá nhân áp dụng mức thuế suất 0,1% trên giá bán chứng khoán.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư còn chịu thêm các khoản phí phổ biến như phí giao dịch qua sàn, phí dịch vụ (chuyển khoản ngân hàng, xác nhận số dư, sao kê...), phí lưu ký chứng khoán..., cùng với đó là khoản thuế thu nhập cá nhân 5% khi bán cổ phiếu là cổ tức hoặc cổ phiếu thưởng đã nhận được.

Nhiều ý kiến cho rằng, cách tính thuế hiện nay trên thị trường chứng khoán có yếu tố thuế chồng thuế. Ví dụ: khoản lợi nhuận thu được từ chuyển nhượng chứng khoán của doanh nghiệp là 100 tỷ đồng, thì đơn vị này sẽ phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp 20% tức 20 tỷ đồng. Giả sử 80 tỷ đồng còn lại này được chia cổ tức bằng cổ phiếu, thì sẽ chịu thêm 5% tức nộp thuế thêm 4 tỷ đồng. Sau đó, chính lượng cổ phiếu này được giao dịch thì lại chịu thuế 0,1%, tức nộp thuế thêm 80 triệu đồng nữa. Vậy là khoản tiền này ít nhất đã chịu 3 lần đánh thuế.

Trong khi đó, khi đầu tư cổ phiếu, một khoản lợi nhuận nhất định có khi chỉ là nhất thời. Những lần nhà đầu tư thua lỗ không được tính để giảm thuế thu nhập.

Ngoài ra, giới phân tích cho rằng, cần cân nhắc giữa tăng thu ngân sách nhờ tăng quy mô thị trường với việc tận thu bằng thuế suất. 

Số liệu của Bộ Tài chính cho biết, trong năm 2021, thu ngân sách từ thị trường chứng khoán đạt gần 11.000 tỷ đồng, tăng so với con số 5.200 tỷ đồng của năm 2020. Phần lớn số thu tăng thêm đến từ việc thị trường chứng khoán tăng trưởng mọi mặt, từ số lượng nhà đầu tư, khối lượng giao dịch, giá trị giao dịch và các chỉ số thị trường.

Hơn nữa, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc, thị trường chứng khoán đang phát triển tốt, là kênh hút vốn quan trọng. Năm 2021, thị trường chứng khoán đã đem về nguồn huy động khoảng 7,77 triệu tỷ đồng, chiếm 92,5% GDP.

Đây là nguồn vốn kinh doanh dài hạn cho các doanh nghiệp, giúp họ ít phụ thuộc hơn vào nguồn vốn ngân hàng, nâng cao hiệu quả kinh doanh, giúp doanh nghiệp phát triển và từ đó tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhà nước sau này. Do vậy, thay vì thực hiện chính sách nâng thuế thì chúng ta cần nhiều hơn những biện pháp kích thích sự phát triển thị trường.