Giá dầu, lạm phát tăng có trong tầm kiểm soát?

Chiến sự tại Trung Đông đang tạo áp lực lên thị trường tài chính, song các chuyên gia của Vina Capital nhận định diễn biến hiện nay chỉ mang tính ngắn hạn.

Diễn biến này tương tự một phiên bản căng thẳng hơn của "Cuộc xung đột 12 ngày" năm ngoái với các đợt oanh kích cường độ cao trước khi hạ nhiệt.

Giới hạn về dự trữ đạn dược của Mỹ khiến Lầu Năm Góc khó có khả năng duy trì chiến dịch kéo dài. Trong khi đó, Trung Quốc có thể góp phần kiềm chế leo thang nhờ vai trò là khách hàng lớn mua dầu của Iran và lợi thế trong chuỗi cung ứng đất hiếm.

Về phía Mỹ, Tổng thống Trump đã bày tỏ quan điểm lạc quan khi ông cho biết kỳ vọng chiến sự sẽ kết thúc trong vòng 5 tuần.

Ảnh hưởng vĩ mô vừa phải đến Việt Nam

Trước bối cảnh đó, các chuyên gia của Vina Capital cho rằng tác động của xung đột Trung Đông đối với Việt Nam nhìn chung ở mức hạn chế.

Xuất khẩu sang khu vực này chỉ chiếm dưới 3% tổng kim ngạch, trong khi khả năng xảy ra một chiến dịch trên bộ kéo dài tại Iran được đánh giá thấp.

Dù vậy, biến động giá năng lượng vẫn cần được theo dõi sát. Giá dầu đã tăng khoảng 30% từ đầu năm và có thể khiến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng từ mức 2,5% so với cùng kỳ lên gần 4% trong những tháng tới.

Tuy nhiên, trong rổ CPI của Việt Nam, xăng dầu chỉ chiếm khoảng 4%, còn nhóm lương thực thực phẩm chiếm gần 36% và chủ yếu sản xuất trong nước. Cấu trúc này giúp giảm bớt áp lực lạm phát và tạo dư địa để Chính phủ điều hành thông qua các công cụ như điều chỉnh giá xăng dầu hoặc hỗ trợ doanh nghiệp.

Ở góc độ tăng trưởng, Việt Nam là nước nhập khẩu ròng năng lượng với quy mô khoảng 1% GDP nên giá dầu cao có thể tạo lực cản nhất định. Tuy nhiên, tác động này có thể được bù đắp bằng việc đẩy mạnh chi tiêu công hoặc hỗ trợ tín dụng.

Đồng thời, nguồn cung toàn cầu có thể được cải thiện khi OPEC dự kiến tăng sản lượng từ tháng 4 và tồn kho xăng dầu tại nhiều quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc, đang ở mức cao.

Trong lĩnh vực tài chính, đồng USD mạnh lên và giá vàng tăng do nhu cầu trú ẩn có thể gây áp lực lên tỷ giá VND.

Khi kết hợp với lạm phát cao hơn, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại VN có thể tăng thêm khoảng 50 – 100 điểm cơ bản trong năm nay, lên quanh 7%/năm.

Dù vậy, nền kinh tế vẫn được đánh giá có khả năng chống chịu tương đối tốt nhờ cơ cấu xuất khẩu đa dạng và dư địa chính sách.

Về diễn biến xung đột, dù một số chuyên gia cho rằng tình hình có thể chuyển sang dạng “cuộc chiến tiêu hao”, kịch bản này vẫn được đánh giá có xác suất thấp.

Standard Chartered và Goldman Sachs ước tính khả năng Eo biển Hormuz bị đóng cửa hoàn toàn ở mức 10 - 20%, có thể đẩy giá dầu vượt 100 USD mỗi thùng.

Tuy nhiên, điều này khó xảy ra do sẽ gây thiệt hại lớn cho Trung Quốc, nơi tiếp nhận khoảng một nửa lượng dầu vận chuyển qua eo biển. Hiện tuyến vận tải này mới chỉ bị hạn chế một phần do chi phí bảo hiểm và rủi ro tăng cao, chưa đến mức gián đoạn toàn diện.

Mức biến động vẫn trong tầm kiểm soát

Trong trường hợp xung đột kéo dài, các nhà hoạch định chính sách của Việt Nam sẽ phải đối mặt với một số áp lực đáng kể. Lạm phát có thể vượt 5%, kéo theo lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tăng lên trên vùng 7 - 8%.

Đồng thời, tăng trưởng kinh tế có thể giảm khoảng 1 điểm phần trăm do giá dầu duy trì ở mức cao, tác động đến tiêu dùng trong nước và chi phí nhập khẩu năng lượng.

Xuất khẩu của Việt Nam cũng có thể suy giảm đáng kể trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu yếu đi. Điều này có khả năng làm giảm thêm khoảng 1 điểm phần trăm tăng trưởng GDP, khiến tổng mức tác động lên nền kinh tế có thể lên tới khoảng 2 điểm phần trăm.

Trong chia sẻ mới đây về tác động của xung đột Trung Đông, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, cho rằng việc giá dầu tăng khiến Việt Nam "nhập khẩu lạm phát", yếu tố này còn có thể tạo ra tác động gián tiếp thông qua chính sách tiền tệ của các đồng tiền lớn.

Theo vị chuyên gia, khi giá dầu tăng, áp lực lạm phát có thể quay trở lại. Trong bối cảnh đó, chu kỳ hạ lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới nhiều khả năng sẽ diễn ra chậm hơn so với kỳ vọng ban đầu.

Ông cũng lưu ý rằng nếu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ không giảm lãi suất như thị trường dự báo, tỷ giá USD/VND sẽ chịu tác động rõ rệt. Thực tế, ngay khi xuất hiện thông tin về cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran, chỉ số DXY đã tăng trở lại.

Theo dự báo của ông Tuấn, diễn biến này có thể khiến tỷ giá tăng trong thời gian tới, buộc Ngân hàng Nhà nước phải sử dụng các công cụ chính sách, đặc biệt là kênh lãi suất, để kiểm soát thị trường ngoại hối.

Dù vậy, CEO AFA Capital cho rằng rủi ro về lãi suất và tỷ giá trong năm 2026 sẽ bớt căng thẳng hơn so với năm 2025. Nguyên nhân là mục tiêu tăng trưởng tín dụng trong năm nay được đặt ở mức khiêm tốn hơn, khoảng 15%.

Tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà cho biết căng thẳng tại Trung Đông khiến tỷ giá có xu hướng tăng, song mức biến động vẫn trong tầm theo dõi và điều hành.

Giá dầu tăng khoảng 8 - 13% do căng thẳng địa chính trị đã tạo áp lực lạm phát và khiến nhiều ngân hàng trung ương lớn thận trọng hơn với việc hạ lãi suất, qua đó gây sức ép lên tỷ giá và thị trường tiền tệ trong nước.

Trước tình hình này, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp với chính sách tài khóa để kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Lãi suất và tỷ giá sẽ được điều hành phù hợp với diễn biến thị trường, trong khi tín dụng được định hướng vào sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

"Tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro sẽ được kiểm soát chặt chẽ. NHNN cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng tăng cường rà soát, đơn giản hóa thủ tục cấp tín dụng, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quy trình cho vay nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng", vị lãnh đạo NHNN nhấn mạnh.