Chuyên gia KBSV: Giai đoạn tăng trưởng dễ dàng nhất của thị trường có thể đã qua

Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một trong những giai đoạn tăng trương mạnh mẽ nhất lịch sử, đi từ bức tranh bi quan đầu năm đến sự bùng nổ về cả điểm số và thanh khoản.

Để hiểu rõ hơn về các động lực phía sau sự tăng trưởng này, cũng như những dự báo cho giai đoạn tới, TheLEADER đã có cuộc trao đổi với ông Trần Đức Anh, Giám đốc Kinh tế vĩ mô và Chiến lược thị trường của CTCP Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV).

Phép thử và những điểm sáng

Thưa ông, kết quả kinh doanh quý II/2025 của hầu hết các doanh nghiệp đều tích cực. Điều này trái ngược hoàn toàn so với bối cảnh đầu năm. Vậy đâu là những động lực giúp các doanh nghiệp niêm yết tạo ra sự đột phá này?

Ông Trần Đức Anh: Đúng vậy, số liệu của chúng tôi cho thấy, lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong quý II đã tăng trưởng tới hơn 30% so với cùng kỳ. Đây là một con số mang tính đột biến. Bởi trong lịch sử, mức tăng trưởng hai chữ số thường chỉ giao động 10-20%.

Mức tăng 30% này chính là một trong những động lực nền tảng và quan trọng nhất, lý giải cho đà tăng điểm của thị trường giai đoạn vừa qua. Sự tăng trưởng này không phải là ngẫu nhiên, mà đến từ sự phục hồi có chọn lọc ở các nhóm ngành trụ cột.

Cụ thể, sự chọn lọc ở đây là gì, thưa ông?

Ông Trần Đức Anh: Chúng ta có thể nhìn ngay vào ngành bất động sản với đà tăng trưởng rất cao, chủ yếu nhờ hai yếu tố: môi trường lãi suất thấp được duy trì ổn định và các vướng mắc pháp lý tại nhiều dự án trọng điểm dần được tháo gỡ, giúp doanh nghiệp tái khởi động hoạt động kinh doanh.

Ngành ngân hàng cũng có sự tăng trưởng ấn tượng nhờ tăng trưởng tín dụng được duy trì ở mức cao và quan trọng hơn là chất lượng tài sản dần được cải thiện. Khi chất lượng tài sản tốt lên, áp lực trích lập dự phòng rủi ro giảm xuống, trực tiếp đóng góp vào lợi nhuận.

Ngoài ra, một số ngành có tính chu kỳ như cảng biển và xuất khẩu cũng hưởng lợi từ câu chuyện đẩy mạnh đơn hàng, tận dụng giai đoạn hoãn áp thuế quan. Nhìn chung, mỗi ngành có một câu chuyện riêng, nhưng khi tổng hòa lại, chúng ta có một bức tranh kinh doanh chung rất tích cực, tạo ra sự phục hồi cho thị trường.

Sự phục hồi của thị trường không chỉ đến từ kết quả kinh doanh, mà còn từ sự cải thiện của các yếu tố vĩ mô. Ông đánh giá thế nào về sự chuyển biến này, đặc biệt khi so với bối cảnh hồi đầu năm?

Ông Trần Đức Anh: Bức tranh vĩ mô cần được phân tách thành hai phần: trong nước và quốc tế. Về vĩ mô trong nước, chúng ta đang chứng kiến một nỗ lực thúc đẩy tăng trưởng rất lớn từ phía Chính phủ, với mục tiêu GDP được điều chỉnh lên mức 8,3-8,5%, một con số rất tham vọng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, hàng loạt chính sách hỗ trợ đã được ban hành, từ việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, đẩy mạnh đầu tư công, cho đến các nghị quyết tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Rõ ràng, bức tranh trong nước đang tương đối tích cực và sự ổn định về lạm phát, tỷ giá đã tạo điều kiện để chúng ta có thể nới lỏng chính sách.

Về các yếu tố bên ngoài, vấn đề thuế quan có thể nói là đã tạm yên ổn. Mức thuế 20% mà chúng ta đang chịu không chênh lệch nhiều so với các đối thủ cạnh tranh trong khu vực như Thái Lan, Malaysia (khoảng 19-20%) và thậm chí còn thấp hơn các quốc gia như Ấn Độ và Trung Quốc.

Dòng vốn nghịch chiều

Bên cạnh nội lực doanh nghiệp, hay các chính sách vĩ mô, liệu còn có yếu tố nào đã thúc đẩy thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh mẽ trong thời gian qua, thưa ông?

Ông Trần Đức Anh: Bên cạnh những yếu tố đã được tôi chia sẻ, thì chúng ta cần dành sự trân trọng cho "dòng tiền F0", có thể hiểu là dòng tiền của nhà đầu tư mới, hoặc nhà đầu tư đã tạm dừng một thời gian và quay trở lại thị trường.

Có thể nói, dòng tiền này rất lớn và đã hỗ trợ cho thanh khoản của thị trường rất nhiều. Giai đoạn đầu năm, thanh khoản thị trường dưới 1 tỷ USD, thì bây giờ đã có những phiên giao dịch lên đến 2 tỷ hay thậm chí là gần 3 tỷ USD. Rõ ràng, đã có một dòng tiền nhàn rỗi chảy vào thị trường và thúc đẩy xu hướng tăng mà chúng ta đang thấy.

Một yếu tố khác liên quan đến câu chuyện nâng hạng thị trường. Chúng ta đang kỳ vọng rất cao vào việc FTSE Russell sẽ xem xét nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi tại kỳ đánh giá tháng 9 tới. Chúng ta đã chờ đợi điều này một thời gian rất dài và có lẽ đây là thời điểm chín muồi.

Dưới góc độ một chuyên gia, ông đánh giá khả năng Việt Nam được nâng hạng trong kỳ đánh giá tháng 9 tới của FTSE Russell ra sao?

Ông Trần Đức Anh: Từ góc độ cá nhân, tôi cho rằng khả năng Việt Nam được nâng hạng trong kỳ tới là rất cao, có thể lên đến 70-80%.

Thực tế, chúng ta vẫn còn một vài điểm nghẽn kỹ thuật chưa được giải quyết triệt để theo tiêu chí của FTSE, nổi bật là vấn đề chuyển giao đối ứng (Delivery versus Payment - DvP) và việc chưa triển khai được Trung tâm bù trừ đối tác trung tâm (CCP).

Tuy nhiên, về mặt định lượng, quy mô và giá trị giao dịch của chúng ta đã vượt xa các quốc gia còn lại trong rổ thị trường cận biên. Về mặt định tính, chúng ta đã giải quyết được rất nhiều tiêu chí. Với những động thái quyết liệt từ cơ quan quản lý, tôi tin rằng các khúc mắc còn lại sẽ sớm được xử lý.

Một nghịch lý thú vị là trong khi kỳ vọng nâng hạng ngày càng lớn, khối ngoại lại đang có xu hướng bán ròng. Ông lý giải điều này như thế nào?

Ông Trần Đức Anh: Đúng là có một sự ngược chiều. Chúng ta cần hiểu rằng, câu chuyện nâng hạng chỉ là một trong nhiều yếu tố tác động đến quyết định của khối ngoại. Việc họ bán ròng có thể đến từ nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất là hoạt động "chốt lời" thông thường sau một nhịp tăng mạnh của thị trường. Thứ hai là sự dịch chuyển của các dòng vốn thụ động (ETF) toàn cầu khi thị trường Mỹ cũng đang có tín hiệu phục hồi tích cực và trở nên hấp dẫn hơn. Thứ ba là họ cũng có thể còn những lo ngại về các rủi ro vĩ mô như tỷ giá hay câu chuyện thuế quan.

Do đó, không thể chỉ nhìn vào động thái bán ròng để kết luận về sức hấp dẫn của thị trường. Thực tế cho thấy, chính dòng tiền trong nước mới là động lực tăng trưởng của thị trường giai đoạn này.

Những dấu hiệu nói trên có giống với một thị trường chứng khoản chuẩn bị được nâng hạng không, thưa ông?

Ông Trần Đức Anh: Nếu nhìn vào kinh nghiệm quốc tế, thì cách mà thị trường chứng khoán Việt Nam đang đi có vẻ "hơi khác".

Chúng ta thường thấy là giai đoạn trước nâng hạng, dòng vốn nước ngoài thường đổ nhiều vào các thị trường có tiềm năng được nâng hạng và dĩ nhiên điều này sẽ tác động tích cực về mặt điểm số. Tuy nhiên, tới khi chính thức có thông tin được nâng hạng, dòng tiền đó sẽ "chốt lời" và bắt đầu rút ra dần.

Ở Việt Nam hiện tại, những diễn biến trên thị trường lại khá ngược chiều với những cái gì được xem là thông lệ quốc tế. Chúng ta thấy là trong tháng 7, nhà đầu tư nước ngoài đã mua ròng rất mạnh, nhưng sang đến tháng 8 thì đã quay trở lại bán ròng.

Những phiên giao dịch lịch sử

Dù Việt Nam đang chứng kiến những dòng vốn nghịch chiều, nhưng không thể phủ nhận, chúng ta đã được chứng kiến những phiên giao dịch lịch sử, với thanh khoản lên đến hơn 80.000 tỷ đồng. Ông đánh giá thế nào về điều này?

Ông Trần Đức Anh: Thị trường hiện tại đang có rất nhiều điểm tương đồng với giai đoạn 2020-2021. Thứ nhất, mặt bằng lãi suất thấp kéo dài. Thứ hai, các chính sách hỗ trợ kinh tế mạnh mẽ. Và thứ ba, một yếu tố rất quan trọng, là thị trường đã trải qua một cú sụt giảm rất sâu trước đó, sau đó phục hồi nhanh chóng.

Chính sự phục hồi này đã kích thích nhu cầu đầu tư của nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt là những nhà đầu tư mới (F0) và cả những người đã rời bỏ thị trường quay trở lại.

Dĩ nhiên, dòng tiền vào nhanh cũng có thể ra nhanh. Nhưng bối cảnh hiện tại khác với cú sập năm 2022, vốn bị kích hoạt bởi những sự kiện riêng lẻ liên quan đến tập đoàn Vạn Thịnh Phát, FLC, Tân Hoàng Minh và áp lực vĩ mô lớn.

Hiện tại, nền tảng vĩ mô của Việt Nam đã ổn định hơn, nên rủi ro dòng tiền này đột ngột rút đi là thấp hơn, miễn là chúng ta không có những cú sốc bất ngờ.

Gần đây, thị trường cũng bàn luận nhiều về dòng tiền "P-notes". Liệu đây có phải là một nhân tố mới, thưa ông?

Ông Trần Đức Anh: Thực ra, câu chuyện P-notes (Participatory Notes) không hề mới. Đây là một sản phẩm phái sinh mà các ngân hàng đầu tư lớn cung cấp cho khách hàng của họ để tiếp cận các thị trường hạn chế.

Cho nên, mỗi khi có dòng vốn ngoại chảy vào mạnh, thị trường lại nói về P-notes và khi họ rút ra cũng vậy. Thực tế, chúng ta không có cơ sở dữ liệu nào để xác thực dòng tiền này. Hơn nữa, với sự phát triển mạnh mẽ của các quỹ ETF, nhà đầu tư nước ngoài hiện có nhiều công cụ trực tiếp và minh bạch hơn để đầu tư vào Việt Nam.

Vì vậy, tôi cho rằng câu chuyện về P-notes phần nhiều là phỏng đoán và động lực chính vẫn đến từ dòng tiền ETF và các nhà đầu tư cá nhân trong, ngoài nước.

Cuối cùng, với những phân tích trên, ông có dự báo nào về VN-Index từ nay đến cuối năm? Và liệu mức thanh khoản kỷ lục này có thể duy trì bền vững không?

Ông Trần Đức Anh: Tôi cho rằng giai đoạn tăng trưởng dễ dàng nhất của thị trường có thể đã qua, khi định giá đã từ mức rất rẻ trở về vùng hợp lý. Thị trường sẽ khó có những nhịp tăng dốc, mà sẽ đi lên một cách thoai thoải, bền vững hơn.

Về thanh khoản, tôi nghĩ mức bình quân 40.000 - 70.000 tỷ đồng/phiên là hợp lý và nó có thể duy trì cho đến hết năm, bởi kênh chứng khoán vẫn có sức cạnh tranh vượt trội so với kênh tiền gửi.

Về điểm số, với bối cảnh hiện tại, tôi cho rằng việc VN-Index đạt được ngưỡng 1.800 điểm vào cuối năm là hoàn toàn có thể. Đây không phải là một mức định giá đắt.

Tuy nhiên, dự báo này được đưa ra với giả định chúng ta không gặp phải những rủi ro bất ngờ, mà ẩn số lớn nhất chính là vấn đề thuế quan. Nếu kịch bản xấu xảy ra, chúng ta sẽ phải đánh giá lại. Còn nếu không, thị trường hoàn toàn có đủ động lực để chinh phục những cột mốc mới.

Xin cảm ơn ông!