Áp lực thanh toán trái phiếu bất động sản tăng mạnh

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển tiếp với nhiều áp lực gia tăng. Hoạt động phát hành mới gần như chững lại do yếu tố mùa vụ trong khi nghĩa vụ thanh toán lại có xu hướng tăng nhanh.

Dữ liệu cập nhật của FiinGroup đến 9/3 cho thấy tổng giá trị gốc và lãi phải trả trong nửa đầu năm dự kiến vượt 122,5 nghìn tỷ đồng, tăng gấp rưỡi so với cùng kỳ.

Áp lực thanh toán thể hiện rõ hơn theo từng thời điểm. Riêng tháng 4, tổng giá trị đến hạn ước khoảng 23,3 nghìn tỷ đồng, trong đó ngành bất động sản chiếm tỷ trọng lớn.

Khi dòng tiền huy động mới còn hạn chế trong khi nghĩa vụ chi trả tăng mạnh, các tổ chức phát hành, đặc biệt là nhóm ngoài ngân hàng, sẽ phải đối mặt với bài toán cân đối dòng tiền ngày càng lớn.

Phát hành mới trầm lắng

Tính đến 9/3, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp lưu hành đạt khoảng 1,39 triệu tỷ đồng, gần như đi ngang so với cuối năm 2025 và chỉ giảm nhẹ so với cuối tháng 1.

Diễn biến này cho thấy hoạt động phát hành mới vẫn ở mức thấp trong hai tháng đầu năm, khi nhiều doanh nghiệp còn hoàn tất kiểm toán và xây dựng kế hoạch huy động vốn, đồng thời chịu ảnh hưởng từ yếu tố mùa vụ đầu năm.

Trong tháng 2, giá trị phát hành chỉ đạt 3,4 nghìn tỷ đồng, giảm khá mạnh so với tháng trước. Nguồn cung chủ yếu đến từ kênh phát hành ra công chúng của nhóm ngân hàng, trong khi phát hành riêng lẻ gần như không đáng kể và chỉ xuất hiện ở một doanh nghiệp bất động sản.

Lũy kế hai tháng đầu năm, tổng giá trị phát hành đạt 8,5 nghìn tỷ đồng, tăng nhẹ so với cùng kỳ nhưng chủ yếu do nền so sánh thấp của năm trước. Ngân hàng vẫn là nhóm huy động vốn chính tập trung ở hai ngân hàng lớn là VietinBank và BIDV, còn khối phi ngân hàng dù tăng mạnh về tỷ lệ nhưng quy mô tuyệt đối vẫn khiêm tốn.

Riêng nhóm phi ngân hàng trong tháng 2 gần như không có thêm nguồn cung đáng kể, chỉ ghi nhận một lô trái phiếu bất động sản quy mô nhỏ.

Tính chung cả hai tháng, bất động sản vẫn phát hành ở mức rất thấp phản ánh rõ trạng thái trầm lắng của giai đoạn đầu năm. Một số ngành như xây dựng, vật liệu hay thực phẩm có cải thiện nhưng chưa tạo được sự lan tỏa rõ rệt.

Về cơ cấu, trái phiếu phát hành riêng lẻ tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong khi kênh phát hành ra công chúng ổn định hơn. Xét theo ngành, ngân hàng vẫn dẫn dắt về quy mô lưu hành, theo sau là bất động sản.

Nhìn chung, dù quy mô thị trường chỉ biến động nhẹ, cấu trúc vẫn nghiêng về các ngành có nền tảng tài chính tốt hơn. Ngược lại, nhóm phi ngân hàng tiếp tục gặp khó trong huy động vốn mới khiến bức tranh thị trường duy trì trạng thái thận trọng.

Nghĩa vụ thanh toán tăng tốc với tâm điểm bất động sản

Trái ngược với sự trầm lắng của hoạt động phát hành, nghĩa vụ thanh toán bắt đầu tăng mạnh từ tháng 3 và dự kiến đạt đỉnh trong quý II. Áp lực này đã sớm bộc lộ khi từ đầu năm đến nay, các tổ chức phát hành đã chi trả khoảng 16,8 nghìn tỷ đồng, tương đương hơn 5% tổng nghĩa vụ cả năm.

Trong sáu tháng đầu năm 2026, tổng nghĩa vụ thanh toán ước vượt 122,5 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ. Phần lớn áp lực đến từ khối phi ngân hàng, trong khi nhóm ngân hàng chiếm tỷ trọng nhỏ hơn.

Diễn biến theo từng thời điểm cho thấy áp lực tập trung rõ trong tháng 4 với tổng giá trị đáo hạn khoảng 23,3 nghìn tỷ đồng. Trong đó, bất động sản chiếm tỷ trọng lớn, chủ yếu là các khoản gốc đến hạn tăng mạnh so với cả tháng trước lẫn cùng kỳ năm ngoái.

Tính chung nửa đầu năm, khối phi ngân hàng phải đối mặt với lượng trái phiếu gốc đáo hạn rất lớn, trong đó bất động sản chiếm phần áp đảo. Một số doanh nghiệp lớn như Vingroup, Vinhomes và Bất động sản TCO sẽ có khối lượng đáo hạn đáng kể ngay trong tháng 4.

Ngoài bất động sản, áp lực trả nợ cũng xuất hiện ở một số ngành khác như xây dựng, dịch vụ tài chính hay du lịch, dù quy mô nhỏ hơn. Áp lực trả lãi trong tháng 4 có phần hạ nhiệt so với tháng trước, nhưng vẫn tăng so với cùng kỳ, trong đó bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất.

Tính chung sáu tháng đầu năm, tổng nghĩa vụ lãi của khối phi ngân hàng dự kiến đạt 31,3 nghìn tỷ đồng, trong đó bất động sản chiếm gần 55%.

Đáng chú ý, công bố thông tin trong tháng 2 cho thấy có 26 mã trái phiếu của 12 tổ chức phát hành rơi vào tình trạng tái cấu trúc nợ hoặc chậm thanh toán. Điều này phản ánh rõ áp lực thanh khoản mà doanh nghiệp đang phải đối mặt khi dòng tiền chi trả lớn hơn đáng kể so với khả năng huy động mới.

Thanh khoản thứ cấp suy giảm, hoạt động mua lại trước hạn vẫn yếu

Cùng với sự trầm lắng trên thị trường sơ cấp, thị trường thứ cấp cũng kém sôi động hơn. Trong tháng 2, giá trị giao dịch đạt khoảng 75,4 nghìn tỷ đồng, giảm gần 20% so với tháng trước dù vẫn cao hơn so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy thanh khoản đang chịu ảnh hưởng rõ từ yếu tố mùa vụ sau giai đoạn sôi động cuối năm.

Dòng tiền có xu hướng tập trung vào các trái phiếu kỳ hạn ngắn từ 1-3 năm và là phân khúc duy nhất ghi nhận tăng trưởng.

Ngược lại, các kỳ hạn dài tiếp tục suy giảm. Giao dịch vẫn chủ yếu xoay quanh hai nhóm ngành lớn là ngân hàng và bất động sản, chiếm phần lớn giá trị toàn thị trường.

Trong bối cảnh thanh khoản chung đi xuống, một số ngành vẫn ghi nhận cải thiện nhẹ như dịch vụ tài chính, hàng và dịch vụ công nghiệp hay tiện ích. Tuy nhiên, mức tăng chưa đủ để thay đổi xu hướng thận trọng của thị trường.

Hoạt động mua lại trước hạn tiếp tục ở mức thấp. Giá trị mua lại trong tháng 2 có cải thiện so với tháng trước nhưng vẫn giảm mạnh so với cùng kỳ, chủ yếu tập trung ở nhóm bất động sản. Lũy kế hai tháng đầu năm, quy mô mua lại giảm sâu trong khi ngân hàng gần như không có hoạt động đáng kể.

Lợi suất bình quân trong tháng 2 tăng nhẹ ở cả nhóm ngân hàng và bất động sản phản ánh phần nào áp lực thanh khoản trên thị trường thứ cấp. Khi thanh khoản suy giảm, hoạt động mua lại hạn chế và nghĩa vụ thanh toán gia tăng, thị trường đang đối mặt với nhiều thách thức.

Trong bối cảnh phát hành mới chưa cải thiện, việc cân đối dòng tiền và xử lý các khoản đến hạn sẽ tiếp tục là vấn đề trọng tâm của các tổ chức phát hành trong thời gian tới.