Vốn cho tăng trưởng hai chữ số: Tìm ở kênh nào?

Nhu cầu vốn khổng lồ để tăng trưởng hai chữ số

Chính phủ Việt Nam đã đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn 2026 – 2030, tạo nền tảng để trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và tiến tới thu nhập cao vào năm 2045.

Muốn vậy, Việt Nam cần đồng thời bảo đảm quy mô vốn đầu tư lớn và cải thiện mạnh mẽ hiệu quả sử dụng vốn, bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính, Bộ Tài chính, nhấn mạnh tại hội thảo về huy động nguồn vốn do Báo Lao động tổ chức chiều ngày 12/3.

Bà cho biết, theo ước tính, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong giai đoạn 2026 - 2030, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội cần đạt khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, gấp hơn hai lần giai đoạn 2021 – 2025 (khoảng 17,4 triệu tỉ đồng).

Theo đó, vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội phải tăng trưởng bình quân 16%/năm, nâng tỉ lệ đầu tư/GDP bình quân từ khoảng 33% giai đoạn 2021 – 2025 lên khoảng 40% giai đoạn 2026 – 2030. Cùng với yêu cầu tăng quy mô vốn đầu tư, hiệu quả sử dụng vốn cũng phải được cải thiện rõ rệt như Chính phủ đã chỉ đạo.

Xét theo cơ cấu khu vực, vốn đầu tư nhà nước cần tăng bình quân khoảng 22%/năm; vốn đầu tư khu vực ngoài nhà nước tăng khoảng 20%/năm; vốn đầu tư nước ngoài tăng khoảng 18%/năm.

Cơ cấu này cho thấy, tăng trưởng hai chữ số không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà phải dựa vào sự bứt phá đồng thời của khu vực tư nhân trong nước và dòng vốn FDI chất lượng cao.

“Trong những năm vừa qua, ngân sách nhà nước đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc huy động và phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên trong thời gian tới, đa dạng hóa nguồn lực và phát huy tối đa vai trò khu vực tư nhân giữ vai trò rất quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số”, bà Tâm nhấn mạnh.

Phát triển hệ sinh thái vốn đa tầng

Đồng tình với bà Tâm, tại hội thảo, ông Đoàn Việt Nam, Phó tổng giám đốc BIDV Việt Nam đánh giá, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong các năm tới đòi hỏi quy mô đầu tư của nền kinh tế cần được mở rộng đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược, công nghiệp chế biến chế tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Về nhu cầu vốn của doanh nghiệp, ông Nam cho biết, theo các nghiên cứu, để duy trì tăng trưởng cao, ngành công nghiệp và xây dựng cần đạt mức tăng trưởng khoảng 11 – 12%/năm, trong khi lĩnh vực dịch vụ cần tăng trưởng trên 10%/năm.

Kinh nghiệm của nhiều nền kinh tế tăng trưởng nhanh cho thấy, việc phát triển một hệ sinh thái tài chính đa tầng là yếu tố quan trọng giúp huy động hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Thứ nhất, tín dụng ngân hàng thương mại tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong việc tài trợ cho các dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án hạ tầng và công nghiệp quy mô lớn. Không chỉ cung cấp vốn, các ngân hàng còn đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn, cấu trúc tài chính và thu xếp các khoản vay hợp vốn.

Thứ hai, thị trường vốn là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, bao gồm phát hành trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu dự án và cổ phiếu. Việc phát triển thị trường vốn giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và tạo thêm các kênh huy động vốn cho doanh nghiệp.

Thứ ba, mô hình tài trợ dự án ngày càng được áp dụng rộng rãi đối với các dự án hạ tầng lớn, trong đó nguồn vốn được thu xếp dựa trên dòng tiền của dự án thay vì bảng cân đối của doanh nghiệp.

Thứ tư, nguồn vốn quốc tế từ các tổ chức tài chính phát triển, các ngân hàng nước ngoài và các quỹ đầu tư hạ tầng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý.

Ông Nam cho rằng, việc kết hợp linh hoạt các kênh huy động vốn này sẽ tạo nền tảng tài chính vững chắc cho các doanh nghiệp triển khai các dự án đầu tư quy mô lớn.

Ở góc độ chuyên gia, ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), cũng nhấn mạnh, tính phối kết hợp giữa các cấu phần của thị trường tài chính là điều kiện tiên quyết để thị trường tài chính phát triển hiệu quả.

Những cấu phần đó bao gồm các tổ chức trung gian tài chính (ngân hàng thương mại, ngân hàng đầu tư, các công ty chứng khoán, các quỹ đầu tư, các tổ chức tín dụng và các công ty bảo hiểm); các thể chế tài chính giúp kết nối trực tiếp giữa người có tiền và người cần tiền (như thị trường nợ, thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu) và các dịch vụ tài chính hỗ trợ như bảo hiểm, thanh toán và các dịch vụ trung gian khác.

Từ phân tích thực tế tại Việt Nam và kinh nghiệm thế giới, ông Hùng đề xuất cần tiếp tục cải cách thị trường trái phiếu chính phủ, đặc biệt là mở rộng cơ sở nhà đầu tư. Cùng với đó là cần nâng cao hiệu quả lựa chọn và triển khai các dự án đầu tư công, cũng như phát triển các mô hình hợp tác công – tư.

Trước đây, nhiều dự án được tài trợ hoàn toàn bằng ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, trong tương lai có thể áp dụng mô hình kết hợp giữa vốn nhà nước và vốn tư nhân, trong đó Chính phủ chỉ cần bảo lãnh một phần rủi ro. Cách làm này giúp huy động được nhiều nguồn lực hơn từ khu vực tư nhân.

Đối với thị trường tài chính tư nhân, ông Hùng cho rằng, cần phát triển đồng bộ các cấu phần của hệ thống tài chính.

“Điều quan trọng là phải xây dựng một hệ sinh thái tài chính hoàn chỉnh với nhiều thành viên tham gia và có sự liên thông. Hiện nay, thị trường tài chính của Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào tín dụng ngân hàng, trong khi các kênh phi ngân hàng còn phát triển hạn chế”, ông nhấn mạnh.