Một thập kỷ anh hùng của chạy bộ đường dài Việt Nam trong cuốn sách đầu tiên

Từ chỗ là một môn thể thao còn xa lạ, mang tính cá nhân và đơn độc cách đây hơn chục năm, chạy bộ đường dài tại Việt Nam đến nay đã phát triển thành một phong trào rộng lớn và giàu bản sắc mang tính cộng đồng.

Hành trình ấy lần đầu tiên được ghi lại một cách có hệ thống trong cuốn sách “Chạy bộ sử ký – Thập kỷ anh hùng” như một bản lược sử giàu cảm xúc với sự xuất hiện của những nhân vật, sự kiện và triết lý đã định hình nên phong trào chạy bộ đường dài suốt hơn một thập kỷ qua.

Ra mắt vào cuối tháng 12/2025, cuốn sách “Chạy bộ sử ký – Thập kỷ anh hùng” được nhìn nhận như một "bức tranh lịch sử" tổng thể, có chiều sâu, có hệ thống và mang đậm tính thời đại của bộ môn chạy đường dài tại Việt Nam.

Cuốn sách được khơi nguồn từ “Sự kiện Mùa Thu” năm 2023, một dấu mốc kỷ niệm tròn một thập kỷ phát triển của cộng đồng chạy bộ đường dài. Từ điểm tựa đó, tác phẩm lần lượt tái hiện các giai đoạn hình thành, mở rộng và trưởng thành của phong trào, thông qua những nhân vật tiên phong, những giải chạy tiêu biểu và những câu chuyện mang tính bước ngoặt trong suốt hành trình hơn một thập kỷ đầy biến động.

Điểm đặc biệt của cuốn sách này là góc nhìn của tác giả lại chính là góc nhìn của một người trong cuộc, trực tiếp quan sát và đồng hành cùng phong trào và nhiều giải chạy, giúp từng giai đoạn lịch sử hiện lên sống động qua những câu chuyện thật, trải nghiệm thật. Ở đó có sự khắc nghiệt của đường chạy, cảm giác cô độc, những lần vấp ngã và thất bại, nhưng cũng có những kỳ tích, khoảnh khắc bùng nổ cảm xúc và chiến thắng bản thân.

Qua từng trang sách, những con người bình dị trên đường chạy dần hiện lên như những “dị nhân đời thực”, không phải vì họ phi thường bẩm sinh, mà bởi sự bền bỉ và khát vọng chinh phục giới hạn mới. Mỗi câu chuyện là một minh chứng cho tinh thần dấn thân, vượt qua nỗi sợ và không ngừng tiến về phía trước.

Xuyên suốt cuốn sách là những triết lý nền tảng của chạy bộ đường dài và thể thao sức bền như: sự kiên trì, khả năng thích ứng của cơ thể và trên hết là kỷ luật, yếu tố vốn được xem là yêu cầu cao nhất, đồng thời cũng là đối thủ lớn nhất của mỗi người chạy. Từ đó, chạy bộ không chỉ được nhìn nhận như một môn thể thao, mà còn là một lối sống, một phương thức rèn luyện cả thể chất lẫn tinh thần trong nhịp sống hiện đại.

Không chỉ dừng lại ở việc ghi chép sự kiện, “Chạy bộ sử ký – Thập kỷ anh hùng” gây ấn tượng với độc giả bởi lối viết giàu tính sử thi nhưng vẫn giữ được sự khách quan cần thiết.

Cuốn sách gồm ba phần: Sử ký, Ký sự và Đàm luận. Phần Sử ký được viết theo phong cách "kiếm hiệp Kim Dung", kể tới những "bậc tiền bối, công phu tuyệt thế" của làng chạy bộ đường dài như Cao Hà, Đinh Linh; rồi đến "anh hùng tụ nghĩa", "lập bang hội" cùng "luận cước" từ vùng đồng bằng đến trung thổ, miền sơn cước, từ Bắc chí Nam.

Trong hành trình đó xuất hiện những "tuyệt thế cao thủ" như Quang Trần, Hùng Hải, Chi Nguyễn, Hà Hậu và cùng với Cao Hà hình thành nên "giang hồ ngũ tuyệt". Sau này còn xuất hiện thêm nhiều "đại hiệp", "giáo đầu", "nữ nhân hiệp khách", "đại lão" có sức ảnh hưởng đến cộng đồng chạy bộ tới tận bây giờ.

Phần hai của cuốn sách là những trải nghiệm thực tế của tác giả và một số nhân vật đặc biệt trong nhiều sự kiện, giải chạy nổi tiếng như Lương Phạm, Đinh Linh, Chi Nguyễn, Đặng Ngọc Lâm. Phần này ghi lại chân thực và giàu cảm xúc những trải nghiệm vô cùng thú vị nhưng cũng không kém phần cam go của những người trong cuộc vượt qua những cuộc đua đầy thử thách trên đỉnh Pù Luông hay ở Sa Pa.

Phần ba của cuốn sách cũng không kém phần hấp dẫn đối với những "kẻ ngoại đạo" khi tác giả khắc họa chân dung của những kẻ thích chạy đường dài và cùng đàm luận về bộ môn thể thao này dưới góc nhìn triết học. Đó có thể là những kẻ thích chạy nhẹ nhàng, những người đam mê vượt giới hạn hay những kẻ kỷ luật sắt đá. Nhưng dù theo phong cách nào thì theo tác giả, chạy bộ đường dài sẽ dần chuyển hoá con người bạn, cả về cơ thể lẫn tâm thức. Bạn sẽ thấy mình trở nên bền bỉ, ý chí và kỷ luật, sẽ nhân văn, hướng thiện, đơn giản và bình dị hơn, sẽ có tấm lòng cởi mở với đại đồng.

Tác giả cuốn sách tên thật là Nguyễn Hoàng Long, sinh năm 1977, sống tại Hà Nội, là một người làm việc trong lĩnh vực tài chính và đầu tư nhưng lại có sở thích chạy đường dài từ rất sớm. Anh thuộc nhóm các thành viên đầu tiên của chạy bộ đường dài (từ năm 2014) và nhóm các thành viên đầu tiên chơi ba môn phối hợp và bơi đường dài tại Việt Nam.

Anh đã trực tiếp tham gia vào nhiều giải chạy đường dài và có rất nhiều trải nghiệm thực tế với bộ môn này. Là người thích chạy đường núi, anh đã hai lần hoàn tất cự ky 100km và một lần cự ly 100 dặm (160km) đường núi tại Vietnam Mountain Marathon. Đặc biệt, anh chủ yếu chạy bằng dép sandal hơn năm năm nay.

Với “Chạy bộ sử ký – Thập kỷ anh hùng”, phong trào chạy bộ đường dài Việt Nam lần đầu tiên có cho mình một “ký ức tập thể” được ghi lại bằng chữ nghĩa, vừa để nhìn lại chặng đường đã qua, vừa để truyền cảm hứng cho những bước chạy tiếp theo trong tương lai.