Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam: 'Thảm đỏ' thể chế cho dòng vốn toàn cầu

Trong những ngày cuối năm Ất Tỵ, lễ ra mắt Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC) không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà quan trọng hơn, theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, đây là thời điểm Việt Nam chuyển từ tư duy chuẩn bị sang hành động thực chất, từ thể chế hóa chủ trương sang vận hành một công cụ tài chính hiện đại mang tầm khu vực và quốc tế.

Khác với các mô hình mang tính hành chính trước đây, VIFC-HCMC được hình thành trên nền tảng năng lực thị trường. Trung tâm không xuất phát từ tham vọng đơn lẻ của chính quyền, mà là sự hội tụ của những chủ thể đang trực tiếp dẫn dắt dòng vốn lớn, với cam kết rõ ràng: làm thật, vận hành thật và tạo ra kết quả thật, qua đó mở ra một chương mới trong nỗ lực đưa Việt Nam bước vào “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu.

Khi những “người dẫn dòng vốn” cùng bước ra ánh sáng

Việc bảy thành viên sáng lập và sáu thành viên chiến lược chính thức lộ diện tại sự kiện càng làm rõ quy mô và tham vọng của VIFC-HCMC. Đó là sự góp mặt của các tập đoàn, ngân hàng và định chế tài chính hàng đầu như Sovico, MB, TPBank, SHB, SonKim Capital, VinaCapital và Nasdaq.

Trong đó, Sovico - tập đoàn đa ngành do vợ chồng tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo sáng lập - là một trong những trụ cột quan trọng. Hoạt động trong các lĩnh vực bất động sản, tài chính - ngân hàng, năng lượng và hàng không, Sovico đồng thời là cổ đông sáng lập VietJet Air, hãng hàng không tư nhân lớn nhất Việt Nam. Việc Sovico tham gia VIFC - HCMC gắn trực tiếp trung tâm tài chính với các dòng vốn hàng không, logistics và tài trợ xuyên biên giới.

Ba ngân hàng tư nhân gồm MB, TPBank và SHB mang đến năng lực tài chính - tín dụng - quản trị rủi ro đã được kiểm chứng. Trong đó, MB hiện nằm trong nhóm tám ngân hàng Việt Nam có tổng tài sản vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. TPBank gắn với dấu ấn chuyển đổi số sâu rộng, trong khi SHB là một trong những ngân hàng có mạng lưới và hệ sinh thái doanh nghiệp rộng khắp.

Ở khối đầu tư, SonKim Capital - thành viên của SonKim Group do bà Nguyễn Thị Sơn sáng lập - đại diện cho dòng vốn gắn với các dự án bất động sản hạng sang và chiến lược quản lý tài sản dài hạn.

VinaCapital - với tổng tài sản quản lý hơn 3,7 tỷ USD - lại là cầu nối quen thuộc giữa Việt Nam và các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu. Đặc biệt, sự hiện diện của Nasdaq, một trong những biểu tượng lớn nhất của thị trường vốn thế giới, mang lại chiều sâu công nghệ, chuẩn mực và uy tín quốc tế cho VIFC-HCMC.

Thể chế vượt trội nhưng niềm tin là điều kiện tiên quyết

Tham dự và phát biểu tại lễ ra mắt Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam, Thủ tướng Phạm Minh Chính đặt VIFC-HCMC trong bối cảnh chiến lược dài hạn của đất nước. Thủ tướng nhấn mạnh hai mục tiêu 100 năm và yêu cầu tăng trưởng hai con số trong những năm tới, trong bối cảnh Việt Nam phải lách qua cơn gió ngược của kinh tế toàn cầu để tìm ra những điểm sáng mới.

Theo Thủ tướng, năm 2025, Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng kinh tế cao hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, để duy trì và nâng tầm tăng trưởng, Việt Nam phải tiếp tục xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất và hiệu quả.

Theo Thủ tướng, việc xây dựng trung tâm tài chính quốc tế được xem là lựa chọn chiến lược, nhằm hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng chiến lược, công nghiệp nền tảng, logistics, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Quan trọng hơn, VIFC-HCMC được kỳ vọng sẽ cung cấp các công cụ tài chính hiện đại, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước nâng vị thế quốc gia từ chỗ chủ yếu tiếp nhận vốn sang vai trò đồng kiến tạo thị trường tài chính khu vực và quốc tế.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn nhìn nhận đây là nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, đòi hỏi quyết tâm rất cao, hành động rất quyết liệt và sự kiên trì, bền bỉ lâu dài.

Một trong những thông điệp xuyên suốt bài phát biểu của Thủ tướng là lời kêu gọi mạnh mẽ cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp trong nước, phải chủ động vào cuộc, coi VIFC là cơ hội phát triển của chính mình.

Người đứng đầu Chính phủ từ đó nhấn mạnh ba yếu tố then chốt để phát triển Trung tâm tài chính quốc tế: thể chế và cơ chế phải vượt trội, mô hình phải độc đáo để tạo khác biệt và công tác điều hành phải linh hoạt, hiệu quả. Tinh thần xuyên suốt được Thủ tướng khái quát bằng ba cụm từ: “thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh”.

Song hành với thể chế là yếu tố niềm tin. Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh tinh thần “đoàn kết để tạo lập sức mạnh; hợp tác để tạo lập nguồn lực; đối thoại để tạo lập lòng tin”, coi đây là điều kiện tiên quyết để thu hút các nhà đầu tư và đối tác quốc tế trong một môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Khác với nhiều mô hình trước đây, VIFC-HCMC bước vào lễ ra mắt với những kết quả ban đầu đã được ghi nhận. Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, trên cơ sở Nghị quyết 222/2025/QH15 và Nghị định 323/2025/NĐ-CP, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam đã đạt được những bước tiến quan trọng chỉ trong thời gian ngắn.

Cụ thể, Trung tâm tài chính hàng không đã huy động được 6,1 tỷ USD, phản ánh niềm tin sớm của các nhà đầu tư quốc tế. Trung tâm tài chính hàng hải đang hình thành, gắn với lợi thế logistics và thương mại của Việt Nam. Hệ sinh thái fintech và đổi mới sáng tạo thu hút nhiều mô hình tài chính số tiên tiến, trong khi các thiết chế cốt lõi như cơ quan điều hành, tòa án chuyên biệt và Trung tâm trọng tài quốc tế đã chính thức ra mắt.

Theo Thủ tướng, đây là những nền tảng mang tính quyết định, bảo đảm sự minh bạch, an toàn pháp lý và khả năng giải quyết tranh chấp theo chuẩn mực toàn cầu - yếu tố sống còn với bất kỳ trung tâm tài chính nào.

“Những kết quả ban đầu này khẳng định rằng, khi đã quyết tâm cao, tổ chức thực hiện khoa học, bài bản, biết xây dựng thể chế vượt trội và huy động hiệu quả nguồn lực, thì mọi mục tiêu đều có thể trở thành hiện thực”, Thủ tướng nhấn mạnh.

“Thảm đỏ” thể chế cho dòng vốn toàn cầu

Tại lễ ra mắt, Chính phủ tiếp tục phát đi thông điệp mạnh mẽ về cam kết đồng hành cùng nhà đầu tư. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, các tập đoàn, doanh nghiệp lớn như Viettel, PVN, Vingroup, Sungroup, Hòa Phát, Vinamilk, REE, FPT, CMC, T&T, Vietcombank, VietinBank, BIDV… cần tiên phong trở thành những thành viên sáng lập, sử dụng dịch vụ của VIFC để huy động vốn quốc tế, phát hành trái phiếu, quản trị rủi ro hiệu quả; đồng thời dẫn dắt quá trình số hóa, xanh hóa và hài hòa lợi ích.

Không chỉ các “đầu tàu”, Thủ tướng đặc biệt gửi gắm kỳ vọng vào khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, các startup - những chủ thể được xem là nguồn năng lượng mới của nền kinh tế. Ông kêu gọi các startup mạnh dạn tham gia cơ chế sandbox, thử nghiệm sản phẩm, mô hình tài chính mới; chủ động hợp tác với đối tác nước ngoài để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Để VIFC không dừng lại ở kỳ vọng, Thủ tướng yêu cầu Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương phải hành động quyết liệt, chịu trách nhiệm trực tiếp, tăng cường kiểm tra, giám sát và tháo gỡ vướng mắc một cách dứt điểm, hiệu quả.

Những nhiệm vụ cần làm ngay bao gồm hoàn thiện hệ thống thể chế vượt trội, đồng bộ với các chuẩn mực quốc tế như OECD, Basel; cải cách thủ tục hành chính; phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực thực thi. Đồng thời, ưu tiên đầu tư cho hạ tầng số, hạ tầng tài chính xanh, tăng cường an ninh tài chính và ứng dụng AI, Big Data trong giám sát rủi ro.

Thủ tướng cũng yêu cầu thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ, báo cáo định kỳ hàng quý dựa trên các chỉ số cụ thể như lượng vốn thu hút, số tổ chức tham gia, quy mô giao dịch... những thước đo phản ánh hiệu quả thực chất của VIFC.

Đặc biệt, việc xây dựng trụ sở VIFC-HCMC với hạ tầng hiện đại, thuận lợi được xác định là nhiệm vụ cấp bách, bởi chính trụ sở này sẽ tạo ra nguồn lực trực tiếp, nhanh chóng và thiết thực cho hoạt động của trung tâm.

Tất nhiên, trong hành trình "vươn mình" đó của VIFC, TP.HCM được giao vai trò đầu tàu. Thủ tướng yêu cầu thành phố triển khai ngay cơ chế sandbox cho các sản phẩm tài chính mới, đồng thời đề xuất các chính sách ưu đãi đột phá nhằm thu hút ít nhất 50 tổ chức tài chính quốc tế trong ba năm đầu hoạt động. Mục tiêu là số hóa 100% thủ tục, giảm chi phí cho nhà đầu tư và đưa VIFC-HCMC trở thành nhân tố chủ lực, đóng góp thực chất cho tăng trưởng kinh tế.

Song song đó, Đà Nẵng được định hướng trở thành trung tâm bổ trợ, tập trung vào tài chính hàng hải và logistics, phát huy lợi thế riêng để tạo nên một hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh, có sức hấp dẫn không kém TP.HCM.

Cả hai địa phương được yêu cầu đặc biệt chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đào tạo chuyên gia tài chính, thu hút nhân sự đủ năng lực vận hành trung tâm tài chính quốc tế theo chuẩn mực toàn cầu.