Thông tư 03 gỡ nút thắt nâng hạng thị trường chứng khoán

Mới đây, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành Thông tư số 03/2025/TT-NHNN, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc đơn giản hóa quy trình mở và sử dụng tài khoản đầu tư gián tiếp bằng đồng Việt Nam cho nhà đầu tư nước ngoài.

Thay thế Thông tư 05/2014/TT-NHNN, quy định mới này không chỉ tháo gỡ rào cản hành chính mà còn củng cố cam kết của Việt Nam trong việc xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thân thiện, tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo "cú hích" cho thị trường chứng khoán, đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu nâng hạng từ cận biên lên mới nổi.

Một trong những thay đổi nổi bật của Thông tư 03 là bãi bỏ yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự đối với các tài liệu như giấy phép kinh doanh, điều lệ tổ chức hay chứng nhận đăng ký quỹ đầu tư do cơ quan nước ngoài cấp.

Trước đây, quy trình này thường kéo dài vài tháng, gây tốn kém thời gian và chi phí. Thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự từng khiến nhiều nhà đầu tư bỏ lỡ cơ hội đầu tư.

Giờ đây, ngân hàng được phép và nhà đầu tư có thể tự thỏa thuận về việc dịch hồ sơ sang tiếng Việt. Ngân hàng cũng chịu trách nhiệm kiểm tra, xác nhận nội dung tài liệu, thay vì phụ thuộc vào con dấu lãnh sự.

Kết quả là thời gian mở tài khoản được rút ngắn từ vài tháng xuống chỉ còn vài ngày. Điều này giúp Việt Nam cạnh tranh tốt hơn với các thị trường trong khu vực.

Thông tư 03 mở rộng đối tượng áp dụng, cho phép nhà đầu tư nước ngoài mở nhiều tài khoản tương ứng với mã giao dịch chứng khoán trong các trường hợp hợp lý, chẳng hạn như công ty chứng khoán hay quỹ đầu tư.

Quy định mới cũng tăng cường quản lý thông tin và chứng từ giao dịch để đảm bảo minh bạch luồng vốn.

Các giao dịch qua tài khoản đầu tư gián tiếp, từ mua bán chứng khoán, nhận cổ tức đến chuyển tiền ra nước ngoài, đều phải có mục đích rõ ràng và tuân thủ pháp luật.

Đáng chú ý, nhà đầu tư không được dùng tài khoản này để gửi tiền có kỳ hạn hay sử dụng tài khoản chung cho mục đích đầu tư.

Nếu chuyển đổi ngân hàng, nhà đầu tư phải đóng tài khoản cũ và chuyển toàn bộ số dư sang tài khoản mới. Quy định này vừa linh hoạt cho nhà đầu tư, vừa đảm bảo kiểm soát ngoại hối và phòng chống rửa tiền.

Đồng bộ cải cách, hướng tới nâng hạng

Thông tư 03 là một phần trong chuỗi cải cách đồng bộ của Việt Nam nhằm nâng cấp hạ tầng và cơ chế thị trường chứng khoán.

Trước đó, Thông tư 68 có hiệu lực từ tháng 11/2024, đã cho phép tổ chức nước ngoài mua cổ phiếu mà không cần có sẵn tiền khi đặt lệnh, đồng thời yêu cầu công bố thông tin song ngữ.

Hệ thống công nghệ KRX, chính thức vận hành từ 5/5/2025, cũng góp phần nâng cao năng lực và minh bạch thị trường.

Những cải cách này được các tổ chức xếp hạng như FTSE Russell và MSCI đánh giá cao. Với mốc đánh giá quan trọng vào tháng 6 (MSCI) và tháng 9 (FTSE Russell) năm 2025, Việt Nam đang tiến gần hơn đến mục tiêu nâng hạng. Tuy nhiên, giới hạn sở hữu nước ngoài vẫn là rào cản lớn, đòi hỏi giải pháp pháp lý rõ ràng hơn.

Các chuyên gia dự báo dòng vốn ngoại có thể quay lại mạnh mẽ trước các mốc công bố nâng hạng. Thông tư 03 giúp các quỹ đầu tư, công ty chứng khoán nước ngoài và định chế tài chính dễ dàng mở tài khoản, từ đó gia tăng thanh khoản, đặc biệt ở nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ.

Dòng vốn dài hạn từ các tổ chức tài chính quốc tế sẽ ổn định tâm lý nhà đầu tư trong nước, tạo sân chơi an toàn cho doanh nghiệp niêm yết.

Việc rút ngắn thời gian và chi phí mở tài khoản cũng hấp dẫn các quỹ đầu tư ngắn và trung hạn, vốn nhạy cảm với yếu tố hiệu quả. Khả năng mở rộng đầu tư ủy thác qua công ty quản lý quỹ càng tăng thêm cơ hội cho dòng vốn ngoại chuyên nghiệp.