Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ VIII: Lần đầu dùng dữ liệu truyền thông xét giải

Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII đã thu hút sự tham gia của 46/52 nhà xuất bản trong cả nước với 397 tên sách và bộ sách (512 cuốn).

Số lượng tác phẩm tham dự tiếp tục tăng so với kỳ trước, cho thấy sự quan tâm và hưởng ứng tích cực của các đơn vị xuất bản (nhiều hơn 25 tên sách và bộ sách, 57 cuốn sách so với Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VII).

Quy trình xét chọn khắt khe với hơn 70 chuyên gia, giáo sư đầu ngành đã sàng lọc từ 512 cuốn sách tham dự để chọn ra 50 tác phẩm xuất sắc nhất.

Theo hội đồng giải thưởng, những điều chỉnh mới này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng xét chọn mà còn khẳng định vị thế của sách trong việc hình thành hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam hiện đại.

Căn cứ kết quả bỏ phiếu Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ VIII sẽ được trao cho 50 cuốn sách, bộ sách, gồm 2 Giải A; 17 Giải B; 23 Giải C; 5 Giải Khuyến khích; 55 Giải Sách được bạn đọc yêu thích (có 2 cuốn sách đạt 2 giải mỗi cuốn).

Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ VIII tiếp tục được tổ chức với tinh thần đổi mới, hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng. Trong đó, trọng tâm là điều chỉnh cơ cấu, tiêu chí và phương thức xét chọn nhằm mở rộng khả năng phát hiện, tôn vinh nhiều hơn các bộ sách, tác phẩm có giá trị thực tiễn và sức lan tỏa xã hội.

Thay đổi đáng chú ý nhất trong kỳ giải này là ứng dụng phân tích dữ liệu truyền thông trong quá trình xét chọn.

Theo đó, đối với các tác phẩm được đề nghị trao giải cao, ban tổ chức phối hợp với đơn vị công nghệ thực hiện tổng hợp, phân tích dữ liệu dư luận từ báo chí và các nền tảng truyền thông.

Việc tham chiếu dữ liệu khách quan góp phần hỗ trợ hội đồng trong quá trình xem xét, bảo đảm tính thận trọng, đồng thuận xã hội, đồng thời phản ánh mức độ quan tâm thực tế của xã hội đối với tác phẩm.

Về mặt tổ chức, cơ cấu giải thưởng đã được tinh gọn từ 5 mảng xuống còn 4 mảng chính thông qua việc hợp nhất các lĩnh vực có tính tương đồng về nội dung học thuật và định hướng tư tưởng (hợp nhất mảng sách chính trị, kinh tế và mảng sách khoa học xã hội và nhân văn thành mảng sách chính trị, kinh tế, khoa học xã hội và nhân văn).

Việc sắp xếp lại này không chỉ bảo đảm phù hợp với thực tiễn xuất bản hiện nay mà còn tạo điều kiện để đánh giá tác phẩm một cách toàn diện, liên ngành và thực chất hơn.

Đồng thời, mảng sách khoa học được mở rộng, bổ sung các nội dung về giáo dục và đổi mới sáng tạo, phản ánh đúng yêu cầu phát triển tri thức trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế tri thức. Cách tiếp cận mới giúp tăng khả năng lựa chọn những bộ sách có giá trị ứng dụng cao, gắn với thực tiễn phát triển đất nước.

Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ VIII cũng sẽ hoàn thiện tiêu chí chấm giải, đề cao chất lượng và sức lan tỏa.

Theo đó, hệ thống tiêu chí được rà soát, bổ sung và cụ thể hóa theo hướng rõ ràng, minh bạch, thuận lợi cho việc chấm và phản biện. Cơ cấu điểm được điều chỉnh hợp lý nhằm đề cao giá trị tư tưởng, học thuật và đóng góp thực tiễn của tác phẩm; nhấn mạnh tính phổ cập tri thức mới, đặc biệt ở mảng giáo dục, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đi cùng với đó là tăng tỷ trọng đánh giá về khả năng tiếp cận bạn đọc và mức độ lan tỏa trong xã hội; bổ sung tiêu chí riêng đối với sách dịch, bảo đảm sự công bằng và phù hợp đặc thù.

Việc hoàn thiện tiêu chí không chỉ nâng cao chất lượng xét chọn mà còn tạo điều kiện để nhiều bộ sách có giá trị thực sự, có ảnh hưởng tích cực trong đời sống học thuật và xã hội được xem xét, tôn vinh xứng đáng.

Ngoài ra, một điểm mới của Giải thưởng Sách quốc gia lần thứ VIII là mở rộng nguồn đề cử, tăng cường sự tham gia của xã hội.

Bên cạnh đề cử từ các nhà xuất bản, giải thưởng tiếp tục mở rộng đối tượng đề cử, cho phép bạn đọc và cơ quan báo chí tham gia giới thiệu tác phẩm. Hạng mục “Sách được bạn đọc yêu thích” được duy trì và hoàn thiện quy trình xét chọn, kết hợp chấm chuyên môn và bình chọn công khai.

Cách làm này giúp giải thưởng phản ánh đầy đủ hơn tiếng nói của xã hội, đồng thời phát hiện thêm nhiều tác phẩm có sức sống trong cộng đồng, từ đó mở rộng cơ hội để các bộ sách có giá trị và được đông đảo bạn đọc đón nhận được vinh danh.