Các hãng hàng không ứng phó ra sao trước cú sốc giá nhiên liệu?

Mặc dù giá xăng 'trên mặt đất' đã nhanh chóng hạ nhiệt sau những động thái quyết liệt của Chính phủ thì 'trên bầu trời', giá xăng dùng cho máy bay vẫn neo quanh 200USD/thùng. Khi giá nhiên liệu tiếp tục là gánh nặng lớn nhất trong bài toán chi phí, các hãng hàng không không còn lựa chọn nào khác ngoài một cuộc “tái cơ cấu bắt buộc”.

"Đây là 'cú sốc đầu đời' đặc biệt lớn đối với một hãng hàng không còn non trẻ như Sun PhuQuoc Airways", ông Đào Đức Vũ, Phó tổng giám đốc hãng bay này chia sẻ tại Tọa đàm "Hàng không, du lịch ứng phó với bão xăng dầu" do Báo Thanh Niên tổ chức mới đây.

Ngành hàng không bước vào cuộc “tái cơ cấu cưỡng bức”

Theo ông Vũ, cú sốc này không chỉ mang tính chi phí, mà tác động trực diện đến toàn bộ cấu trúc tài chính và vận hành. Trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn đang ở giai đoạn đầu tư và hoàn thiện hệ sinh thái, áp lực từ nhiên liệu, yếu tố chiếm khoảng 40% tổng chi phí khai thác, trở thành biến số có sức chi phối toàn diện, thậm chí vượt ngoài các kịch bản dự báo thông thường.

Để ứng phó với những biến số từ giá xăng dầu tăng, Sun PhuQuoc Airways triển khai đồng loạt các giải pháp kiểm soát chi phí, với trọng tâm là tối ưu vận hành, từ nâng cao hiệu suất khai thác đội bay, rút ngắn thời gian quay đầu tàu bay đến áp dụng các giải pháp kỹ thuật nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu.

“Chúng tôi rà soát toàn bộ quy trình vận hành, tối ưu lịch bay và nâng cao hiệu suất sử dụng tàu bay để tiết giảm chi phí”, ông Vũ cho biết.

Dù vậy, trước áp lực đầu vào gia tăng, việc điều chỉnh giá vé được nhìn nhận là khó tránh khỏi. Theo ông Vũ, bài toán đặt ra không chỉ là bù đắp chi phí, mà còn là giữ cân bằng với sức chịu đựng của thị trường. “Chúng tôi phải dung hòa giữa hiệu quả kinh doanh và khả năng chi trả của khách hàng”, ông Vũ nhấn mạnh.

Giá xăng dầu cũng đè nặng lên nhiều hãng hàng không lớn và ở đó, bài toán quản trị để vượt bão đang được các hãng đặt lên hàng đầu.

Ông Đặng Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines nhìn nhận đây là cú sốc lớn tiếp theo kể từ sau đại dịch Covid-19. Trong bối cảnh này, hầu hết doanh nghiệp hàng không buộc phải kích hoạt những kịch bản ứng phó “phi truyền thống” và với Vietnam Airlines, trạng thái điều hành thậm chí đã được nâng lên mức rất cao.

Ông Tuấn cho hay, giá nhiên liệu Jet A-1 đã leo thang “ngoài mọi dự báo” ngay sau khi xung đột bùng phát. Giá trung bình tháng hiện ở mức khoảng 190 USD/thùng, nhưng có thời điểm vọt lên tới 242,7 USD/thùng, cao gấp gần ba lần mức giá mà các hãng sử dụng để xây dựng kế hoạch kinh doanh năm 2026.

“Chỉ cần giá dầu tăng thêm 1 USD so với kế hoạch, Vietnam Airlines đã phải gánh thêm hơn 300 tỷ đồng chi phí mỗi năm. Đây là sức ép cực lớn, đặc biệt với một hãng hàng không quốc gia có quy mô lớn như chúng tôi”, ông Tuấn cho biết.

Ông Võ Huy Cường, Phó tổng giám đốc Bamboo Airways cho hay, trong ngắn hạn, hãng lựa chọn cách tiếp cận thận trọng hơn, điều chỉnh kế hoạch khai thác phù hợp với quy mô đội bay, đồng thời ưu tiên các đường bay nội địa và các chặng bay dưới 5,5 giờ.

Đáng chú ý, trong năm 2026 - khi Năm Du lịch quốc gia được tổ chức tại Gia Lai - hãng dự kiến tập trung vào các trục bay Hà Nội - Quy Nhơn và TP.HCM - Quy Nhơn nhằm đón đầu nhu cầu.

Trước hàng loạt áp lực, ông Cường cho biết hãng vẫn kiên định với chiến lược phục hồi và mở rộng đội bay trong giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, hãng đặt mục tiêu tăng thêm 8 - 10 tàu bay mỗi năm, hướng tới quy mô khoảng 40 tàu bay vào năm 2030.

Tuy nhiên, bối cảnh địa chính trị phức tạp tại Trung Đông cùng đà tăng khó lường của giá nhiên liệu đang tạo áp lực lớn lên toàn ngành.

"Bamboo Airways có thể ít khó khăn hơn do đội bay ít hơn. Nhưng điều mà Bamboo Airways tự tin là có đội ngũ chuyên gia tâm huyết, bám sát tình hình và đưa ra nhiều kịch bản khác nhau", ông Cường nói.

Trong dài hạn, việc quay trở lại hệ sinh thái FLC Group là lợi thế giúp Bamboo Airways có thêm dư địa điều chỉnh chiến lược và khai thác nguồn lực. Khi điều kiện kinh tế và địa chính trị ổn định hơn, hãng dự kiến sẽ mở rộng thị trường, trong đó có kế hoạch tiếp cận các đường bay tới Ấn Độ.

Trước lo ngại giá vé tăng cao có thể ảnh hưởng đến nhu cầu, ông Cường cho rằng sức cầu vẫn tồn tại, đặc biệt ở các phân khúc nhất định. Thực tế cho thấy, dù giá vé chặng Việt Nam - châu Âu có thời điểm lên tới 84 - 100 triệu đồng, thị trường vẫn ghi nhận lượng khách nhất định. Tuy vậy, rủi ro gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, như trường hợp một số quốc gia ưu tiên xăng dầu cho nội địa, vẫn là yếu tố cần được tính đến.

Ông Tô Việt Thắng, Phó tổng giám đốc thường trực Vietjet, cho biết cơ quan quản lý đã chủ động vào cuộc khi Cục Hàng không phối hợp cùng các hãng tìm kiếm nguồn cung nhiên liệu thay thế, triển khai các hợp đồng tương lai và xây dựng kế hoạch khai thác linh hoạt theo biến động thị trường.

Ở cấp độ doanh nghiệp, Vietjet xác định quản trị rủi ro không chỉ là giải pháp tình thế mà là năng lực cốt lõi. Trong bối cảnh biến động hiện nay, hãng đặt ưu tiên cao nhất cho an toàn khai thác, đồng thời đẩy mạnh các giải pháp tối ưu đã được triển khai từ trước.

Cụ thể, Vietjet tăng cường các chương trình tiết kiệm nhiên liệu, vận hành đội bay theo tiêu chuẩn tối ưu giúp giảm tới 20% mức tiêu thụ; kiểm soát chặt hiệu suất từng chuyến bay, tối ưu tải cung ứng và ứng dụng công nghệ, trong đó có AI, để cắt giảm chi phí vận hành. Mục tiêu là khai thác hiệu quả tối đa trong điều kiện chi phí đầu vào leo thang.

Tuy nhiên, trước rủi ro gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, hãng cũng tính đến kịch bản phải giảm tới 20% sản lượng khai thác. Dù vậy, Vietjet cam kết không để hành khách bị “mắc kẹt”, toàn bộ khách bị ảnh hưởng sẽ được chuyển sang các chuyến bay gần nhất hoàn toàn miễn phí.

Đáng chú ý, hãng khẳng định vẫn nỗ lực duy trì năng lực phục vụ trong các giai đoạn cao điểm sắp tới như Giỗ Tổ Hùng Vương và kỳ nghỉ 30/4 - 1/5, nhằm đảm bảo nhu cầu đi lại của người dân.

Một trường hợp đáng chú ý là Vietravel Airlines, doanh nghiệp có thể xem như đã trải qua “cú sốc kép” ngay từ những ngày đầu hình thành: ra đời giữa đại dịch Covid-19 và khi thị trường vừa hồi phục, lại tiếp tục đối mặt với làn sóng tăng giá nhiên liệu.

Ông Lê Tiến Dũng, Phó tổng giám đốc Vietravel Airlines, cho biết cấu trúc chi phí của các hãng hàng không về cơ bản không khác biệt, trong đó nhiên liệu chiếm khoảng 30 - 35%. Vì vậy, mỗi biến động tăng của giá xăng dầu đều lập tức tạo áp lực trực diện lên chi phí vận hành, thu hẹp biên lợi nhuận và làm đảo lộn các kế hoạch kinh doanh.

Riêng Vietravel Airlines, chi phí trong tháng 4 dự kiến tăng thêm khoảng 20 tỷ đồng cho mỗi tàu bay. Để ứng phó, Vietravel Airlines buộc phải điều chỉnh kế hoạch khai thác theo hướng thận trọng hơn.

Trong giai đoạn từ đầu tháng 4 đến 23/4, các đường bay kém hiệu quả sẽ được cắt giảm tần suất nhằm hạn chế thua lỗ. Tuy nhiên, trong dịp cao điểm lễ 30/4, hãng vẫn duy trì tăng chuyến để đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, cho thấy nỗ lực cân bằng giữa hiệu quả vận hành và trách nhiệm thị trường.

Những kiến nghị "sống còn"

Để ngành hàng không vượt qua giai đoạn 'sống còn', đại diện các doanh nghiệp và chuyên gia đã có những kiến nghị cấp thiết.

Sun PhuQuoc Airways có lợi thế tích hợp trong hệ sinh thái du lịch - nghỉ dưỡng của tập đoàn Sun Group, đây được xem là “điểm tựa” giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào hoạt động vận chuyển đơn lẻ.

Tuy nhiên, theo ông Đào Đức Vũ, để ứng phó với "bão giá xăng dầu", hãng đang phát triển các sản phẩm theo mô hình “hàng không điểm đến”, kết hợp chặt chẽ giữa vận chuyển, lưu trú và giải trí nhằm gia tăng giá trị cho khách hàng, đồng thời tối ưu hiệu quả khai thác.

Song song với các giải pháp nội tại, doanh nghiệp cũng kiến nghị cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện khung chính sách hỗ trợ, đặc biệt liên quan đến thuế, phí nhiên liệu và cơ chế điều hành linh hoạt hơn.

“Việc giảm áp lực chi phí đầu vào và tạo dư địa vận hành sẽ giúp doanh nghiệp thích ứng tốt hơn với các biến động khó lường của thị trường”, ông Vũ nhấn mạnh.

Trong bối cảnh nhiều thách thức, lãnh đạo Sun PhuQuoc Airways khẳng định vẫn kiên định với chiến lược dài hạn là từng bước hoàn thiện mô hình kinh doanh, kiểm soát tốc độ tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

“Mục tiêu xuyên suốt của Sun PhuQuoc Airways vẫn là phát triển bền vững, dựa trên hiệu quả thực chất thay vì tăng trưởng bằng mọi giá”, ông Vũ cho biết.

Từ thực tiễn vận hành, ông Cường từ Bamboo Airways kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ phía Nhà nước, đặc biệt là chính sách thuế, phí nhiên liệu và đảm bảo khả năng tiếp cận nguồn cung một cách minh bạch, bình đẳng.

“Nếu các loại thuế được đưa về mức tối thiểu, doanh nghiệp mới có thêm dư địa để duy trì hoạt động. Quan trọng hơn, ngành hàng không muốn phục hồi bền vững phải giữ được niềm tin của hành khách, rằng mỗi hành trình đều có điểm đến và điểm về rõ ràng”, ông Cường nhấn mạnh.

Để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay, ông Dũng từ Vietravel Airlines kiến nghị cơ quan quản lý tiếp tục điều hành linh hoạt, đặc biệt trong việc phân bổ slot bay phù hợp trong các tháng cao điểm.

Dù đối mặt nhiều thách thức, ông Dũng cho rằng biến động chỉ mang tính chu kỳ. “Cơn bão nào rồi cũng qua” và doanh nghiệp đã chủ động chuẩn bị nguồn lực cho cả ngắn hạn lẫn dài hạn, sẵn sàng mở rộng đội bay khi thị trường đảo chiều.

"Với sự hậu thuẫn từ T&T Group, Vietravel Airlines kỳ vọng sẽ tiếp tục đầu tư, củng cố năng lực và bứt tốc khi điều kiện thuận lợi trở lại", ông Dũng chia sẻ.

Trong khi đó, ở vai trò doanh nghiệp chủ lực, Vietnam Airlines xác định trong giai đoạn hiện nay, bài toán quản trị đặt ra với hãng không chỉ ở việc tối ưu chi phí mà còn phải đảm bảo nhiệm vụ kết nối, phục vụ nhu cầu đi lại và đóng góp cho nền kinh tế.

Trong thế “gọng kìm” giữa chi phí đầu vào tăng vọt và sức chịu đựng của thị trường, hãng đang áp dụng chính sách giá linh hoạt, với mức giá bình quân hiện chỉ khoảng 80% trần quy định.

Ông Tuấn từ Vietnam Airlines nhấn mạnh quan điểm “không chuyển toàn bộ gánh nặng sang hành khách”, mà lựa chọn chia sẻ khó khăn. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí tiếp tục leo thang, việc điều chỉnh giá vé là khó tránh khỏi.

“Chúng tôi sẽ tính toán ở điểm cân bằng giữa quyền lợi người tiêu dùng, năng lực cạnh tranh và sức khỏe tài chính doanh nghiệp. Mục tiêu là duy trì ổn định trong ngắn hạn nhưng không đánh đổi tăng trưởng dài hạn”, đại diện Vietnam Airlines cho biết.

Đồng thời, "anh cả" của ngành hàng không Việt Nam cũng kiến nghị Chính phủ xem xét điều chỉnh giá trần hoặc cho phép áp dụng cơ chế phụ thu linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu.