Cách phân quyền thực chất của Bộ Nông nghiệp và môi trường

Trong bối cảnh cả nước đang chuyển mình theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bộ Nông nghiệp và môi trường đã chủ động rà soát 1.055 văn bản quy phạm pháp luật để làm rõ ranh giới thẩm quyền giữa trung ương và địa phương, từ đó tháo gỡ nút thắt thể chế, mở đường cho bộ máy hành chính vận hành thông suốt, trách nhiệm và minh bạch hơn.

Kết quả rà soát cho thấy, có 141 thẩm quyền thuộc về Chính phủ và Thủ tướng, 500 thẩm quyền của Bộ trưởng và hơn 1.000 thẩm quyền được xác lập cho chính quyền địa phương.

Việc phân định rành mạch “ai làm gì, ở đâu, chịu trách nhiệm ra sao” không chỉ giúp tinh giản các thủ tục hành chính chồng chéo mà còn là cơ sở để tăng quyền chủ động cho từng cấp, đồng thời kiểm soát tốt rủi ro quản lý.

Trên nền tảng đó, ba nghị định lớn đã được bộ này trình Chính phủ ban hành. Nghị định 136/2025 về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Nghị định 131/2025 quy định rõ thẩm quyền của chính quyền hai cấp, Nghị định 151/2025 liên quan đến lĩnh vực đất đai. Cùng với đó là 18 thông tư đang được hoàn thiện để cụ thể hóa từng quy trình, thủ tục hành chính cho các cấp thực thi.

4 nguyên tắc cốt lõi để phân quyền thực chất

Điểm nổi bật trong cách tiếp cận của Bộ Nông nghiệp và môi trường là không coi việc phân quyền đơn thuần là phân bổ trách nhiệm mà là bước đi có tính kiến tạo, đặt nền móng cho một tư duy quản lý mới – linh hoạt, hiệu quả nhưng không buông lỏng kiểm soát.

Phát biểu tại Hội nghị toàn quốc tập huấn cấp xã sáng 15/6, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và môi trường Đỗ Đức Duy nhấn mạnh, việc phân quyền, phân cấp không chỉ là yêu cầu của quá trình đổi mới mà còn là giải pháp đột phá để giải phóng nguồn lực, phát huy tiềm năng từng địa phương, từng cấp chính quyền.

Theo ông Duy, việc phân quyền, phân cấp được xây dựng trên bốn nguyên tắc cốt lõi: phân biệt rõ thẩm quyền giữa trung ương và địa phương; bảo đảm tính đồng bộ, liên ngành; gắn quyền hạn với nguồn lực, nhân sự và hạ tầng đi kèm; tăng vai trò, trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu.

Trong đó, Trung ương tập trung vào hoạch định chính sách vĩ mô, còn địa phương chịu trách nhiệm thực hiện theo sát thực tiễn. Những việc gần dân, sát địa bàn phải được giao về cho chính quyền cơ sở vì họ hiểu dân nhất, phản ứng nhanh nhất.

Trên thực tế, Bộ Bộ Nông nghiệp và môi trường đang triển khai việc phân quyền theo ba cấp độ.

Cấp độ một, chuyển giao từ Chính phủ, Thủ tướng cho Bộ trưởng và chính quyền địa phương trong các lĩnh vực chuyên môn sâu, nhằm tăng tính linh hoạt trong xử lý tình huống thực tế.

Cấp độ hai, từ Bộ trưởng cho chính quyền địa phương thông qua hệ thống thông tư chuẩn hóa quy trình, thủ tục hành chính, giúp giảm thiểu sự không thống nhất trong thực thi.

Cấp độ ba, từ cấp tỉnh xuống cấp xã – nơi gần dân nhất. Việc trao thêm quyền cho cấp xã trong các lĩnh vực như quản lý đất đai, môi trường, phòng chống thiên tai… góp phần tăng tính chủ động, giải quyết kịp thời các vấn đề tại cơ sở.

Tất cả các bước chuyển giao đều được gắn với điều kiện thực hiện rõ ràng, kèm theo cơ chế kiểm tra và giám sát phù hợp. Cơ quan này đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào các quy trình tiếp nhận, xử lý và trả kết quả hành chính, giúp minh bạch hóa hoạt động công vụ và giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Ông Duy cho rằng, muốn pháp luật đi vào đời sống thì từng quy trình phải cụ thể, từng biểu mẫu phải rõ ràng, từng bước xử lý phải có thời hạn và mọi thứ phải minh bạch đến từng thao tác.

Điều đáng ghi nhận là Bộ Bộ Nông nghiệp và môi trường không dừng lại ở việc xây dựng thể chế mà còn thường xuyên rà soát, cập nhật và loại bỏ các thủ tục lỗi thời, tích hợp quy trình liên ngành để giảm tối đa chi phí tuân thủ, lấy phục vụ làm trung tâm thay vì hành chính hóa.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp chính quyền địa phương có thêm công cụ để chủ động hơn, mà còn tạo chuyển biến thực chất trong mối quan hệ giữa Nhà nước và công dân – từ chỗ hành chính thuần túy sang phục vụ chủ động, từ mô hình quản trị khép kín sang hợp tác đa chiều.