Ngành thép Việt có năng lực cạnh tranh thấp

Nhật Hạ Thứ ba, 10/05/2022 - 16:19

Điều này là do phần lớn các nguyên liệu đầu vào để sản xuất thép phải nhập khẩu. Đồng thời, phần lớn các nhà máy sản xuất có công suất nhỏ, thiết bị lạc hậu, tiêu tốn năng lượng và nguy cơ về môi trường.

Trong giai đoạn 2016-2021, ngành công nghiệp thép Việt đã có sự phát triển nhanh nhưng mất cân đối giữa phát triển thượng nguồn và hạ nguồn.

Các sản phẩm sau thép như tôn mạ kẽm, thép ống tăng trưởng tốt về giá trị sản xuất và xuất khẩu.

Trong khi đó, các chủng loại thép hợp kim, đặc biệt là HRC – nguyên liệu đầu vào cần thiết cho nhiều ngành như sản xuất thép cán nguội (CRC), tôn mạ, ống thép, đóng tàu, cơ khí chế tạo có nhu cầu lớn, song năng lực sản xuất trong nước chưa đáp ứng đủ nhu cầu nên dẫn đến tiếp tục phải nhập khẩu với số lượng lớn.

Tính đến năm 2021, năng lực sản xuất phôi thép của các doanh nghiệp trong nước là 27 triệu tấn/năm, trong đó thép cuộn cán nóng (HRC) là 7 - 8 triệu tấn/năm.

Sự phát triển nhanh thời gian qua chủ yếu nhờ một số nhà máy thép có công suất lớn, chất lượng thép cao đã được đầu tư và đi vào hoạt động như Khu Liên hợp Gang thép Hòa Phát Dung Quất, Công ty CP Gang thép Nghi Sơn, Khu liên hợp Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh…

Tuy nhiên, ngoài những nhà máy trên, các nhà máy sản xuất phôi thép còn lại chủ yếu có công suất nhỏ, thiết bị lạc hậu, năng lực sản xuất thép còn nhiều hạn chế. Các sản phẩm thép sản xuất trong nước chưa thể cung cấp đủ nhu cầu thép cho toàn bộ nền kinh tế.

Với thép xây dựng, năng lực sản xuất trong nước khoảng 14 triệu tấn sẽ đảm bảo 100% cho nhu cầu tiêu dùng trong nước cũng như đáp ứng được một phần nhu cầu xuất khẩu.

Trong đó, có 42% sản xuất là được sử dụng từ phế liệu thép nhập khẩu; có 58% sản xuất từ lò cao, sử dụng nguyên liệu là quặng sắt.

Hay như thép phục vụ ngành cơ khí, chế tạo, Việt Nam cũng đã sản xuất và đáp ứng được một phần thép cuộn cán nóng HRC (khoảng 8 triệu tấn/năm).

Còn đối với các loại thép hợp kim, Việt Nam chưa sản xuất được các loại thép đặc biệt.

“Năng lực cạnh tranh của ngành thép Việt Nam khá thấp khi phần lớn các nguyên liệu đầu vào để sản xuất thép phải nhập khẩu. Bên cạnh đó, vẫn tồn tại nhà máy có công suất nhỏ, thiết bị lạc hậu, tiêu tốn năng lượng và nguy cơ về môi trường”, theo báo cáo đề xuất xây dựng “Chiến lược phát triển ngành thép Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050” của Bộ Công thương.

Do nhập khẩu nhiều nguyên liệu như: quặng sắt, thép phế liệu, than mỡ luyện cốc, điện cực graphite… nên khi giá đầu vào biến động sẽ làm giá thép thành phẩm trong nước cũng phải điều chỉnh theo thế giới.

Ngành thép Việt có năng lực cạnh tranh thấp
Năng lực sản xuất trong nước khoảng 14 triệu tấn thép xây dựng mỗi năm.

Bộ Công Thương dự báo, trong năm 2022, Việt Nam phải nhập khẩu nhiều loại nguyên liệu để sản xuất thép như: quặng sắt cho các lò cao khoảng hơn 18 triệu tấn, thép phế khoảng 6-6,5 triệu tấn cho các lò điện, than mỡ luyện cốc khoảng 6,5 triệu tấn và điện cực graphite khoảng 10.000 tấn…và giá quặng sắt, thép phế, quặng nguyên liệu thô và than mỡ luyện cốc… vẫn duy trì ở mức cao sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp sản xuất thép và thị trường thép trong nước.

Về lâu dài, để đảm bảo nhu cầu thép cuộn cán nóng HRC và các loại thép hợp kim, thép chất lượng cao trong nước cần tiếp tục thu hút và đầu tư một số nhà máy liên hợp sản xuất thép lớn để phục vụ nhu cầu nội địa, giảm dần sự phụ thuộc vào thép nhập khẩu.

Cần có chính sách đặc thù cho ngành thép

Theo báo cáo, ngành thép có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển đất nước theo định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; là ngành công nghiệp nền tảng, vật liệu đầu vào cho các ngành kinh tế quan trọng như cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ...

Mặt khác, phát triển công nghiệp sản xuất thép lớn mạnh cũng là tạo nền tảng vững chắc và phát triển thị trường cho các ngành chế biến chế tạo, xây dựng, cơ khí... góp phần tạo nguồn cung ứng ổn định và nâng cao năng suất, hiệu quả hoạt động của các ngành công nghiệp.

Ngành thép cũng đóng góp quan trọng cho quá trình chuyển dịch, đô thị hóa đất nước, tác động nhiều mặt đến sự phát triển kinh tế- xã hội.

Bên cạnh đó, với mức tiêu thụ thép trên bình quân đầu người của Việt Nam (khoảng 240kg/1 người/năm) còn rất thấp so với các nước trong khu vực như Malaysia, Trung Quốc. Dư địa và tiềm năng phát triển của ngành thép Việt Nam trong thời gian tới là rất lớn.

Mặc dù có vai trò quan trọng và dư địa lớn như vậy, nhưng hiện tại, Việt Nam không có chính sách đặc thù, riêng biệt để thúc đẩy, cũng như định hướng để phát triển ngành thép, Bộ Công thương nhận định.

“Tự chủ về sản xuất thép trong nước là yêu cầu tất yếu của việc tự chủ nguồn nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, tiêu dùng của người dân, cũng như quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa cơ sở vật chất quốc gia.

Do đó, Nhà nước cần phải xây dựng chính sách đủ mạnh để thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp thép tạo nền tảng cơ bản cho công nghiệp hóa theo hướng hiện đại và bền vững”, báo cáo nêu rõ.

Cơ quan này cho rằng Việt Nam cần có các định hướng chính sách để phát triển mạnh ngành luyện kim, vật liệu, đặc biệt là các loại thép chế biến chế tạo.

Thứ nhất, với chủng loại HRC: trong giai đoạn tới cần phát triển đầu tư thêm các dự án sản xuất lớn. Đây là loại thép chiếm tỷ trọng lớn trong ngành chế biến chế tạo.

Thứ hai, với thép hợp kim và đặc biệt phục vụ ngành cơ khí, Việt Nam cần xây dựng các tổ hợp luyện kim có quy mô lớn trong đó tập trung vào sản xuất các loại thép chế biến chế tạo có trình độ công nghệ có dung lượng thị trường lớn để bước đầu làm chủ công nghệ sản xuất các loại thép chế biến chế tạo cơ bản.

Bên cạnh đó, cần có các chính sách ưu đãi về đất đai, hạ tầng, về khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để khuyến khích, thúc đẩy các dự án thép phát triển.

Theo dự báo sơ bộ, tổng nhu cầu thị trường các ngành chế tạo của Việt Nam giai đoạn đến năm 2030 có thể đạt tới 310 tỷ USD. Trong đó, nhu cầu thị trường từ cơ khí phục vụ công trình công nghiệp là 120 tỷ USD; cơ khí phục vụ xây dựng, nông nghiệp, chế biến là 15 tỷ USD; thiết bị tiêu chuẩn là 10 tỷ USD; giao thông đường sắt là 35 tỷ USD; tàu điện ngầm là 10 tỷ USD và ô tô là 120 tỷ USD.

Đây sẽ là thị trường rất lớn cho ngành thép trong nước, đặc biệt là các loại thép chế tạo, thép hợp kim chất lượng cao phục vụ các ngành công nghiệp chế tạo, vốn là phân khúc hiện nay Việt Nam chưa tự chủ được trong sản xuất thép nội địa.

Những thách thức đón chờ doanh nghiệp thép trong năm 2022

Những thách thức đón chờ doanh nghiệp thép trong năm 2022

Doanh nghiệp -  4 năm
Sau một năm 2021 rực rỡ, các doanh nghiệp thép đang phải đối mặt với những thách thức từ việc cân bằng cung - cầu và giá bán giảm.
Những thách thức đón chờ doanh nghiệp thép trong năm 2022

Những thách thức đón chờ doanh nghiệp thép trong năm 2022

Doanh nghiệp -  4 năm
Sau một năm 2021 rực rỡ, các doanh nghiệp thép đang phải đối mặt với những thách thức từ việc cân bằng cung - cầu và giá bán giảm.
Tổng công ty Thép Việt Nam: Huy động mọi nguồn lực để chống dịch, cứu người trong đại dịch Covid-19

Tổng công ty Thép Việt Nam: Huy động mọi nguồn lực để chống dịch, cứu người trong đại dịch Covid-19

Nhịp cầu kinh doanh -  4 năm

Với sứ mệnh “Nền tảng cho tương lai vững bền", ban lãnh đạo và hơn 14.000 người lao động toàn hệ thống Thép Việt Nam luôn tâm niệm kinh doanh và phụng sự xã hội phải song hành cùng nhau. Trong thời điểm dịch bệnh Covid-19 hoành hành trên khắp cả nước, các nhà máy sản xuất thép /V/ đã huy động mọi nguồn lực để có thể sản xuất, cung ứng và phân phối nguồn oxy lỏng quý giá, kịp thời “trợ thở" cho tuyến đầu chống dịch, cứu người.

Những thách thức đón chờ doanh nghiệp thép trong năm 2022

Những thách thức đón chờ doanh nghiệp thép trong năm 2022

Doanh nghiệp -  4 năm

Sau một năm 2021 rực rỡ, các doanh nghiệp thép đang phải đối mặt với những thách thức từ việc cân bằng cung - cầu và giá bán giảm.

Mỹ bỏ điều tra thép chống ăn mòn của Việt Nam

Mỹ bỏ điều tra thép chống ăn mòn của Việt Nam

Tiêu điểm -  4 năm

Các doanh nghiệp xuất khẩu thép CORE của Việt Nam sẽ không bị Mỹ điều tra chống lẩn tránh thuế do cáo buộc sử dụng nguyên vật liệu nhập từ Nhật Bản.

Lợi nhuận trái chiều của doanh nghiệp ngành thép

Lợi nhuận trái chiều của doanh nghiệp ngành thép

Doanh nghiệp -  4 năm

Lợi nhuận quý 3/2021 của các doanh nghiệp ngành thép phân hóa rõ ràng theo mô hình chữ K. Trong khi các doanh nghiệp lớn đầu ngành vẫn tiếp tục gặt hái thành công, những doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn bắt đầu đuối sức, thậm chí thua lỗ.

Quốc hội khóa XVI đã làm được gì tại kỳ họp thứ nhất?

Quốc hội khóa XVI đã làm được gì tại kỳ họp thứ nhất?

Tiêu điểm -  22 giờ

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra với nhiều nội dung mang tính nền tảng cho cả nhiệm kỳ.

Quốc hội chốt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn tới

Quốc hội chốt mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn tới

Tiêu điểm -  23 giờ

Quốc hội đặt mục tiêu đến 2030, Việt Nam thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP hàng đầu thế giới.

Quốc hội thông qua Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm, hưởng nguyên lương

Quốc hội thông qua Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm, hưởng nguyên lương

Tiêu điểm -  1 ngày

Với 477/489 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội khóa XVI đã thông qua nghị quyết về phát triển văn hoá Việt Nam.

Chính thức bỏ ngưỡng chịu thuế 500 triệu đồng với hộ kinh doanh

Chính thức bỏ ngưỡng chịu thuế 500 triệu đồng với hộ kinh doanh

Tiêu điểm -  1 ngày

Chính phủ sẽ hoàn thiện hồ sơ và tiến hành thẩm định để ban hành nghị định với mức quy định doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh lên ngưỡng 1 tỷ đồng.

Nhiều luật mới quan trọng có hiệu lực thời gian tới

Nhiều luật mới quan trọng có hiệu lực thời gian tới

Tiêu điểm -  1 ngày

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI chiều 23/4 đã biểu quyết thông qua nhiều văn bản luật quan trọng.

G-Group kiến tạo hệ sinh thái chip AI tại Việt Nam

G-Group kiến tạo hệ sinh thái chip AI tại Việt Nam

Doanh nghiệp -  21 phút

Tập đoàn Công nghệ G-Group cùng với FuriosaAI, Saigontel, KTNF và ECV mở rộng thị trường và thúc đẩy quá trình thương mại hóa chip AI tại Việt Nam.

'La bàn quản trị' cho tham vọng lợi nhuận 10.000 tỷ của TPBank

'La bàn quản trị' cho tham vọng lợi nhuận 10.000 tỷ của TPBank

Doanh nghiệp -  22 phút

Mục tiêu lợi nhuận vượt mốc 10.000 tỷ đồng, quy mô tài sản 600.000 tỷ đồng năm 2026 đặt cho TPBank yêu cầu nâng tầm công tác quản trị, điều hành.

Công ty Việt Minh Hoàng tăng vốn thêm 1.200 tỷ đồng, sẵn sàng cho dự án trọng điểm

Công ty Việt Minh Hoàng tăng vốn thêm 1.200 tỷ đồng, sẵn sàng cho dự án trọng điểm

Bất động sản -  25 phút

Báo cáo tài chính năm 2025 của Công ty cổ phần Xây dựng, đầu tư bất động sản Việt Minh Hoàng (VMH) ghi nhận chuyển biến tích cực về quy mô tài sản và năng lực tài chính. Việc gia tăng nguồn vốn chủ sở hữu cùng hệ số thanh khoản ổn định là nền tảng để doanh nghiệp sẵn sàng nguồn lực cho các dự án trọng điểm thời gian tới.

Dự báo giá vàng tuần tới 27/4-1/5/2026: Chờ cú hích từ dữ liệu kinh tế và chính sách tiền tệ

Dự báo giá vàng tuần tới 27/4-1/5/2026: Chờ cú hích từ dữ liệu kinh tế và chính sách tiền tệ

Vàng -  2 giờ

Dự báo giá vàng tuần tới 27/4-1/5/2026 chịu tác động lớn từ loạt dữ liệu kinh tế Mỹ và quyết định lãi suất của các ngân hàng trung ương, trong bối cảnh thị trường vẫn giằng co quanh vùng giá quan trọng.

Dữ liệu thời gian thực: 'Xương sống' để nâng hạng chứng khoán Việt Nam

Dữ liệu thời gian thực: 'Xương sống' để nâng hạng chứng khoán Việt Nam

Sổ tay quản trị -  2 giờ

Trong lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi, việc hiện đại hóa hệ thống thông tin không chỉ dừng lại ở các bảng điện tử.

Giá vàng hôm nay 25/4/2026: Mắc kẹt khi USD 'lên ngôi'

Giá vàng hôm nay 25/4/2026: Mắc kẹt khi USD 'lên ngôi'

Vàng -  2 giờ

Giá vàng hôm nay 25/4/2026 tăng 800.000 đồng/lượng với cả vàng miếng và vàng nhẫn SJC, khi giá quốc tế 'mắc kẹt' do bất ổn địa chính trị tiếp tục khiến đồng USD được ưu tiên như một tài sản trú ẩn an toàn.

Hà Nội dần vắng bóng căn hộ dưới 60 triệu đồng/m2

Hà Nội dần vắng bóng căn hộ dưới 60 triệu đồng/m2

Bất động sản -  4 giờ

Sau phân khúc chung cư giá rẻ, những căn hộ có mức giá 60 triệu đồng/m3 cũng đang dần biến mất khỏi thị trường chung cư Hà Nội.