Giảm lãi suất, mở vốn cho tăng trưởng bằng cách nào?

Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã tiếp tục khẳng định mục tiêu tăng trưởng trung bình 10% trở lên cho giai đoạn 2026 – 2030. Đây là "mệnh lệnh" đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, thịnh vượng.

Tuy nhiên, bối cảnh trong nước và quốc tế vẫn còn nhiều thách thức như bảo hộ thương mại gia tăng, xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu, già hóa dân số, cạn kiệt tài nguyên, chuyển đổi năng lượng.

Ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), đánh giá, việc đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số trong ngắn hạn là một thách thức, nhưng để duy trì sự tăng trưởng đó trong dài hạn là một bài toán khó hơn rất nhiều.

Do đó, việc ổn định kinh tế vĩ mô bền vững là yêu cầu bắt buộc mà cốt lõi là ổn định lãi suất. Nếu không duy trì được mặt bằng chi phí tài chính thấp, doanh nghiệp sẽ không có động lực để mở rộng đầu tư, lãnh đạo MB nhấn mạnh tại hội nghị về doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số mới đây.

Trong hệ sinh thái này, ngành ngân hàng đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh thường xuyên của khối doanh nghiệp tư nhân.

Theo ông Thái, để hiện thực hóa mục tiêu giảm lãi suất cho vay và giảm gánh nặng chi phí tài chính cho doanh nghiệp, cần kiểm soát chặt chẽ ba yếu tố chính, trước hết là chi phí quản lý của các ngân hàng.

Hiện nay, tỷ lệ chi phí quản lý trên tổng doanh thu (CIR) của những ngân hàng quản trị tốt chỉ ở mức khoảng 25%, trong khi có những đơn vị lên tới 50%, mở ra dư địa để tối ưu hóa hoạt động.

Yếu tố thứ hai là chi phí vốn đầu vào, cụ thể là lãi suất huy động tiền gửi tiết kiệm. Yếu tố này phụ thuộc trực tiếp vào tính thanh khoản và khả năng luân chuyển vốn thông thoáng trong nền kinh tế. Khi dòng vốn được lưu thông thuận lợi, chi phí đầu vào của ngân hàng sẽ giảm xuống.

Yếu tố thứ ba là kiểm soát chi phí rủi ro nợ xấu. Chi phí dự phòng rủi ro nợ xấu hiện chiếm khoảng 18 – 20% trong cơ cấu chi phí của ngành ngân hàng. Các quốc gia quản trị tốt vấn đề này thường tập trung vào hai khía cạnh, là nâng cao năng lực quản trị rủi ro của ngân hàng và tăng cường ý thức tuân thủ kỷ luật tài chính của người đi vay. 

Lãnh đạo MB nhấn mạnh, nếu đảm bảo được sự cân bằng quyền lợi và trách nhiệm giữa bên vay và bên cho vay trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ, chi phí rủi ro sẽ giảm, từ đó có điều kiện kéo lãi suất cho vay xuống mức thấp hơn.

Dự kiến tăng giải ngân khoảng 1 triệu tỷ đồng từ các ngân hàng thương mại nhà nước

Ngay từ đầu năm 2026, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành đồng bộ nhiều nghị quyết, chỉ thị và công điện quan trọng, định hướng rõ mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Giữa bối cảnh đó, các ngân hàng thương mại nhà nước tiếp tục khẳng định vai trò chi phối trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế với lợi thế về quy mô, năng lực tài chính và mạng lưới rộng khắp.

Trong năm 2026, với tốc độ tăng trưởng bình quân do NHNN giao khoảng 11 – 12%, các ngân hàng thương mại nhà nước dự kiến gia tăng giải ngân khoảng 1 triệu tỷ đồng, để phục vụ các nhu cầu vốn của nền kinh tế. 

Nguồn vốn tín dụng của các ngân hàng sẽ tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, xuất khẩu, công nghiệp chế biến chế tạo, năng lượng và chuyển đổi số - các động lực tăng trưởng kinh tế quan trọng.

Để hệ thống ngân hàng phát huy hơn nữa vai trò dẫn dắt và hỗ trợ các động lực tăng trưởng, theo ông Lê Ngọc Lâm, Tổng giám đốc BIDV, trước hết cần tiếp tục nâng cao năng lực tài chính cho các ngân hàng thương mại nhà nước theo hướng bền vững, linh hoạt và chủ động.

Trong đó, cho phép giữ lại toàn bộ lợi nhuận để chi trả cổ tức bằng cổ phiếu nhằm nâng cao năng lực vốn, ông Lâm kiến nghị tại hội nghị.

Ông cũng đề xuất Chính phủ cho phép bán nợ xấu theo giá thị trường (có thể thấp hơn giá gốc của khoản nợ) nhưng vẫn thực hiện đảm bảo đúng quy trình, thủ tục công khai, minh bạch để giải phóng nguồn lực hiện nay đang bị ách tắc do nợ xấu.

Bên cạnh đó, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời phân bổ hạn mức tín dụng phù hợp để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao.

Lãnh đạo BIDV đề xuất thúc đẩy triển khai các chương trình tín dụng trọng điểm quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi số. 

Đồng thời, nghiên cứu cơ chế chia sẻ rủi ro giữa nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng để khuyến khích mở rộng tín dụng.

Ngoài ra, cần phát triển đồng bộ thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường vốn và trái phiếu doanh nghiệp nhằm giảm áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn cho hệ thống ngân hàng, qua đó nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Không chỉ vậy, cần đẩy mạnh phát triển hạ tầng số và cơ sở dữ liệu quốc gia, tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành với hệ thống ngân hàng nhằm hỗ trợ nâng cao chất lượng thẩm định rủi ro, tín dụng và mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho người dân, doanh nghiệp.