Leader talk

Cần chiến dịch truyền thông toàn dân chống lừa đảo mạng

Quốc Hải Thứ sáu, 31/10/2025 - 09:54
Nghe audio
0:00

Các vụ lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, lan rộng tới mọi tầng lớp. Việt Nam cần một chiến dịch truyền thông quy mô toàn dân để nâng cao nhận thức, giúp người dân nhận diện, phản ứng và tự bảo vệ mình trong không gian số.

Trong nhiều năm qua, truyền thông về an toàn mạng tại Việt Nam chủ yếu dừng ở mức cảnh báo và khuyến nghị. Những thông điệp quen thuộc như “không nhấp vào link lạ” hay “không cung cấp thông tin cá nhân” xuất hiện thường xuyên, nhưng chưa đủ mạnh để nâng cao “hệ miễn dịch số” cho cộng đồng.

Các chuyên gia an toàn thông tin cho rằng, truyền thông cần vượt qua tính tuyên truyền một chiều, trở thành công cụ phòng ngừa tội phạm chủ động. Nghĩa là thay vì chỉ dừng ở việc chia sẻ thông tin, các chiến dịch cần hướng dẫn hành động cụ thể, giúp mỗi công dân được huấn luyện để nhận diện và phản ứng trước các tình huống lừa đảo, như một “người gác cổng kỹ thuật số” thực thụ.

Tại Việt Nam, với thiệt hại lên tới 18.900 tỷ đồng năm 2024 như khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - lừa đảo trực tuyến không chỉ là vấn đề an ninh mạng mà đã trở thành vấn đề an ninh kinh tế - xã hội.

“An toàn số cho mọi người” không chỉ còn là khẩu hiệu, đó phải là cam kết quốc gia bảo vệ người dân trong không gian số", Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm, giảng viên ngành Truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam nhấn mạnh.

Tiến sĩ Bùi Quốc Liêm, giảng viên Đại học RMIT Việt Nam

Ông cho rằng Việt Nam cần một chiến dịch quốc gia để biến truyền thông thành lá chắn phòng ngừa tội phạm mạng, giúp người dân nhận diện, phản ứng và tự bảo vệ mình trong không gian số.

"Khi mỗi tin nhắn lừa đảo có thể gây ra tổn thất hàng tỷ đồng, khi nạn nhân không chỉ mất tiền mà còn mất niềm tin vào chuyển đổi số, thì truyền thông không thể đứng ngoài cuộc. Truyền thông phải trở thành tuyến phòng thủ đầu tiên, nơi mỗi bài báo, mỗi video, mỗi cảnh báo đều góp phần ngăn chặn một vụ việc có thể xảy ra", ông nói.

Kinh nghiệm quốc tế

Theo ông Liêm, không phải ngẫu nhiên mà nhiều quốc gia đã nâng tầm truyền thông chống lừa đảo thành chiến dịch quốc gia.

Tại Mỹ, “Stop. Think. Connect.” do Bộ An ninh nội địa khởi xướng đã thành công nhờ thông điệp cực kỳ đơn giản: “Dừng lại. Suy nghĩ. Rồi kết nối.” Nhờ đó, 96% người Mỹ cảm thấy có trách nhiệm cá nhân với an toàn mạng, và 93% tin rằng hành động của họ có thể bảo vệ không chỉ bạn bè, gia đình mà còn giúp cho mạng Internet an toàn hơn trên toàn thế giới.

Còn Singapore lại chọn cách tiếp cận “pháp lý hóa và công nghệ hóa” vấn đề. Chiến dịch “I can ACT against scams” (Tôi có thể hành động chống lừa đảo) khuyến khích người dân ACT (Add - thêm ứng dụng ScamShield, Check - kiểm tra dấu hiệu lừa đảo qua nguồn chính thức và Tell - báo cáo với cơ quan chức năng, gia đình và bạn bè).

Ứng dụng ScamShield của Chính phủ Singapore giúp chặn cuộc gọi và tin nhắn lừa đảo, trong khi cơ chế “kill-switch” cho phép người dân tạm thời khóa tài khoản ngân hàng khi nghi ngờ bị chiếm đoạt.

Quan trọng hơn, Singapore thành lập Anti-Scam Command (ASCom), một “trung tâm phản ứng nhanh” phối hợp giữa cảnh sát và ngân hàng, có thể phong tỏa tài khoản chỉ trong vài phút. Nhờ đó, nửa đầu 2025, quốc đảo này giảm được 26% số vụ lừa đảo và 12,6% tổng thiệt hại.

Còn Australia lại chọn hướng giáo dục sớm với chương trình “CyberSmart”, đưa an toàn số vào trường học như một kỹ năng sống. Trẻ em được dạy cách nhận diện tin giả, bảo vệ dữ liệu và giữ thái độ bình tĩnh khi gặp rủi ro trên mạng.

Chính phủ nước này thậm chí lập hẳn một cơ quan độc lập, eSafety Commissioner, chuyên xử lý nội dung độc hại và điều phối giáo dục kỹ năng số toàn dân.

“An toàn số cho mọi người”, tại sao không?

Tiến sỹ Liêm gợi ý Việt Nam nên có một chiến dịch quốc gia tương tự, có thể đặt tên chiến dịch là “An toàn số cho mọi người”. Thông qua chiến dịch này, Chính phủ không chỉ đưa ra thông điệp cảnh báo người dân, mà còn thúc đẩy hành động để tạo "rào chắn" thực sự.

Mô hình hợp tác tối ưu là liên minh công - tư, nơi Bộ Công an (Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao) chịu trách nhiệm chuyên môn và kịch bản tội phạm, còn ngân hàng, công ty viễn thông và các nền tảng mạng xã hội đóng vai trò “tuyến đầu kỹ thuật số”.

"Nếu Singapore có ASCom, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng một 'Anti-Scam Vietnam Command' - trung tâm phản ứng nhanh giữa cơ quan công an và ngân hàng để phong tỏa giao dịch đáng ngờ trong vài phút, thay vì vài ngày", ông Liêm kiến nghị.

Theo vị chuyên gia này, một chiến dịch chống lừa đảo hiệu quả phải biết “tận dụng được nhiều tiếng nói”. Đầu tiên, báo chí là trụ cột cung cấp thông tin chính thống và xác thực từ cơ quan công an, giúp người dân nhận biết tin giả và kênh chính thức. Tiếp đến, người ảnh hưởng là “bộ khuếch đại cảm xúc”, đưa thông điệp an toàn số đến giới trẻ bằng ngôn ngữ đời thường, gần gũi và lan tỏa.

Và cuối cùng, các nền tảng mạng xã hội như Zalo, TikTok, Facebook, Instagram, Threads phải đóng vai trò đồng tác chiến, không chỉ gỡ bỏ nội dung lừa đảo mà còn chủ động cảnh báo người dùng bằng thông báo pop-up, tin nhắn tự động, hoặc hashtag cảnh báo.

"Có thể xây dựng một “ngân hàng kịch bản tội phạm” để các KOL, nhà báo và doanh nghiệp sử dụng khi sản xuất nội dung cảnh báo, đảm bảo tính thống nhất và chính xác của thông tin", ông Liêm đề xuất.

Và để chiến lược trở nên bền vững, “An toàn số cho mọi người” nên được thể chế hóa như một phần của Chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế số và xã hội số định hướng đến năm 2030, thay vì chỉ là phong trào ngắn hạn.

Cần có khung pháp lý với phản ứng nhanh, cho phép ngân hàng và cơ quan chức năng phong tỏa tài khoản trong trường hợp khẩn cấp. Đồng thời, Việt Nam nên cân nhắc thành lập một cơ quan an toàn số quốc gia tương tự eSafety Commissioner của Australia, chịu trách nhiệm quản lý nội dung nguy hại, lừa đảo và giáo dục kỹ năng số cho người dân.

Cuối cùng, điều cốt lõi vẫn là giáo dục kỹ năng số toàn dân, đặc biệt với người cao tuổi và học sinh, những nhóm dễ bị tổn thương nhất. Khi người dân hiểu rằng an toàn mạng là trách nhiệm của từng cá nhân, không chỉ là việc của cơ quan nhà nước, lá chắn cộng đồng mới thật sự hình thành và phát huy hiệu quả.

"Chiến dịch 'An toàn số cho mọi người' được dẫn dắt bởi nhà nước, có sự đồng hành của doanh nghiệp, báo chí và cộng đồng, chính là bước đi cần thiết để Việt Nam trở thành một quốc gia an toàn số, nhân văn và vững mạnh trong kỷ nguyên dữ liệu", tiến sĩ Liêm khẳng định.

Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tài chính -  8 tháng
Ngành ngân hàng đang tiếp tục bứt phá trong chuyển đổi số, phản ánh xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt lan tỏa mạnh mẽ.
Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tài chính -  8 tháng
Ngành ngân hàng đang tiếp tục bứt phá trong chuyển đổi số, phản ánh xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt lan tỏa mạnh mẽ.
Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tăng tốc chuyển đổi số ngành ngân hàng

Tài chính -  8 tháng

Ngành ngân hàng đang tiếp tục bứt phá trong chuyển đổi số, phản ánh xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt lan tỏa mạnh mẽ.

Điểm nghẽn tâm lý khiến doanh nghiệp nhỏ chuyển đổi số nửa vời

Điểm nghẽn tâm lý khiến doanh nghiệp nhỏ chuyển đổi số nửa vời

Diễn đàn quản trị -  8 tháng

Chuyển đổi số không còn là cuộc đua công nghệ, mà là hành trình thay đổi tư duy, nơi doanh nghiệp Việt học cách chuyển mình từ bắt buộc đến chủ động.

TPBank nâng cao hiệu quả hoạt động và mở rộng nền tảng hướng tới phát triển bền vững

TPBank nâng cao hiệu quả hoạt động và mở rộng nền tảng hướng tới phát triển bền vững

Tài chính -  8 tháng

Trong bối cảnh thị trường còn nhiều thách thức, TPBank tiếp tục duy trì tăng trưởng lợi nhuận tích cực và đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc tăng vốn, mở rộng hệ sinh thái tài chính và đồng hành cùng cộng đồng giúp ngân hàng củng cố nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Đừng chỉ tìm 'đại bàng', hãy nuôi dưỡng cả đàn 'chim sẻ'

Đừng chỉ tìm 'đại bàng', hãy nuôi dưỡng cả đàn 'chim sẻ'

Leader talk -  21 giờ

Động lực tăng trưởng địa phương không chỉ đến từ những "đại bàng" mà còn từ khả năng nuôi dưỡng hệ sinh thái doanh nghiệp vừa và nhỏ để tạo ra những giá trị mới.

Điều khác biệt của Hunter Douglas trên bản đồ kiến trúc toàn cầu

Điều khác biệt của Hunter Douglas trên bản đồ kiến trúc toàn cầu

Leader talk -  4 ngày

Giá trị quan trọng nhất của một công trình được định hình ngay từ giai đoạn ý tưởng, đó cũng là lúc Hunter Douglas lựa chọn đồng hành cùng khách hàng và tạo ra sự khác biệt.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: TP.HCM phải viết tiếp một chương phát triển mới rực rỡ hơn

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: TP.HCM phải viết tiếp một chương phát triển mới rực rỡ hơn

Leader talk -  4 ngày

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Năm mươi năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã viết nên trang sử vẻ vang, rực rỡ tên vàng. Năm mươi năm tới, Thành phố phải viết tiếp một chương phát triển mới, lớn hơn, đẹp hơn, xứng đáng hơn, rực rỡ hơn.

Việt Nam đã sẵn sàng cho chương mới về AI?

Việt Nam đã sẵn sàng cho chương mới về AI?

Leader talk -  5 ngày

Ngoài nội lực, việc hợp tác với các quốc gia khác trong khu vực như Singapore giúp Việt Nam củng cố hạ tầng, đón làn sóng đầu tư mới trong xu hướng AI.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành bộ máy mới

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng vận hành bộ máy mới

Leader talk -  5 ngày

Tòa soạn trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, ngày 1/7/2026.

Đắm mình trong khu nghỉ dưỡng cao cấp giữa điệp trùng ruộng bậc thang Mù Cang Chải mùa nước đổ

Đắm mình trong khu nghỉ dưỡng cao cấp giữa điệp trùng ruộng bậc thang Mù Cang Chải mùa nước đổ

Ống kính -  5 phút

Ghé Mù Cang Chải mùa nước đổ, du khách có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp của ruộng bậc thang và tận hưởng kỳ nghỉ tại khu nghỉ dưỡng cao cấp giữa núi rừng Tây Bắc.

Từ Aalto đến Bách Khoa, ngành giáo dục chuyển mình cùng Nghị quyết 57

Từ Aalto đến Bách Khoa, ngành giáo dục chuyển mình cùng Nghị quyết 57

Tiêu điểm -  26 phút

Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo giờ đây trở thành chiến lược bắt buộc, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của toàn bộ hệ thống giáo dục Việt Nam.

Lãi suất ngân hàng hôm nay 7/7: Ba ngân hàng có lãi suất 7%/năm

Lãi suất ngân hàng hôm nay 7/7: Ba ngân hàng có lãi suất 7%/năm

Ngân hàng -  2 giờ

Lãi suất ngân hàng ngày 7/7, nhóm Big4 duy trì ổn định, xuất hiện 3 ngân hàng có lãi suất từ 7%/năm trở lên cho các kỳ hạn trung và dài hạn.

[interactive] TPBank: Bài kiểm tra 'độ sâu' của một ngân hàng số 'nổi'

[interactive] TPBank: Bài kiểm tra 'độ sâu' của một ngân hàng số 'nổi'

Tài chính -  2 giờ

TPBank không còn là câu chuyện của một ngân hàng số “mới nổi”. Sau nhiều năm đi trước về LiveBank, nền tảng số và trải nghiệm khách hàng, bài toán của nhà băng này giờ đã khác.

T&T Group - Hilton và chiến lược lan tỏa chuẩn mực quốc tế cho các đô thị ĐBSCL

T&T Group - Hilton và chiến lược lan tỏa chuẩn mực quốc tế cho các đô thị ĐBSCL

Nhịp cầu kinh doanh -  2 giờ

Một địa phương đang gọi vốn hàng chục dự án tầm cỡ quốc gia, thậm chí quốc tế nhưng lại không đủ sức giữ chân chính đội ngũ chuyên gia tại các dự án đó ở lại một đêm. Vĩnh Long hiện không thiếu đất, không thiếu dự án bất động sản, nhưng lại đang thiếu đi mô hình lưu trú đạt chuẩn, đủ sức thuyết phục khách ở lại.

LPBank triển khai giải pháp tài chính dành cho khách hàng an sinh xã hội

LPBank triển khai giải pháp tài chính dành cho khách hàng an sinh xã hội

Nhịp cầu kinh doanh -  3 giờ

Xu hướng nhận lương hưu và trợ cấp qua tài khoản ngân hàng ngày càng phổ biến nhờ sự thuận tiện, an toàn và minh bạch. Nắm bắt nhu cầu đó, LPBank triển khai chương trình “Mở Tài khoản An Khang – Nhận ưu đãi vàng”, mang đến nhiều ưu đãi dành cho khách hàng an sinh xã hội.

Giá vàng hôm nay 7/7/2026: Chịu áp lực chốt lời sau nhịp bắt đáy

Giá vàng hôm nay 7/7/2026: Chịu áp lực chốt lời sau nhịp bắt đáy

Vàng -  3 giờ

Giá vàng hôm nay 7/7/2026 giảm 500.000 đồng/lượng với cả vàng miếng và vàng nhẫn. Trong khi giá quốc tế chịu áp lực chốt lời từ dòng tiền bắt đáy.

Đọc nhiều