Sổ tay quản trị

Biến đổi khí hậu là gì? Thực trạng và giải pháp tại Việt Nam

Hoàng Đông Thứ hai, 23/03/2026 - 14:55
Nghe audio
0:00

Không chỉ dừng lại ở sự nóng lên của Trái đất, biến đổi khí hậu còn gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan, đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng và lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên toàn cầu.

Việc nắm bắt thực trạng đáng báo động tại Việt Nam cùng các giải pháp ứng phó bền vững là nhiệm vụ sống còn của mọi tổ chức và doanh nghiệp.

BOX TÓM TẮT: GÓI ĐỌC NHANH - 5 ĐIỀU CẦN NHỚ

1. Bản chất: Là sự thay đổi khí hậu kéo dài do tác động tự nhiên và con người, biểu hiện qua nóng lên toàn cầu và nước biển dâng.

2. Nguyên nhân cốt lõi: Do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch, tàn phá rừng và ô nhiễm môi trường từ công nghiệp, giao thông.

3. Thực trạng tại Việt Nam: Mực nước biển dâng 3-5mm/năm (cao hơn mức trung bình toàn cầu) và nhiệt độ tăng kỷ lục.

4. Hậu quả đa diện: Gây thiệt hại kinh tế nặng nề, gia tăng dịch bệnh và làm xáo trộn hệ sinh thái biển, rừng.

5. Giải pháp ưu tiên: Chuyển đổi sang năng lượng xanh (mặt trời, gió), phục hồi hệ sinh thái và đẩy mạnh hợp tác quốc tế.

1. Biến đổi khí hậu là gì?

Định nghĩa đơn giản

Biến đổi khí hậu là việc thời tiết trên Trái đất thay đổi một cách bất thường và tiêu cực trong thời gian dài do con người khai thác tài nguyên quá mức và thải quá nhiều khói bụi.

Định nghĩa chuẩn kỹ thuật

Theo Luật Khí tượng thủy văn 2015, biến đổi khí hậu là sự thay đổi của khí hậu trong một khoảng thời gian dài do tác động của các điều kiện tự nhiên và hoạt động của con người. Biểu hiện đặc trưng nhất là sự nóng lên toàn cầu, mực nước biển dâng và sự gia tăng các hiện tượng khí tượng thủy văn cực đoan.

biến đổi khí hậu là gì
Biểu hiện đặc trưng nhất của biến đổi khí hậu là sự nóng lên toàn cầu, mực nước biển dâng và sự gia tăng các hiện tượng khí tượng thủy văn cực đoan.

Phân biệt để tránh hiểu lầm

• Biến đổi khí hậu ≠ Biến đổi thời tiết: Thời tiết là diễn biến ngắn hạn (nắng, mưa hàng ngày), trong khi biến đổi khí hậu là sự dịch chuyển của các hình thái thời tiết trong hàng thập kỷ hoặc lâu hơn.

Không chỉ là hiện tượng tự nhiên: Dù tự nhiên có tác động, nhưng các hoạt động của con người như tàn phá rừng và thải khí nhà kính mới là động lực chính gây ra biến đổi khí hậu hiện nay.

Toàn cảnh cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê: Ai đang “gánh” phần lớn tiêu thụ năng lượng?

2. Những nguyên nhân chính gây biến đổi khí hậu tại Việt Nam

Nguyên nhân gây biến đổi khí hậu ở Việt Nam chủ yếu xuất phát từ các hoạt động kinh tế làm gia tăng khí nhà kính trong khí quyển.

Phát thải khí nhà kính từ năng lượng: Nguồn năng lượng phục vụ sinh hoạt và sản xuất ở Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào việc đốt cháy than đá, dầu mỏ và khí đốt. Quá trình này giải phóng lượng lớn cacbondioxit, gây hiệu ứng nhà kính.

Tàn phá rừng diện rộng: Mật độ dân số tăng dẫn đến việc chặt phá rừng để lấy đất đô thị hóa, canh tác nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Việc mất đi "lá phổi xanh" khiến khả năng hấp thụ CO2 của hệ sinh thái giảm mạnh.

Ô nhiễm môi trường công nghiệp: Các hoạt động xây dựng, giao thông và nông nghiệp sử dụng hóa chất tạo ra các chất gây ô nhiễm như nitơ oxit và metan, góp phần trực tiếp vào sự nóng lên của hành tinh.

3. Thực trạng và Hậu quả đáng lo ngại tại Việt Nam

Việt Nam đang phải đối mặt với các tác động của biến đổi khí hậu ngày càng rõ rệt và khắc nghiệt hơn.

3.1. Nhiệt độ tăng và Thiên tai cực đoan

Trong những năm gần đây, nhiệt độ trung bình tại Việt Nam liên tục lập kỷ lục mới. Những đợt nắng nóng kéo dài trên 40 độ C gây hại cho sức khỏe con người và làm giảm năng suất sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, tần suất bão, lũ lụt và hạn hán xảy ra ngày càng dày đặc.

3.2. Nguy cơ từ nước biển dâng

Mực nước biển trung bình tại Việt Nam đang tăng khoảng 3-5mm mỗi năm, cao hơn mức trung bình toàn cầu. Điều này dẫn đến nguy cơ ngập lụt diện rộng, xâm nhập mặn và mất nguồn nước ngọt tại các vùng đồng bằng ven biển.

>> Gần 50% miền Tây có thể chìm trong nước biển

3.3. Tác động đến kinh tế và sức khỏe

Biến đổi khí hậu gây thiệt hại kinh tế nặng nề do ảnh hưởng đến sản lượng nông hải sản và cản trở vận chuyển hàng hóa. Về mặt sức khỏe, nó làm gia tăng các bệnh nhiễm trùng, sốt rét, viêm não và các bệnh về tim mạch, hô hấp do stress nhiệt.

giải pháp cho biến đổi khí hậu
Những giải pháp cần triển khai nhằm chống biến đổi khí hậu.

4. Lộ trình giải pháp khắc phục biến đổi khí hậu

Để ứng phó hiệu quả, Việt Nam cần triển khai các giải pháp toàn diện và thống nhất.

1. Giảm thiểu phát thải khí nhà kính: Cần nỗ lực cắt giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất nhiệt điện và công nghiệp.

2. Đẩy mạnh năng lượng xanh: Đầu tư nghiên cứu và sử dụng năng lượng mặt trời, gió và sóng biển. Đây là chìa khóa để giảm sự phụ thuộc vào than đá và dầu mỏ.

3. Tiết kiệm tài nguyên: Khuyến khích cộng đồng sử dụng phương tiện công cộng, thiết bị tiết kiệm điện và bảo vệ nguồn nước ngọt.

4. Phục hồi hệ sinh thái: Tăng cường quản lý rừng bền vững và bảo tồn các vùng đầm lầy, ven biển để giữ carbon trong đất và duy trì đa dạng sinh học.

5. Giáo dục và Hợp tác quốc tế: Nâng cao nhận thức cá nhân về bảo vệ môi trường, đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ tài chính và công nghệ từ các nước phát triển để thực hiện cam kết Net Zero.

5. FAQ - Những câu hỏi thường gặp

Q: Tại sao nước biển dâng lại ảnh hưởng lớn đến Việt Nam?

Vì Việt Nam có đường bờ biển dài và các vùng đồng bằng thấp. Khi mực nước biển dâng cao hơn 3-5mm/năm, nguy cơ lũ lụt và mất đất canh tác là rất lớn.

Q: Hoạt động nông nghiệp có gây biến đổi khí hậu không?

Có. Việc chăn nuôi gia súc và trồng trọt tạo ra khí metan (CH4) và nitrous oxide (N2O), hai loại khí nhà kính mạnh.

Q: Năng lượng xanh đóng vai trò gì trong giải pháp này?

Năng lượng xanh giúp giảm thiểu việc giải phóng CO2 vào môi trường, từ đó ngăn chặn hiệu ứng nhà kính và sự nóng lên toàn cầu.

Q: Biến đổi khí hậu có làm mất đi các loài sinh vật không?

Đúng. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến nhiều loài động thực vật không thích nghi kịp, dẫn tới nguy cơ tuyệt chủng và mất đa dạng sinh học.

Kinh tế xanh là gì? 5 nguyên tắc vàng giúp doanh nghiệp bứt phá

Kinh tế xanh là gì? 5 nguyên tắc vàng giúp doanh nghiệp bứt phá

Sổ tay quản trị -  3 tuần
Kinh tế xanh là gì mà lại trở thành kim chỉ nam cho các chiến lược phát triển bền vững toàn cầu hiện nay?
Kinh tế xanh là gì? 5 nguyên tắc vàng giúp doanh nghiệp bứt phá

Kinh tế xanh là gì? 5 nguyên tắc vàng giúp doanh nghiệp bứt phá

Sổ tay quản trị -  3 tuần
Kinh tế xanh là gì mà lại trở thành kim chỉ nam cho các chiến lược phát triển bền vững toàn cầu hiện nay?
Phát triển bền vững là gì? Chiến lược và lợi ích sống còn đối với doanh nghiệp

Phát triển bền vững là gì? Chiến lược và lợi ích sống còn đối với doanh nghiệp

Sổ tay quản trị -  3 tuần

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên đang gây ra những biến động khó lường, phát triển bền vững trong doanh nghiệp đã trở thành một yêu cầu cấp thiết thay vì chỉ là lựa chọn.

Tái chế là gì? Lợi ích và quy trình tái chế chi tiết

Tái chế là gì? Lợi ích và quy trình tái chế chi tiết

Sổ tay quản trị -  1 tháng

Tìm hiểu tái chế là gì, các loại vật liệu phổ biến và quy trình tái chế giúp bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng. Tham gia ngay để kiến tạo tương lai xanh!

Net Zero là gì? Giải thích “phát thải ròng bằng 0” dễ hiểu và đúng chuẩn

Net Zero là gì? Giải thích “phát thải ròng bằng 0” dễ hiểu và đúng chuẩn

Phát triển bền vững -  1 tháng

NetZero là gì? Net Zero (phát thải ròng bằng 0) là cân bằng phát thải khí nhà kính và loại bỏ. Bài viết giải thích khái niệm, phạm vi, checklist.

Tình trạng nghẽn lệnh chứng khoán và bài học từ quá khứ

Tình trạng nghẽn lệnh chứng khoán và bài học từ quá khứ

Sổ tay quản trị -  22 giờ

Trong lịch sử phát triển của thị trường tài chính quốc tế, không ít lần các sàn giao dịch lớn phải đối mặt với sự cố kỹ thuật.

Hai nghĩa vụ với người lao động hộ kinh doanh phải thực hiện

Hai nghĩa vụ với người lao động hộ kinh doanh phải thực hiện

Sổ tay quản trị -  1 ngày

Không chỉ chi trả lương, hộ kinh doanh còn có nghĩa vụ thực hiện đầy đủ quy định về thuế và bảo hiểm cho người lao động.

Nhóm cổ phiếu hưởng lợi khi thị trường chứng khoán nâng hạng

Nhóm cổ phiếu hưởng lợi khi thị trường chứng khoán nâng hạng

Sổ tay quản trị -  1 ngày

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa lịch sử để chuyển mình từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi của FTSE Russell và MSCI là tâm điểm của giới tài chính toàn cầu.

Hệ thống KRX hỗ trợ nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Hệ thống KRX hỗ trợ nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Sổ tay quản trị -  2 ngày

Việc vận hành hệ thống kỹ thuật KRX được xem là "trái tim" trong chiến lược hiện đại hóa thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nâng hạng thị trường chứng khoán: Nhà đầu tư cá nhân cần chuẩn bị gì?

Nâng hạng thị trường chứng khoán: Nhà đầu tư cá nhân cần chuẩn bị gì?

Sổ tay quản trị -  3 ngày

Đối với các nhà đầu tư cá nhân — lực lượng chiếm hơn 80% thanh khoản thị trường — đây là cơ hội "mười năm có một" nhưng cũng đầy thách thức.

Nhất trí nâng cấp quan hệ Việt Nam – Slovakia lên Đối tác chiến lược

Nhất trí nâng cấp quan hệ Việt Nam – Slovakia lên Đối tác chiến lược

Tiêu điểm -  16 giờ

Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Cộng hòa Slovakia Robert Fico đã thông qua Tuyên bố chung về việc nâng cấp quan hệ Việt Nam – Slovakia lên Đối tác chiến lược.

Podcast: Định hình nghề môi giới bất động sản trong thị trường khó

Podcast: Định hình nghề môi giới bất động sản trong thị trường khó

Media -  16 giờ

Cùng với bối cảnh khó khăn hơn của thị trường bất động sản, những quy định về định danh môi giới có liệu lực từ 1/3/2026 được ví như "cú hích" đưa nghề môi giới bất động sản thoát khỏi những định kiến và bước vào giai đoạn phát triển mới, chuyên nghiệp hơn.

Phác đồ điều trị mới cho 160 dự án BT chuyển tiếp

Phác đồ điều trị mới cho 160 dự án BT chuyển tiếp

Tiêu điểm -  16 giờ

Loạt dự án BT chuyển tiếp sẽ được tháo gỡ, xử lý vướng mắc nếu nguyên nhân do lỗi của cơ quan quản lý nhà nước, theo Nghị quyết 16/2026 của Chính phủ mới ban hành.

Luồng gió mới trên nghị trường và triết lý 'phụng sự' của doanh nhân trẻ nhất HĐND TP. Hà Nội

Luồng gió mới trên nghị trường và triết lý 'phụng sự' của doanh nhân trẻ nhất HĐND TP. Hà Nội

Leader talk -  17 giờ

Là gương mặt doanh nhân trẻ nhất trúng cử HĐND TP. Hà Nội, mang trong mình tư duy quản trị hiện đại, Phó chủ tịch T&T Group Đỗ Vinh Quang tiếp nhận vai trò mới với "sức trẻ" và tinh thần "phụng sự".

Đưa ông Lý Xuân Hải vào HĐQT, Chứng khoán Thiên Việt muốn tăng tốc

Đưa ông Lý Xuân Hải vào HĐQT, Chứng khoán Thiên Việt muốn tăng tốc

Doanh nghiệp -  17 giờ

Chứng khoán Thiên Việt đang là "tâm điểm" gây chú ý khi đề xuất đưa cựu tổng giám đốc ACB Lý Xuân Hải trong danh sách ứng viên Hội đồng quản trị.

TCBS lập kỷ lục vay hợp vốn 12.800 tỷ đồng, vốn ngoại đổ mạnh

TCBS lập kỷ lục vay hợp vốn 12.800 tỷ đồng, vốn ngoại đổ mạnh

Tài chính -  17 giờ

Nguồn vốn từ khoản vay hợp vốn 12.800 tỷ đồng, dự kiến sẽ được TCBS sử dụng để nâng cao năng lực cho vay ký quỹ, duy trì vị thế dẫn đầu thị trường.

Giải đi bộ Green Family Walk: Hành trình '3 trong 1' tại Vinhomes Green Paradise

Giải đi bộ Green Family Walk: Hành trình '3 trong 1' tại Vinhomes Green Paradise

Nhịp cầu kinh doanh -  17 giờ

Không chỉ là hoạt động thể thao cộng đồng, giải đi bộ Green Family Walk tại Vinhomes Green Paradise (Cần Giờ) được thiết kế như một trải nghiệm “3 trong 1”: gắn kết gia đình đa thế hệ, khám phá ngôi nhà xanh chuẩn sống nghỉ dưỡng và tiếp cận cơ hội sở hữu tài sản tự vận hành, sinh lời giữa siêu đô thị biển tầm vóc quốc tế.

Đọc nhiều