Đề xuất có cơ chế đưa doanh nghiệp nhỏ và vừa vào dự án công

Tại hội nghị về doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số ngày 27/3, ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cho rằng, chìa khóa quan trọng nhất để giải quyết các nút thắt hiện nay và thúc đẩy tăng trưởng nhanh nằm ở việc tối ưu hóa sự phối hợp giữa bốn nhóm chủ thể trọng tâm.

Bốn nhóm này bao gồm đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong bộ máy chính quyền; các tập đoàn, doanh nghiệp lớn thuộc khu vực tư nhân Việt Nam; khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng 5,2 triệu hộ kinh doanh.

Thực tế đang cho thấy, sự liên kết giữa các nhóm này còn rất lỏng lẻo, cơ chế “ông lớn” hỗ trợ “ông nhỏ” chưa thực sự hình thành và đi vào thực chất.

“Chúng tôi, những người đại diện cho khối doanh nghiệp còn hạn chế về tiềm lực, rất khó để chủ động vận động các tập đoàn lớn hỗ trợ nếu không có một cơ chế chính thức. Mặc dù cá nhân tôi có mối quan hệ gắn kết và sự trân trọng từ lãnh đạo các tập đoàn lớn nhưng sự gắn kết đó hiện mới dừng lại ở mức độ cá nhân”, ông Thân chia sẻ.

Để tạo ra sự chuyển dịch mang tính hệ thống, ông kiến nghị Chính phủ cần phát huy vai trò điều phối, thiết lập các khuôn khổ pháp lý và chính sách để thúc đẩy sự liên kết này.

Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh, lực lượng đi đầu, đóng vai trò "đầu tàu" phải là đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, những người trực tiếp phục vụ và tạo điều kiện cho doanh nghiệp. 

Tuy nhiên, theo ông, một thực trạng đáng ngại là tại nhiều bộ, ngành, đơn vị, một số cán bộ có chuyên môn nhưng lại sử dụng những lý luận phức tạp hoặc tư tưởng cá nhân để gây khó khăn cho các dự án của doanh nghiệp.

Do vậy, cán bộ công quyền phải là người dẫn dắt, chỉ đạo và đề xuất các giải pháp tháo gỡ, còn doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp “chiến đấu” trên mặt trận kinh tế. Nếu “đầu tàu” không thông suốt, doanh nghiệp sẽ gặp rất nhiều rào cản.

Liên quan đến khu vực FDI, Việt Nam hiện không còn ở giai đoạn thu hút đầu tư bằng mọi giá. Do đó, Chủ tịch VINASME kiến nghị, Việt Nam cần đặt ra những điều kiện tiên quyết cho các nhà đầu tư nước ngoài. 

Đơn cử, các doanh nghiệp FDI khi vào Việt Nam phải có cam kết rõ ràng về chuyển giao công nghệ và đảm bảo tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu 30% để các doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng. Việt Nam đã có chủ trương này nhưng khâu thực thi, bắt buộc hành động còn yếu. 

Ông Thân cũng đề xuất cần ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp FDI đưa toàn bộ nhân lực từ nước ngoài sang. Thay vào đó, phải ưu tiên sử dụng và đào tạo lao động bản địa.

Về phía doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay mặt cho gần 1 triệu doanh nghiệp và 5,2 triệu hộ kinh doanh đang được hỗ trợ chuyển đổi lên thành doanh nghiệp, ông Thân đề xuất quyền tham gia bình đẳng vào các dự án đầu tư công.

Theo đó, kiến nghị các doanh nghiệp lớn, kể cả doanh nghiệp nhà nước và tư nhân, cùng nghiên cứu cơ chế để doanh nghiệp nhỏ và vừa được đảm bảo tham gia tối thiểu 30% khối lượng các dự án đầu tư công. 

Sự tham gia này phải dựa trên tinh thần bình đẳng, tức là trong quy trình đấu thầu, các nhà thầu chính phải có trách nhiệm dành tỷ lệ 30% cho các nhà thầu phụ là doanh nghiệp nhỏ và vừa với đơn giá công bằng. 

Điều này sẽ tạo ra sự lan tỏa rất lớn, giúp cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn đang rất thiếu việc làm, có cơ hội phát triển bền vững. 

Một vấn đề nữa mà các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang phải đối mặt là lãi suất và tiếp cận tín dụng. Ông khẳng định rằng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, mức lãi suất không phải là yếu tố quan trọng nhất, vấn đề then chốt là tốc độ giải ngân và sự tin tưởng của ngân hàng. Nếu ngân hàng triển khai cho vay dàn rộng cho nhiều đối tượng nhỏ, rủi ro hệ thống thực chất còn thấp hơn so với việc tập trung vốn quá lớn vào một vài khách hàng lớn. 

Do vậy, ông Thân đề nghị thúc đẩy hình thức cho vay tín chấp và rút ngắn quy trình phê duyệt. Nếu không tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng một cách nhanh chóng, doanh nghiệp buộc phải tìm đến tín dụng đen với chi phí rất cao, dẫn đến nguy cơ phá sản.