Leader talk

Cần chiến dịch truyền thông toàn dân chống lừa đảo mạng

Quốc Hải Thứ sáu, 31/10/2025 - 09:54
Nghe audio
0:00

Các vụ lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, lan rộng tới mọi tầng lớp. Việt Nam cần một chiến dịch truyền thông quy mô toàn dân để nâng cao nhận thức, giúp người dân nhận diện, phản ứng và tự bảo vệ mình trong không gian số.

Trong nhiều năm qua, truyền thông về an toàn mạng tại Việt Nam chủ yếu dừng ở mức cảnh báo và khuyến nghị. Những thông điệp quen thuộc như “không nhấp vào link lạ” hay “không cung cấp thông tin cá nhân” xuất hiện thường xuyên, nhưng chưa đủ mạnh để nâng cao “hệ miễn dịch số” cho cộng đồng.

Các chuyên gia an toàn thông tin cho rằng, truyền thông cần vượt qua tính tuyên truyền một chiều, trở thành công cụ phòng ngừa tội phạm chủ động. Nghĩa là thay vì chỉ dừng ở việc chia sẻ thông tin, các chiến dịch cần hướng dẫn hành động cụ thể, giúp mỗi công dân được huấn luyện để nhận diện và phản ứng trước các tình huống lừa đảo, như một “người gác cổng kỹ thuật số” thực thụ.

Tại Việt Nam, với thiệt hại lên tới 18.900 tỷ đồng năm 2024 như khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - lừa đảo trực tuyến không chỉ là vấn đề an ninh mạng mà đã trở thành vấn đề an ninh kinh tế - xã hội.

“An toàn số cho mọi người” không chỉ còn là khẩu hiệu, đó phải là cam kết quốc gia bảo vệ người dân trong không gian số", Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm, giảng viên ngành Truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam nhấn mạnh.

Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm, giảng viên Đại học RMIT Việt Nam

Ông cho rằng Việt Nam cần một chiến dịch quốc gia để biến truyền thông thành lá chắn phòng ngừa tội phạm mạng, giúp người dân nhận diện, phản ứng và tự bảo vệ mình trong không gian số.

"Khi mỗi tin nhắn lừa đảo có thể gây ra tổn thất hàng tỷ đồng, khi nạn nhân không chỉ mất tiền mà còn mất niềm tin vào chuyển đổi số, thì truyền thông không thể đứng ngoài cuộc. Truyền thông phải trở thành tuyến phòng thủ đầu tiên, nơi mỗi bài báo, mỗi video, mỗi cảnh báo đều góp phần ngăn chặn một vụ việc có thể xảy ra", ông nói.

Kinh nghiệm quốc tế

Theo ông Liêm, không phải ngẫu nhiên mà nhiều quốc gia đã nâng tầm truyền thông chống lừa đảo thành chiến dịch quốc gia.

Tại Mỹ, “Stop. Think. Connect.” do Bộ An ninh nội địa khởi xướng đã thành công nhờ thông điệp cực kỳ đơn giản: “Dừng lại. Suy nghĩ. Rồi kết nối.” Nhờ đó, 96% người Mỹ cảm thấy có trách nhiệm cá nhân với an toàn mạng, và 93% tin rằng hành động của họ có thể bảo vệ không chỉ bạn bè, gia đình mà còn giúp cho mạng Internet an toàn hơn trên toàn thế giới.

Còn Singapore lại chọn cách tiếp cận “pháp lý hóa và công nghệ hóa” vấn đề. Chiến dịch “I can ACT against scams” (Tôi có thể hành động chống lừa đảo) khuyến khích người dân ACT (Add - thêm ứng dụng ScamShield, Check - kiểm tra dấu hiệu lừa đảo qua nguồn chính thức và Tell - báo cáo với cơ quan chức năng, gia đình và bạn bè).

Ứng dụng ScamShield của Chính phủ Singapore giúp chặn cuộc gọi và tin nhắn lừa đảo, trong khi cơ chế “kill-switch” cho phép người dân tạm thời khóa tài khoản ngân hàng khi nghi ngờ bị chiếm đoạt.

Quan trọng hơn, Singapore thành lập Anti-Scam Command (ASCom), một “trung tâm phản ứng nhanh” phối hợp giữa cảnh sát và ngân hàng, có thể phong tỏa tài khoản chỉ trong vài phút. Nhờ đó, nửa đầu 2025, quốc đảo này giảm được 26% số vụ lừa đảo và 12,6% tổng thiệt hại.

Còn Australia lại chọn hướng giáo dục sớm với chương trình “CyberSmart”, đưa an toàn số vào trường học như một kỹ năng sống. Trẻ em được dạy cách nhận diện tin giả, bảo vệ dữ liệu và giữ thái độ bình tĩnh khi gặp rủi ro trên mạng.

Chính phủ nước này thậm chí lập hẳn một cơ quan độc lập, eSafety Commissioner, chuyên xử lý nội dung độc hại và điều phối giáo dục kỹ năng số toàn dân.

“An toàn số cho mọi người”, tại sao không?

Tiến sỹ Liêm gợi ý Việt Nam nên có một chiến dịch quốc gia tương tự, có thể đặt tên chiến dịch là “An toàn số cho mọi người”. Thông qua chiến dịch này, Chính phủ không chỉ đưa ra thông điệp cảnh báo người dân, mà còn thúc đẩy hành động để tạo "rào chắn" thực sự.

Mô hình hợp tác tối ưu là liên minh công - tư, nơi Bộ Công an (Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao) chịu trách nhiệm chuyên môn và kịch bản tội phạm, còn ngân hàng, công ty viễn thông và các nền tảng mạng xã hội đóng vai trò “tuyến đầu kỹ thuật số”.

"Nếu Singapore có ASCom, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng một 'Anti-Scam Vietnam Command' - trung tâm phản ứng nhanh giữa cơ quan công an và ngân hàng để phong tỏa giao dịch đáng ngờ trong vài phút, thay vì vài ngày", ông Liêm kiến nghị.

Theo vị chuyên gia này, một chiến dịch chống lừa đảo hiệu quả phải biết “tận dụng được nhiều tiếng nói”. Đầu tiên, báo chí là trụ cột cung cấp thông tin chính thống và xác thực từ cơ quan công an, giúp người dân nhận biết tin giả và kênh chính thức. Tiếp đến, người ảnh hưởng là “bộ khuếch đại cảm xúc”, đưa thông điệp an toàn số đến giới trẻ bằng ngôn ngữ đời thường, gần gũi và lan tỏa.

Và cuối cùng, các nền tảng mạng xã hội như Zalo, TikTok, Facebook, Instagram, Threads phải đóng vai trò đồng tác chiến, không chỉ gỡ bỏ nội dung lừa đảo mà còn chủ động cảnh báo người dùng bằng thông báo pop-up, tin nhắn tự động, hoặc hashtag cảnh báo.

"Có thể xây dựng một “ngân hàng kịch bản tội phạm” để các KOL, nhà báo và doanh nghiệp sử dụng khi sản xuất nội dung cảnh báo, đảm bảo tính thống nhất và chính xác của thông tin", ông Liêm đề xuất.

Và để chiến lược trở nên bền vững, “An toàn số cho mọi người” nên được thể chế hóa như một phần của Chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế số và xã hội số định hướng đến năm 2030, thay vì chỉ là phong trào ngắn hạn.

Cần có khung pháp lý với phản ứng nhanh, cho phép ngân hàng và cơ quan chức năng phong tỏa tài khoản trong trường hợp khẩn cấp. Đồng thời, Việt Nam nên cân nhắc thành lập một cơ quan an toàn số quốc gia tương tự eSafety Commissioner của Australia, chịu trách nhiệm quản lý nội dung nguy hại, lừa đảo và giáo dục kỹ năng số cho người dân.

Cuối cùng, điều cốt lõi vẫn là giáo dục kỹ năng số toàn dân, đặc biệt với người cao tuổi và học sinh, những nhóm dễ bị tổn thương nhất. Khi người dân hiểu rằng an toàn mạng là trách nhiệm của từng cá nhân, không chỉ là việc của cơ quan nhà nước, lá chắn cộng đồng mới thật sự hình thành và phát huy hiệu quả.

"Chiến dịch 'An toàn số cho mọi người' được dẫn dắt bởi nhà nước, có sự đồng hành của doanh nghiệp, báo chí và cộng đồng, chính là bước đi cần thiết để Việt Nam trở thành một quốc gia an toàn số, nhân văn và vững mạnh trong kỷ nguyên dữ liệu", tiến sĩ Liêm khẳng định.

Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tài chính -  5 tháng
Ngành ngân hàng đang tiếp tục bứt phá trong chuyển đổi số, phản ánh xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt lan tỏa mạnh mẽ.
Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tài chính -  5 tháng
Ngành ngân hàng đang tiếp tục bứt phá trong chuyển đổi số, phản ánh xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt lan tỏa mạnh mẽ.
Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tài chính -  5 tháng

Ngành ngân hàng đang tiếp tục bứt phá trong chuyển đổi số, phản ánh xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt lan tỏa mạnh mẽ.

Điểm nghẽn tâm lý khiến doanh nghiệp nhỏ chuyển đổi số nửa vời

Điểm nghẽn tâm lý khiến doanh nghiệp nhỏ chuyển đổi số nửa vời

Diễn đàn quản trị -  5 tháng

Chuyển đổi số không còn là cuộc đua công nghệ, mà là hành trình thay đổi tư duy, nơi doanh nghiệp Việt học cách chuyển mình từ bắt buộc đến chủ động.

TPBank nâng cao hiệu quả hoạt động và mở rộng nền tảng hướng tới phát triển bền vững

TPBank nâng cao hiệu quả hoạt động và mở rộng nền tảng hướng tới phát triển bền vững

Tài chính -  6 tháng

Trong bối cảnh thị trường còn nhiều thách thức, TPBank tiếp tục duy trì tăng trưởng lợi nhuận tích cực và đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc tăng vốn, mở rộng hệ sinh thái tài chính và đồng hành cùng cộng đồng giúp ngân hàng củng cố nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

'Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì phải chăm lo cho người lao động'

'Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì phải chăm lo cho người lao động'

Leader talk -  19 giờ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh chăm lo cho công nhân không chỉ là hỗ trợ một phần vật chất trong dịp lễ, Tết; mà quan trọng hơn là tạo việc làm ổn định, thu nhập tốt hơn, môi trường lao động an toàn hơn, nhà ở tử tế hơn, trường học thuận lợi hơn, dịch vụ y tế gần hơn, đời sống văn hóa tinh thần phong phú hơn.

'Lúc này, chúng ta càng cần tinh thần Hùng Vương'

'Lúc này, chúng ta càng cần tinh thần Hùng Vương'

Leader talk -  2 ngày

Trong cuộc gặp gỡ với người dân tại Đền Hùng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ nhấn mạnh giá trị cội nguồn dân tộc mà còn đặt ra thông điệp về trách nhiệm dựng nước và giữ nước, vai trò của người dân và tinh thần đoàn kết trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.

YouNet và tham vọng xây dựng 'hệ điều hành tiếp thị' cho doanh nghiệp

YouNet và tham vọng xây dựng 'hệ điều hành tiếp thị' cho doanh nghiệp

Leader talk -  6 ngày

YouNet Group, tập đoàn tiên phong trong lĩnh vực dữ liệu và công nghệ tiếp thị (marketing) tại Đông Nam Á, vừa chính thức công bố chiến lược tái định vị thương hiệu thành Measure Group.

Để mỗi người dân TP.HCM trở thành một điểm đến

Để mỗi người dân TP.HCM trở thành một điểm đến

Leader talk -  1 tuần

Lý do du khách quay lại một thành phố không bao giờ là một tòa nhà hay một món ăn, mà luôn là con người. TP.HCM đang đứng trước cơ hội biến nhịp sống bản địa thành một hệ sinh thái sản phẩm du lịch có chiều sâu, có thể đặt chỗ và có thể lan tỏa.

Luồng gió mới trên nghị trường và triết lý 'phụng sự' của doanh nhân trẻ nhất HĐND TP. Hà Nội

Luồng gió mới trên nghị trường và triết lý 'phụng sự' của doanh nhân trẻ nhất HĐND TP. Hà Nội

Leader talk -  2 tuần

Là gương mặt doanh nhân trẻ nhất trúng cử HĐND TP. Hà Nội, mang trong mình tư duy quản trị hiện đại, Phó chủ tịch T&T Group Đỗ Vinh Quang tiếp nhận vai trò mới với "sức trẻ" và tinh thần "phụng sự".

Dồn dập sự kiện dịp lễ 30/4, Vinhomes Royal Island hút khách, kích hoạt hệ sinh thái kinh doanh

Dồn dập sự kiện dịp lễ 30/4, Vinhomes Royal Island hút khách, kích hoạt hệ sinh thái kinh doanh

Nhịp cầu kinh doanh -  12 giờ

Khi kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 cận kề cũng là lúc đảo Vũ Yên bước vào giai đoạn sôi động nhất trong năm. Không chỉ là điểm đến vui chơi, chuỗi sự kiện kéo dài nhiều ngày tại Vinhomes Royal Island đang góp phần định hình một cực tăng trưởng mới cho du lịch, thương mại Hải Phòng, nơi trải nghiệm sống, giải trí và kinh doanh hội tụ trong cùng một không gian.

Lãnh đạo tại F88 không đào tạo sẽ bị 'mất ghế, treo bằng'

Lãnh đạo tại F88 không đào tạo sẽ bị 'mất ghế, treo bằng'

Diễn đàn quản trị -  12 giờ

Văn hóa được F88 biến thành KPI tiến bộ, lượng hóa bằng dữ liệu và trở thành điều kiện tiên quyết để định đoạt chiếc ghế của đội ngũ quản lý.

SeABank đạt lợi nhuận 1.388 tỷ đồng trong quý I/2026

SeABank đạt lợi nhuận 1.388 tỷ đồng trong quý I/2026

Tài chính -  14 giờ

Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) công bố kết quả kinh doanh quý I/2026 với các chỉ tiêu tài chính duy trì ổn định theo đúng lộ trình kế hoạch đã đề ra với lợi nhuận trước thuế 1.388 tỷ đồng

[Video] Chủ tịch Long Giang Land trải lòng về 'món nợ' với nhân viên và cổ đông

[Video] Chủ tịch Long Giang Land trải lòng về 'món nợ' với nhân viên và cổ đông

Video -  14 giờ

Thay vì vẽ một bức tranh tăng trưởng quá sáng màu, tại đại hội cổ đông thường niên năm nay, Chủ tịch Long Giang Land Lê Hà Giang lựa chọn một cách nói thực tế hơn khi nhìn thẳng vào “quá khứ”. Theo ông Giang, “quá khứ” ở đây không chỉ là những con số lợi nhuận thấp hay giá cổ phiếu suy giảm, mà là hàng loạt tồn đọng với hai "món nợ" với nhân viên và cổ đông kéo dài suốt nhiều năm, kèm theo lời hứa danh dự về sự trả nợ trong thời gian sắp tới.

Thoát lệ thuộc 'lương khô', ABBank săn 'mỏ' lợi nhuận mới

Thoát lệ thuộc 'lương khô', ABBank săn 'mỏ' lợi nhuận mới

Doanh nghiệp -  14 giờ

Sau thay đổi tổ chức và điều hành, ABBank bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Khi tín dụng không còn là động lực chính, cấu trúc lợi nhuận buộc phải thay đổi.

Bãi bỏ một số quy định về xăng dầu

Bãi bỏ một số quy định về xăng dầu

Tiêu điểm -  17 giờ

Dầu hỏa sẽ không thuộc phạm vi cơ chế điều hành giá cơ sở tương tự như các mặt hàng xăng dầu chủ chốt khác như xăng, madzut, dầu diesel từ ngày 29/4/2026.

VinFast VF MPV 7 - Lời giải cho bài toán xe gia đình 7 chỗ

VinFast VF MPV 7 - Lời giải cho bài toán xe gia đình 7 chỗ

Nhịp cầu kinh doanh -  18 giờ

Nhờ lợi thế miễn lệ phí trước bạ đi kèm ưu đãi cộng dồn trong tháng 4 và đặc quyền sạc pin miễn phí, VinFast VF MPV 7 đang là lựa chọn thực dụng và hiệu quả bậc nhất về mặt tài chính trong phân khúc xe gia đình 7 chỗ.