Thống đốc lý giải vì sao ngân hàng 'quay lưng' với doanh nghiệp địa ốc

Thực tế này được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng nêu ra tại phiên họp toàn thể của Quốc hội thảo luận về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý thị trường bất động sản và phát triển nhà ở xã hội từ năm 2015 đến hết năm 2023.

Theo bà Hồng, đối với việc tiếp cận tín dụng, vốn đầu tư vào thị trường bất động sản thường yêu cầu giá trị lớn, thời hạn dài, vì vậy cần phải được huy động từ nhiều kênh, trong đó việc vay vốn ngân hàng chỉ là một kênh.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, các tổ chức tín dụng sẽ tự quyết định cấp tín dụng trên cơ sở thỏa thuận với khách hàng về mức cho vay, thời hạn, lãi suất.

Đặc biệt, khác với các doanh nghiệp kinh doanh thông thường, các tổ chức tín dụng ngoài kinh doanh theo mục tiêu, kế hoạch kinh doanh còn cần phải luôn luôn đảm bảo các tỷ lệ an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và phải đảm bảo thu hồi vốn để sẵn sàng chi trả cho người gửi tiền.

Nếu không, điều này có thể sẽ gây đến hệ lụy của chính tổ chức tín dụng cũng như là đối với an toàn của hệ thống và nền kinh tế.

Vì thế, ngay cả khi có những dự án khả thi và có khả năng trả nợ nhưng ngân hàng vẫn có thể phải từ chối cho vay, do thời hạn vay của dự án đó không phù hợp với khả năng cân đối vốn của ngân hàng.

Hoặc cũng có thể là do ngân hàng vào thời điểm đó ưu tiên mục tiêu cấp bách khác hơn để đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống. Hệ thống ngân hàng huy động chủ yếu là nguồn vốn ngắn hạn, trong khi đó nhu cầu cho vay của thị trường bất động sản lại là dài hạn, nên việc cân đối nguồn vốn, kỳ hạn rất quan trọng.

Trước đó, bà Hồng dẫn chứng, việc kiểm soát chặt chẽ hơn nguồn vốn tín dụng vào bất động sản có liên quan đến sự kiện sự cố rút tiền hàng loạt bắt đầu từ ngày 6/10/2022 tại SCB.

Đây là một sự cố quy mô lớn chưa từng có tiền lệ, ảnh hưởng lan truyền đến thanh khoản của hệ thống các tổ chức tín dụng và ảnh hưởng đến niềm tin của các nhà đầu tư và tỷ giá tăng lên mạnh.

Chính vì vậy, Ngân hàng Nhà nước đã phải đặt mục tiêu cao nhất, đó là phải bảo đảm an toàn hệ thống và đảm bảo khả năng chi trả cho người gửi tiền.

Vào thời điểm đó, các tổ chức tín dụng cũng lo ngại rủi ro người dân có thể sẽ rút tiền tại tổ chức tín dụng của mình, cho nên rất thận trọng khi cho vay mới và đặc biệt là đối với các dự án bất động sản có kỳ hạn dài.

Tuy nhiên, đến hiện tại, trên thực tế tín dụng vào lĩnh vực bất động sản đã tăng khá nhanh trong thời gian vừa qua. Tăng trưởng tín dụng của bất động sản cao hơn so với lại mức tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Hiện nay, số dư nợ của tín dụng bất động sản lên đến 3,15 triệu tỷ đồng, tức là chiếm khoảng trên 20% tổng dư nợ chung của nền kinh tế.

Lãi suất vay vốn ngân hàng đã giảm nhưng vẫn ở mức cao

Trước phản ánh về việc lãi suất còn ở mức cao, bà Hồng nhấn mạnh, một lần nữa nhấn mạnh việc Ngân hàng Nhà nước đã phải đặt mục tiêu cao nhất, đó là phải bảo đảm an toàn hệ thống.

Hiện lãi suất cho vay đã giảm so với thời điểm trước, ở mức 9 - 11%, song hầu hết các doanh nghiệp bất động sản không đáp ứng đủ điều kiện vay vốn do "sức khoẻ" của các doanh nghiệp đã suy yếu từ lâu.

Theo bà Hồng lý giải, doanh nghiệp đi vay vốn ngân hàng bao giờ cũng muốn lãi suất vay ở mức thấp. Do đó, "nếu so với mong muốn của doanh nghiệp, nhận định lãi suất còn cao bao giờ cũng là đúng và là điều dễ hiểu.

Tuy nhiên, Thống đốc mong Quốc hội ghi nhận và chia sẻ những cố gắng và những thành tựu Ngân hàng Nhà nước cũng như là các tổ chức tín dụng trong hệ thống đã đạt được trong thời gian vừa qua.

Minh chứng là trong bối cảnh lãi suất quốc tế tăng rất cao nhưng mặt bằng lãi suất của Việt Nam đã kiểm soát được và lãi suất cho vay mới đến nay giảm khoảng 3% so với cuối năm 2022.

Hơn nữa, khi doanh nghiệp và người dân khó khăn, các tổ chức tín dụng cũng dành chính nguồn lực tài chính của mình để miễn, giảm lãi. Ước tính con số này lên tới 60 nghìn tỷ đồng, đây là một con số không nhỏ.

Bên cạnh đó, bà Hồng cho biết, các khoản cho vay đối với bất động sản là kỳ hạn dài nên thường lãi suất sẽ cao hơn với so với lãi suất các khoản cho vay ngắn hạn. Bởi, tiền gửi huy động kỳ hạn dài cũng có lãi suất cao hơn huy động tiền gửi ngắn hạn.

Trong chỉ đạo điều hành, Ngân hàng Nhà nước luôn chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiết kiệm chi phí hoạt động để tiếp tục giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ cho doanh nghiệp và người dân. Đồng thời, các ngân hàng phải tăng cường đơn giản hóa thủ tục vay vốn để tiết kiệm thời gian, nguồn lực, bà Hồng chia sẻ.