Đằng sau con số lợi nhuận 'khủng' của Chứng khoán VIX

Trong thế giới tài chính, lợi nhuận thường là thước đo sau cùng cho sự đúng đắn của tầm nhìn lãnh đạo. Với Công ty CP Chứng khoán VIX, con số lợi nhuận sau thuế trong quý IV/2025 tăng gấp gần sáu lần cùng kỳ, là một minh chứng.

Cụ thể, theo báo cáo tài chính riêng lẻ trong IV/2025 vừa công bố, VIX ghi nhận doanh thu hoạt động hơn 2.101 tỷ đồng, gấp 3,8 lần cùng kỳ, được dẫn dắt bởi lãi từ tài sản FVTPL đạt hơn 1.664 tỷ đồng. Kết quả này đưa lợi nhuận sau thuế quý IV tăng vọt 11,5 lần lên hơn 1.286 tỷ đồng.

Lũy kế cả năm, VIX đạt doanh thu hơn 8.279 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế kỷ lục 5.410 tỷ đồng, tăng trưởng gấp tám lần so với năm 2024.

Nhưng, đẳng sau bức tranh tăng trưởng mạnh mẽ về lợi nhuận, VIX đang đồng thời phản ánh một mô hình kinh doanh phụ thuộc lớn vào biến động thị trường chứng khoán.

Lợi nhuận tăng mạnh nhờ lãi đánh giá lại tài sản

Thực tế, mức lợi nhuận sau thuế đạt 1.218 tỷ đồng trong quí IV/2025 được xem là "kỷ lục" của VIX trong nhiều năm trở lại đây. Thế nhưng, nhìn lại thì động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ lãi đánh giá lại danh mục tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL), trong bối cảnh thị trường chứng khoán sôi động ở giai đoạn cuối năm.

Cụ thể, tại thời điểm 31/12/2025, giá trị ghi sổ danh mục FVTPL của VIX đạt 10.507 tỷ đồng, tăng đáng kể so với đầu năm. Trong đó, cổ phiếu niêm yết chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 6.840 tỷ đồng, bao gồm các mã EIB, GEE, GEX và các cổ phiếu niêm yết khác.

Bên cạnh đó, VIX còn nắm giữ 1.254 tỷ đồng cổ phiếu chưa niêm yết, trong đó có khoản đầu tư vào Công ty CP Hạ tầng Gelex.

So với đầu năm, giá trị hợp lý của danh mục FVTPL đạt 14.690 tỷ đồng, cao hơn khoảng 4.183 tỷ đồng so với giá trị ghi sổ. Mức chênh lệch lớn này phản ánh việc giá các tài sản tài chính tăng mạnh trong quý cuối năm, qua đó tạo ra nguồn lãi đánh giá lại đáng kể cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, nhìn vào cơ cấu danh mục, có thể thấy, VIX tiếp tục theo đuổi chiến lược “chấp nhận rủi ro cao” thay vì duy trì danh mục phòng thủ. Điển hình là trái phiếu niêm yết - vốn chiếm hơn 966 tỷ đồng vào đầu năm - đã được thoái hết vào cuối năm, nhường chỗ cho cổ phiếu niêm yết và các khoản ủy thác đầu tư.

Tính đến cuối kỳ, VIX đang nắm giữ 1.713 tỷ đồng giá trị ủy thác đầu tư và 698 tỷ đồng trái phiếu chưa niêm yết, hầu hết thuộc lĩnh vực bất động sản, hạ tầng và năng lượng. Điều này cho thấy doanh nghiệp chủ động chuyển trọng tâm sang các nhóm tài sản có biên lợi nhuận cao hơn trong bối cảnh thị trường chứng khoán tăng trưởng tích cực.

Cũng cần lưu ý, mặc dù lợi nhuận tăng mạnh, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh của VIX không tăng tương ứng. Nguyên nhân xuất phát từ đặc điểm ghi nhận lãi FVTPL dựa trên đánh giá lại giá trị tài sản, không tạo ra dòng tiền thu thực tế ngay trong kỳ. Sự chênh lệch giữa lợi nhuận và dòng tiền khiến chất lượng lợi nhuận của VIX mang tính tài sản cao hơn so với các công ty chứng khoán dựa trên mảng dịch vụ truyền thống như môi giới, tư vấn hay bảo lãnh phát hành.

Hoạt động cho vay và phải thu của VIX ghi nhận doanh thu hơn 1.068 tỷ đồng, gấp 2,1 lần cùng kỳ, trở thành trụ cột lợi nhuận vững chắc bên cạnh tự doanh.

Đáng chú ý, dư nợ margin (ký quỹ) chạm mốc hơn 15.359 tỷ đồng, tăng trưởng 2,66 lần nhờ tận dụng tốt nhịp tăng của thị trường và chiến lược mở rộng tệp khách hàng. Song song đó, thu nhập từ cổ tức, tiền lãi và hoạt động ứng trước tiền bán cũng ghi nhận bước nhảy vọt, phản ánh hiệu quả tối ưu hóa dòng vốn của doanh nghiệp.

Nền tảng vốn mạnh, tạo dư địa mở rộng quy mô

Một điểm cộng lớn cho VIX trong quản trị tài chính là cơ cấu vốn an toàn. Với vốn chủ sở hữu đạt 11.458 tỷ đồng trên tổng tài sản 15.845 tỷ đồng, VIX sở hữu một "bộ đệm" vốn dày dạn, giúp hệ số đòn bẩy duy trì ở mức thấp.

Nợ phải trả của VIX đạt 4.386 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng nhẹ so với đầu năm và chủ yếu là các khoản vay ngắn hạn phục vụ cho danh mục tự doanh và cho vay ký quỹ. Với tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu chỉ 0,38 lần, cần lưu ý rằng khi hệ số nợ thấp không chỉ giúp VIX giảm áp lực chi phí tài chính mà còn tạo ra dư địa lớn để doanh nghiệp này bứt phá trong mảng cho vay margin, mảng kinh doanh vốn đang chờ đợi những "cú hích" khi hệ thống KRX vận hành ổn định và triển vọng nâng hạng thị trường trong năm 2026.

Tuy nhiên, cần lưu ý, việc danh mục tập trung vào cổ phiếu niêm yết và tài sản rủi ro rõ ràng đã giúp VIX tận dụng được chu kỳ hồi phục thị trường năm 2025, nhưng đồng thời lựa chọn này sẽ khiến kết quả kinh doanh "nhạy cảm" hơn với biến động của chỉ số VN-Index trong năm 2026.

Nếu thị trường duy trì quỹ đạo tăng và dòng tiền nhà đầu tư được cải thiện nhờ nâng hạng thị trường và vận hành hệ thống KRX, doanh nghiệp có thể tiếp tục hưởng lợi. Ngược lại, các nhịp điều chỉnh mạnh có thể làm suy giảm nhanh chóng nguồn lợi nhuận đánh giá lại tài sản.

Đặc biệt, theo đánh giá của một chuyên gia chứng khoán, khi thị trường bước vào giai đoạn phân hóa mạnh mẽ, thách thức của VIX không còn là tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn, mà là khả năng hiện thực hóa lợi nhuận và luân chuyển dòng vốn vào các mảng thu nhập bền vững hơn như môi giới và ngân hàng đầu tư.

Thêm vào đó, bối cảnh vĩ mô với những chuyển dịch từ những quyết sách mới như Nghị quyết 79 vừa mới ban hành... sẽ mở ra những tệp khách hàng chiến lược mới. Đây chính là lúc VIX cần phát huy năng lực tư vấn và kết nối vốn, thay vì chỉ dựa vào "một chân" là tự doanh.