Phác họa 'diện mạo' Hà Nội đến 2065

Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết xác định Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là cực tăng trưởng, động lực lan tỏa của vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước, với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Một trong những đột phá là xây dựng thể chế đặc thù, vượt trội, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện về các vấn đề phát triển.

Thành phố được phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, đồng thời được phép thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với quy định hiện hành trong một số lĩnh vực nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và tạo dư địa phát triển.

Cùng với đó, Hà Nội được yêu cầu đổi mới mô hình quản trị theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển. Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị Thủ đô trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu lực, hiệu quả quản lý.

Năm quan điểm phát triển của Hà Nội thời gian tới

Thứ nhất, nghị quyết thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò và tầm quan trọng đặc biệt của Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, là nơi hội tụ và lan tỏa tinh hoa văn hóa, trí tuệ và nguồn lực của đất nước. Đồng thời là trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới, là hạt nhân, trung tâm kết nối và động lực phát triển của cả vùng và cực tăng trưởng của cả nước.

Cùng với đó, Hà Nội phải dẫn đầu cả nước và vươn tầm khu vực về một số lĩnh vực: giáo dục và đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới là thành phố kết nối toàn cầu.

Xây dựng và phát triển Thủ đô là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị, trực tiếp và thường xuyên là Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô.

Thứ hai, xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển.

Trong đó, đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển.

Phát triển Thủ đô nhanh, bền vững, thông minh, hiện đại, bao trùm gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu; giữ vững quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Thứ ba, quy hoạch tổng thể Hà Nội tầm nhìn dài hạn 100 năm, ổn định theo không gian phát triển mở, cấu trúc đô thị “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo; gắn kết chặt chẽ với vùng Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Thứ tư, xác lập thể chế đặc thù, vượt trội, phân cấp - phân quyền triệt để, toàn diện gắn với cơ chế kiểm soát và trách nhiệm giải trình, bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ và nguồn lực để chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm toàn diện đối với các vấn đề phát triển.

Thứ năm, xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị của Thủ đô trong sạch, vững mạnh, nêu gương, hành động, trách nhiệm, thật sự tiêu biểu, mẫu mực về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu.

Mục tiêu đến năm 2065, Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu

Nghị quyết cũng đề ra các mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể đến 2035, 2045 và hướng đến 100 năm giải phóng thủ đô Hà Nội (1954) và đến 2065.

Cụ thể, đến 2035, Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; hội tụ tinh hoa văn hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, có năng lực cạnh tranh cao, chính trị - xã hội ổn định, thành phố thanh bình, người dân hạnh phúc, trở thành điểm đến an toàn, thân thiện và hấp dẫn.

Hình thành một số trung tâm giáo dục - đào tạo, y tế chất lượng cao thuộc nhóm dẫn đầu trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương với trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo quan trọng cấp quốc gia, khu vực và quốc tế; trung tâm nghiên cứu, phát triển. Giữ vai trò hạt nhân trong các chuỗi liên kết phát triển vùng thủ đô, vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng trung du và miền núi phía Bắc, cả nước, khu vực và toàn cầu.

Đến 2045, Hà Nội trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ - hạ tầng, quản trị đô thị hiện đại, nơi người dân có chất lượng sống cao, xã hội văn minh - an toàn - đáng sống - hạnh phúc.

Hướng tới 100 năm giải phóng Thủ đô (2054) và đến 2065, Hà Nội sẽ là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững; thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Về các chỉ tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026-2030, nghị quyết đặt ra cho Hà Nội tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm. Đến năm 2030, quy mô GRDP đạt trên 113 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 12.000USD.

Giai đoạn 2031-2035, tăng trưởng GRDP của Hà Nội bình quân từ 11% trở lên. Đến năm 2035, quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỷ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 18.800USD…

Đến năm 2045, Hà Nội hướng tới trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, với quy mô GRDP khoảng 640 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 42.000USD.

Tầm nhìn đến năm 2065, Thủ đô đặt mục tiêu đạt quy mô GRDP khoảng 1.920 tỷ USD, thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 95.000USD, qua đó gia nhập nhóm các thủ đô có mức sống cao và hạnh phúc hàng đầu thế giới.

Đột phá thể chế và mô hình phát triển

Để hiện thực hóa mục tiêu, nghị quyết đề ra 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp chủ yếu. Trước hết là chuyển đổi từ “quy hoạch tĩnh” sang “quy hoạch động, mở”, bảo đảm tính linh hoạt, thích ứng với biến động nhanh của đô thị và nền kinh tế.

Thành phố sẽ phát triển theo mô hình chùm đô thị đa trung tâm, được kết nối bằng hệ thống hạ tầng chiến lược và giao thông công cộng khối lượng lớn, từng bước chuyển từ mô hình “đơn cực” sang “đa cực - liên kết - lan tỏa”.

Một trụ cột quan trọng khác là xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội cho Thủ đô, với việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Hà Nội sẽ được trao thêm thẩm quyền trong quản lý đất đai, đầu tư, tổ chức bộ máy, biên chế và chính sách thu nhập, qua đó tăng tính chủ động trong điều hành.

Cùng với đó là thúc đẩy liên kết vùng, phát triển đồng bộ với các địa phương trong vùng Thủ đô và các hành lang kinh tế, khai thác hiệu quả các nguồn lực phát triển.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc phát triển văn hóa và con người, bảo tồn và phát huy giá trị nghìn năm văn hiến, đồng thời chuyển hóa di sản thành nguồn lực cho tăng trưởng. Mô hình tăng trưởng mới sẽ dựa trên tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và văn hóa.

Việc huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công tư (PPP) và nâng cao hiệu quả quản trị đô thị cũng được xác định là những yếu tố then chốt.