Quảng Ninh tinh gọn bộ máy, nâng tầm quản trị

Từ đầu tháng 7/2025, Quảng Ninh chính thức triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược cải cách hành chính và nâng cao năng lực quản trị tại cấp cơ sở.

Việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính là cơ hội để tỉnh xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực cao, tăng quyền tự chủ cho cấp xã trong quản lý kinh tế, xã hội và giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp.

Quyết định bỏ cấp huyện đi kèm với phân quyền mạnh mẽ cho xã, phường, đặc khu, buộc mỗi đơn vị phải đảm bảo năng lực quản trị toàn diện, từ điều hành thủ tục hành chính, triển khai dự án đầu tư, quản lý hạ tầng đến phát triển kinh tế và xã hội.

Quyết định sắp xếp hành chính này xuất phát từ nhu cầu tăng hiệu quả quản trị, giảm chồng chéo, nâng cao hiệu quả công việc và tạo thuận lợi tối đa cho người dân. Tỉnh đặt mục tiêu bộ máy cơ sở phải vừa tinh gọn, vừa đủ năng lực triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời thích ứng với chuyển đổi số, quản trị dữ liệu và cải cách thủ tục hành chính.

Xã Ba Chẽ là minh chứng điển hình cho mô hình chính quyền hai cấp. Sau khi sáp nhập năm xã và một thị trấn, xã có diện tích trên 330 km², dân số hơn 17.500 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 66%.

Ngay sau khi thành lập, xã tổ chức lại bộ máy, phân công nhiệm vụ dựa trên năng lực cán bộ và yêu cầu từng lĩnh vực. Trung tâm Phục vụ hành chính công tiếp nhận trung bình 35-45 hồ sơ mỗi ngày, gấp đôi so với trước. Các thủ tục hộ tịch, đất đai, an sinh xã hội được giải quyết ngay tại xã, rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí cho người dân.

Xã Tiên Yên hình thành từ sáp nhập thị trấn Tiên Yên và các xã lân cận, diện tích hơn 135 km², dân số hơn 22.000 người. Chính quyền xã xây dựng quy chế làm việc, kiện toàn bộ máy theo hướng chuyên sâu, phân công nhiệm vụ rõ ràng, bảo đảm chuyên môn hóa và hiệu quả điều hành. Trung tâm hành chính công xử lý hàng trăm hồ sơ mỗi tuần, phục vụ đầy đủ các khu dân cư đông đúc và vùng dân tộc thiểu số.

Các quy hoạch được rà soát, lồng ghép với kế hoạch đầu tư công, tạo nền tảng cho triển khai dự án hạ tầng chiến lược. Không gian văn hóa dân tộc, chợ phiên vùng cao và sản phẩm OCOP được bảo tồn, phát triển thành điểm nhấn thúc đẩy du lịch và kinh tế bản địa.

Trên toàn tỉnh, 54 xã, phường, đặc khu đã kiện toàn tổ chức, phân công trách nhiệm rõ ràng, bảo đảm bộ máy vận hành hiệu quả. Hệ thống phần mềm quản lý hành chính đồng bộ từ xã đến tỉnh, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt trên 98%. Gần 90% người dân sở hữu định danh điện tử mức 2, nhiều xã phường chi trả an sinh xã hội qua ngân hàng đạt trên 95%.

Chiến lược quản trị con người là yếu tố trung tâm. Tỉnh lựa chọn đội ngũ cán bộ đa năng, đa nhiệm, có năng lực tổng hợp, tư duy đổi mới, kỹ năng công vụ chuẩn hóa và đạo đức công vụ vững chắc.

Cán bộ cấp xã kết hợp năng lực chuyên môn với tư duy quản trị tổng hợp, khả năng xử lý tình huống và ra quyết định nhanh chóng, đóng vai trò trung tâm trong vận hành mô hình hai cấp. Họ vừa bảo đảm hiệu quả công việc, vừa là cầu nối giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp, đồng thời duy trì kỷ luật, kỷ cương hành chính.

Các bước kiện toàn bộ máy và phân quyền rõ ràng giúp tỉnh đạt hiệu quả bước đầu. Hồ sơ được xử lý nhanh chóng, phối hợp đồng bộ giữa các phòng ban chuyên môn, tránh gián đoạn và trùng lặp.

Trung tâm hành chính công ở Móng Cái, Ba Chẽ và Tiên Yên ghi nhận đội ngũ cán bộ trách nhiệm cao, tạo thuận lợi tối đa cho giao dịch hành chính, đồng thời nâng cao trải nghiệm người dân.

Hiện đại hóa quản trị địa phương

Cải cách thủ tục hành chính là khâu đột phá trong quản trị địa phương. Quảng Ninh công bố 1.397 thủ tục, gồm 1.118 thủ tục cấp tỉnh và 279 thủ tục cấp xã, chuẩn hóa biểu mẫu, hồ sơ và quy trình, công khai trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia và tại Trung tâm Phục vụ hành chính công.

Các thủ tục quan trọng như đăng ký kinh doanh, cấp phép xây dựng, đăng ký đất đai, khai thuế được cung cấp dưới dạng dịch vụ công trực tuyến mức 3 và 4, rút ngắn thời gian xử lý từ 30 - 50%, giảm chi phí và công sức cho doanh nghiệp.

Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính phi địa giới hành chính cho phép người dân và doanh nghiệp nộp hồ sơ tại bất kỳ trung tâm nào trong tỉnh, hồ sơ được luân chuyển số hóa đến cơ quan có thẩm quyền. Điểm số hóa hồ sơ trang bị thiết bị đọc thẻ căn cước gắn sinh trắc học và máy scan, giúp người dân và doanh nghiệp quản lý hồ sơ và nhận kết quả qua ví điện tử.

Hạ tầng công nghệ thông tin và mạng diện rộng được đầu tư đồng bộ từ tỉnh đến xã, bảo đảm thông tin thông suốt, an toàn. Quảng Ninh kết nối 32 cơ sở dữ liệu chuyên ngành với dữ liệu quốc gia, hợp tác với doanh nghiệp xây dựng hệ thống giải quyết thủ tục hành chính trên nền tảng điện toán đám mây đạt chuẩn quốc tế, bảo đảm an toàn dữ liệu và liên thông thông tin.

Hệ thống đóng vai trò trọng yếu trong xác thực, chuyển đổi và đồng bộ dữ liệu, đơn giản hóa quy trình, nâng cao chất lượng dịch vụ công và năng lực quản trị địa phương.

Kết quả ban đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt. Sau hơn một tháng triển khai, tỉnh đã giải quyết trên 36.500 hồ sơ, trong đó 8.300 hồ sơ thực hiện theo hình thức phi địa giới hành chính. Hầu hết các bước phối hợp xử lý văn bản, tham mưu lãnh đạo đưa ra quyết định được thực hiện nhanh chóng, đồng bộ, không gián đoạn.

Theo số liệu báo cáo tổng hợp Kết quả đánh giá Bộ chỉ số phục vụ người dân doanh nghiệp trên Cổng dịch vụ công Quốc gia, tính đến hết tháng 9/2025, chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp đạt 86,72 điểm trong tháng 9/2025, tăng gần 11 điểm so với tháng trước đó, xếp thứ bảy trên 34 tỉnh, thành phố.

Các chỉ số thanh toán trực tuyến, mức độ hài lòng, tiến độ giải quyết hồ sơ và số hóa hồ sơ đều đạt mức cao, phản ánh hiệu quả cải cách thủ tục hành chính và quản trị dữ liệu.

Anh Nguyễn Quốc Anh, một người dân tại phường Hoành Bồ đến Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hạ Long làm giấy khai sinh cho con. Anh cho biết, hồ sơ được luân chuyển số hóa đến phường Hoành Bồ và chỉ sau 15 phút, anh đã nhận được bản điện tử, trong khi bản giấy được gửi về nhà qua bưu điện.

Chính sách này cũng tác động trực tiếp đến môi trường kinh doanh và thu hút đầu tư. Việc đơn giản hóa thủ tục, chuẩn hóa hồ sơ và chuyển đổi số giúp doanh nghiệp FDI và các nhà đầu tư nội địa tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, tăng khả năng ra quyết định đầu tư nhanh.

Một số thủ tục quan trọng được chuyển giao cho Ban Quản lý khu kinh tế để hình thành đầu mối chung, hỗ trợ triển khai dự án nhanh chóng, đồng bộ với quy hoạch và hạ tầng.

Để duy trì hiệu quả, tỉnh tiếp tục đánh giá mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp, làm cơ sở điều chỉnh chính sách, cải tiến quy trình và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở. Mục tiêu đặt ra là giảm ít nhất 30% thời gian xử lý hồ sơ liên quan đầu tư, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân trước cuối năm 2025 được triển khai đồng bộ với các giải pháp chuyển đổi số.

Cải cách hành chính tại Quảng Ninh không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ công mà còn gắn kết quản trị bộ máy với phát triển kinh tế và duy trì bản sắc văn hóa địa phương. Các dự án hạ tầng, quy hoạch vùng, chương trình OCOP và phát triển du lịch bản địa được triển khai đồng bộ, tạo giá trị kinh tế thực tiễn, nâng cao năng lực quản trị địa phương.

Mô hình hai cấp cùng cải cách thủ tục hành chính tạo ra môi trường quản trị hiện đại, kết hợp bộ máy tinh gọn, chuyển đổi số và đội ngũ cán bộ chất lượng cao. Người dân và doanh nghiệp được phục vụ thuận tiện, cơ hội đầu tư mở rộng, hiệu quả quản trị được nâng lên rõ rệt.

Quảng Ninh trở thành hình mẫu về quản trị công hiện đại, minh bạch, linh hoạt và hướng tới phát triển bền vững, kết hợp giữa bộ máy tinh gọn và chuyển đổi số để phục vụ phát triển kinh tế xã hội và nâng cao trải nghiệm cộng đồng.