'Thế gọng kìm' kẹp chặt Phenikaa Group của doanh nhân Hồ Xuân Năng

Đòn bẩy tài chính gia tăng

Công ty cổ phần Tập đoàn Phượng Hoàng Xanh A&A (Phenikaa Group) vừa công bố tình hình thanh toán gốc, lãi trái phiếu năm 2025.

Theo đó, trong năm 2025, Phenikaa Group đã thanh toán lãi cho 4 lô trái phiếu với tổng giá trị đạt 2.840 tỷ đồng. Tổng số tiền lãi tập đoàn đã chi trả cho các lô trái phiếu này trong năm 2025 đạt khoảng 94 tỷ đồng.

Trong đó có những lô trái phiếu được Phenikaa Group phát hành trong năm 2023 có kỳ hạn dài và lãi suất thấp, mang lại ưu thế chi phí vốn lớn cho doanh nghiệp.

Cụ thể, lô trái phiếu mã PKACH2330001 và PKACH2330002 cùng được phát hành vào ngày 14/12/2023, có giá trị phát hành lần lượt là 600 tỷ đồng và 300 tỷ đồng, có lãi suất thanh toán trong kỳ chỉ là 6,2% và 5,375%.

Với những lô trái phiếu tiếp theo được Phenikaa Group phát hành cuối năm 2024, mức lãi suất trả lãi trong kỳ cho các lô trái phiếu này đã tăng lên 8,2%.

Giai đoạn Phenikaa Group đẩy mạnh phát hành huy động trái phiếu, tập đoàn cũng đẩy mạnh huy động vốn qua nhiều kênh khác nhau. Trước khi phát hành lô trái phiếu PKACH2330001, Phenikka Group đã sử dụng 28 triệu cổ phần tại Công ty CP Vicostone do mình sở hữu cùng nhiều lợi ích khác để thế chấp tại Quỹ đầu tư và bảo lãnh tín dụng (CGIF) - một Quỹ tín thác của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB).

Tới đầu tháng 1/2024, Phenikaa Group tiếp tục mang tất cả các quyền tài sản liên quan đến 90 triệu cổ phần ưu đãi đang sở hữu tại Công ty CP Y học Vĩnh Thiện đem thế chấp tại CGIF.

Đến cuối tháng 9/2025, Phenikaa Group đã mang Toàn bộ quyền lợi của Bên bảo đảm phát sinh từ Hợp đồng thuê/thuê lại đất tại Khu công nghiệp công nghệ cao 2 thuộc Khu công nghệ cao Hòa Lạc đem thế chấp tại ACB - Chi nhánh Hà Thành.

Sử dụng đòn bẩy mạnh mẽ làm thay đổi cấu trúc tài chính của Phenikaa Group. Tính đến ngày 30/6/2025, tổng nợ phải trả tăng mạnh gần 37% lên gần 8.730 tỷ đồng, đẩy hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu tăng từ 0,71 lên 0,94 lần.

Trong đó, dư nợ trái phiếu của tập đoàn đạt 1.420 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức 900 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Sau khi phát hành thêm lô trái phiếu mới vào tháng 10/2025 trị giá 120 tỷ đồng, tổng nợ vay trái phiếu của Phenikaa ước tính tăng lên mức 1.540 tỷ đồng.

Phenikaa Group báo lãi sau thuế nửa đầu năm 2025 đạt hơn 241 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2025; giảm mạnh so với kết quả 576 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ở mức gần 9.275 tỷ đồng, tăng 253 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn điều lệ doanh nghiệp ở mức 3.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối đạt 4.233 tỷ đồng.

Áp lực khi mảng đá thạch anh gặp khó

Sang năm 2026, hoạt động của Phenikaa Group dự báo chịu nhiều áp lực khi mảng đá thách anh của công ty vẫn phải đối mặt khó khăn. Trong tài liệu Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, CTCP Vicostone – thành viên cốt lõi của Phenikaa Group chuyên trong lĩnh vực đá thạch anh đưa ra đánh giá rất thận trọng.

Dù vẫn là doanh nghiệp xuất khẩu đá thạch anh nhân tạo hàng đầu Việt Nam, kế hoạch năm 2026 cho thấy Vicostone đang bước vào một giai đoạn tăng trưởng chậm lại và tái cấu trúc chiến lược sau nhiều năm biến động của thị trường toàn cầu.

Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế dự kiến năm 2026 chỉ đạt 744 tỷ đồng, giảm khoảng 10% so với năm trước. Nếu kế hoạch này diễn ra đúng như dự kiến, đây sẽ là năm thứ 5 liên tiếp lợi nhuận của Vicostone sụt giảm và chạm mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ.

Ban lãnh đạo doanh nghiệp nhận định năm 2026 kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp với áp lực lớn về tái cấu trúc chuỗi cung ứng, hoạt động thương mại toàn cầu chưa ổn định do các cú sốc địa chính trị.

Bên cạnh đó là sự bảo hộ thương mại. Các thị trường xuất khẩu chủ lực của doanh nghiệp như Hoa Kỳ, EU và Trung Quốc gia tăng các rào cản để bảo vệ sản xuất nội địa.

Tại Mỹ, hàng xuất khẩu của Vicostone đã phải chịu thêm thuế bổ sung 10% vào năm 2025. Cuối cùng là sự trỗi dậy mạnh mẽ của các đối thủ cạnh tranh từ Trung Quốc và Ấn Độ trong ngành đá nhân tạo.

Trong nỗ lực tái cấu trúc, Vicostone cũng dự trình cổ đông thông qua chủ trương nhận chuyển nhượng dự án sản xuất nhựa polyester không no từ Phenikaa Group. Dự án có công suất thiết kế khoảng 25.000 tấn/năm.

Bên cạnh đó, ban lãnh đạo doanh nghiệp cũng kỳ vọng mảng đá thạch anh sẽ bước vào chu kỳ phục hồi khi kinh tế toàn cầu hạ lãi suất sẽ kích cầu xây dựng nhà ở, đặc biệt là thị trường Hoa Kỳ.

Kỳ vọng từ mảng bệnh viện và giáo dục

Mặc dù nợ vay tăng và lợi nhuận bán niên 2025 sụt giảm, Phenikaa Group vẫn được đánh giá có nền tảng tài chính ổn định. Tổ chức xếp hạng tín nhiệm VIS Ratings, điểm mạnh của tập đoàn nằm ở khả năng sinh lời và dòng tiền hoạt động tốt từ mảng đá thạch anh cốt lõi, cùng với sự đóng góp ngày càng lớn từ mảng giáo dục.

VIS Ratings đánh giá rủi ro thanh khoản của Phenikaa trong 12-18 tháng tới được kiếm soát tốt nhờ dòng tiền hoạt động mạnh cùng nguồn tiền mặt dự trữ dồi dào. Phần lớn nợ ngắn hạn của doanh nghiệp hiện phục vụ nhu cầu vốn lưu động, được hồ trợ bởi hạn mức tín dụng từ nhiều ngân hàng.

Tuy nhiên, VIS Rating dự báo tổng dư nợ của Phenikaa Group có thể tăng từ 13-16% mỗi năm trong thời gian tới.

Bên cạnh mảng đá nhân tạo gốc thạch anh, mảng giáo dục của Phenikaa đã phát triến trở thành nguồn đóng góp doanh thu và lợi nhuận lớn thứ hai của tập đoàn.

Năm 2024, doanh thu từ mảng giáo dục đã tăng 77%, đạt 665 tỷ đồng, nhờ hoạt động tuyển sinh đại học tăng mạnh và điều chỉnh học phí. Tổng số sinh viên đại học trong năm 2024 tăng 44%, đạt 26.000 sinh viên, và dự kiến sẽ đạt 34.000 sinh viên vào năm 2025.

Trong năm 2026, Phenikaa dự kiến đưa vào vận hành khu ký túc xá và phòng thực hành y khoa mới thuộc Đại học Phenikaa, qua đó tiếp tục nâng cao cơ sở hạ tầng phục vụ đào tạo và đáp ứng nhu cầu học tập của số lượng sinh viên ngày càng tăng.

Ở mảng y tế, Bệnh viện đại học Phenikaa bắt đầu vận hành thử nghiệm từ tháng 12/2024 và đi vào vận hành đầy đủ vào cuối năm 2025. Việc vận hành bệnh viện là lý do quan trọng dẫn tới tình hình tài chính của Phenikka suy yếu trong nửa đầu năm 2025, khi bệnh viện lỗ vận hành và dòng tiền âm.

Phenikaa Group được thành lập năm 2010, nay đã phát triển thành tập đoàn kinh tế đa ngành với gần 30 đơn vị thành viên hoạt động trong và ngoài nước.

Các lĩnh vực mà tập đoàn này kinh doanh bao gồm công nghiệp, công nghệ, giáo dục, nghiên cứu khoa học, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ khác. Hiện, vốn điều lệ của công ty là 3.000 tỷ đồng.

Người đại diện pháp luật là ông Hồ Xuân Năng. Ngoài ra, ông Hồ Xuân Năng còn là người đại diện của các doanh nghiệp như: Trường đại học Phenikaa, Công ty CP Vicostone, Công ty CP Nghiên cứu và kiểm nghiệm thuốc AQP, Công ty CP Đầu tư giáo dục Phenikaa…

Trong đó, Phenikaa Group hiện đang nắm giữ hơn 84% cổ phần của Vicostone - top 3 nhà sản xuất đá thạch anh cao cấp trên thế giới.

Tháng 11/2019, Tập đoàn Phenikaa ra mắt trường Đại học Phenikaa (tiền thân là trường Đại học Thành Tây) và Quỹ Đổi mới sáng tạo Phenikaa với quy mô 1.000 tỷ đồng. Ngoài Đại học Phenikaa, ông Hồ Xuân Năng còn thành lập trường Phổ thông liên cấp Phenikaa.

Phenikaa cũng lấn sân sang mảng bất động sản với dự án tổ hợp văn phòng, khách sạn và căn hộ cao cấp Skyline West Lake (Tây Hồ, Hà Nội).

Ngoài ra, ông Hồ Xuân Năng còn đứng tên đại diện tại nhiều doanh nghiệp khác như CTCP Kiểm định và chứng nhận Phenikaa, Viện Nghiên cứu & công nghệ Phenikaa, CTCP Phenikaa-X, Công ty cổ phần Vi mạch Phenikaa, Công ty cổ phần Đại học Phenikaa Holdings, Công ty cổ phần Y học Vĩnh Thiện...