Chạm di sản, dựng tương lai

Khi di sản bước vào đời sống thị trường

Khi sự sáng tạo và đổi mới liên tục được đề cao trong giới kinh doanh, di sản trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều doanh nghiệp. Không chỉ là câu chuyện về những giá trị truyền thống được lưu giữ qua thời gian, di sản còn là chất liệu sống động để tạo nên những sản phẩm có bản sắc riêng, mang dấu ấn con người và văn hóa của một vùng đất.

Xuất thân là dân công nghệ, Nguyễn Văn Thiên Vũ từng dành gần một thập kỷ rong ruổi khắp đồng bằng sông Cửu Long hỗ trợ bà con nông dân phun thuốc, gieo sạ và theo dõi mùa vụ bằng máy bay không người lái. AgriDrone, công ty do anh sáng lập, là một trong những đơn vị đầu tiên ứng dụng drone vào nông nghiệp tại Việt Nam.

Đại dịch xảy đến, anh trở về Huế cùng vợ con. Ban đầu là để chuẩn bị đón đứa con thứ hai chào đời nhưng khi có thêm thời gian bên gia đình, anh bắt đầu nhìn lại những điều thật sự quan trọng và quyết định rút khỏi vị trí điều hành công ty để bắt đầu một hành trình mới. Không còn những chuyến công tác nối tiếp, không còn nhịp sống dồn dập, anh Vũ dành trọn từng buổi sáng đưa con đi học, từng chiều ngồi uống trà với ba mẹ. Từ những điều giản dị ấy, anh nhận ra mình muốn gắn bó lâu dài với quê hương.

Đón bạn bè ghé thăm, anh Vũ nhận ra Huế là vùng đất giàu ký ức nhưng lại chưa được nhiều du khách lựa chọn nếu so với Đà Nẵng hay Hội An. Dù giới thiệu nhiều món ăn và không gian đặc trưng, anh vẫn thấy thiếu một trải nghiệm đủ rõ nét để khiến du khách nhớ mãi.

Thay vì bắt đầu một dự án mới từ con số không, anh tìm đến những người trẻ đang trăn trở với đặc sản Huế để thành lập Công ty CP Đặc sản Kinh Đô. Họ đã âm thầm làm việc suốt nhiều năm cùng bà con, tạo ra nhiều sản phẩm có chất lượng nhưng chưa có đầu ra bền vững.

Với vai trò trong ban điều hành, anh Vũ và ban lãnh đạo đề xuất những cải tiến về thương mại và cách kể chuyện. Chẳng hạn, họ đóng gói hạt sen thu hoạch từ hồ Tịnh Tâm thành từng phần nhỏ, đủ để khách du lịch tiện mua làm quà, đồng thời có thể hiểu thêm về nơi gắn liền với sự tích và truyền thống cung đình.

Những món đặc sản gắn liền với đời sống và văn hóa Huế như mè xửng, tôm chua, lá chè xanh, trà sen, bánh ướt sò Lăng Cô hay mắm sò được Đặc sản Kinh Đô chọn lọc để phát triển cùng các dự án khởi nghiệp ở địa phương. Mỗi sản phẩm đều khởi nguồn từ nguyên liệu bản địa và được chế biến dựa trên sự hợp tác chặt chẽ với cộng đồng dân cư tại chỗ nhằm giữ trọn bản sắc và độ tin cậy trong từng hương vị.

Nguyễn Văn Thiên Vũ không về Huế để “cứu” một ai. Anh đến để cùng làm, để bổ sung phần còn thiếu mà những người trẻ đang loay hoay tìm kiếm. Anh tin, chỉ khi những người sống giữa di sản có được đời sống kinh tế ổn định, họ mới có thể bền bỉ đi cùng nó lâu dài.

Có một chuyển dịch đáng chú ý trong cách các doanh nhân tiếp cận với giá trị truyền thống. Trước đây, phần lớn các mô hình gắn với di sản đều thiên về bảo tồn. Nhưng hiện nay, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn được nâng cấp. Từ đó, hình thành một lớp sản phẩm và dịch vụ mang hơi thở truyền thống nhưng có tính cạnh tranh thực sự trên thị trường.

Sinh ra và lớn lên trong làng nghề làm nước mắm truyền thống ở Thanh Hóa, anh Lê Anh mang trong mình niềm đam mê mãnh liệt với tinh hoa ẩm thực của cha ông. Quyết định rời bỏ công việc kỹ sư với thu nhập ổn định để trở về với nghề mắm truyền thống không phải là lựa chọn dễ dàng nhưng anh vẫn quyết định dấn thân vì sự gắn bó sâu sắc với một sản vật mà anh gọi là “hồn cốt của dân tộc”.

Anh kiên định xây dựng nhà xưởng, đầu tư đóng thùng gỗ theo phương pháp truyền thống, đồng thời áp dụng những nghiên cứu kỹ thuật hiện đại để hoàn thiện công thức nước mắm nguyên bản với vị ngọt hậu thanh tao và mùi thơm tự nhiên. Thương hiệu Mắm Lê Gia do anh sáng lập sử dụng duy nhất cá cơm tươi, thân béo, được ướp muối biển sạch ngay khi vừa cập bến. Từng mẻ cá sau đó được ủ trong thùng gỗ suốt hai năm liền để cho ra những giọt mắm đậm đà và thuần khiết.

Không dừng lại ở nước mắm, Lê Gia mở rộng hành trình với những dòng gia vị truyền thống như mắm tép, mắm tôm, mắm ruốc, ruốc tép biển, gia vị nấu ăn tiện dụng và các sản phẩm thực phẩm ăn liền, mang đậm hương vị quê nhà.

Với tinh thần không ngừng học hỏi, anh Lê Anh mang trong mình tư duy của một người trẻ hiện đại kinh doanh mắm truyền thống. Chú trọng lắng nghe và thấu hiểu khách hàng, anh đầu tư thời gian và chi phí cho mẫu mã, bao bì để nâng cao trải nghiệm người dùng. Đó là cách anh thiết kế chai thủy tinh có cổ rót đặc biệt giúp kiểm soát lượng nước mắm khi dùng hay cách anh lựa chọn nắp chai đảm bảo vệ sinh, dễ sử dụng.

Đặc biệt, anh phát triển dòng nước mắm dành riêng cho trẻ nhỏ, với thành phần 100% tự nhiên, không phụ gia, đúng xu hướng tiêu dùng lành mạnh đang ngày càng được người tiêu dùng quan tâm.

Những sản phẩm gắn liền với di sản ấy không chỉ giữ trọn hồn cốt truyền thống mà còn được nâng tầm để chinh phục thị trường quốc tế, góp phần đưa tinh hoa văn hóa Việt vươn xa. Các sản phẩm được kết tinh những món quà của mẹ biển thiên nhiên do Lê Gia sản xuất đến nay đã chinh phục người tiêu dùng nhiều thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Singapore...

Còn với Đặc sản Kinh Đô, tháng 8/2025 sẽ là dấu mốc đáng nhớ khi lô hàng đầu tiên được xuất khẩu sang thị trường Mỹ, đánh dấu bước khởi đầu của anh Vũ và đội ngũ cho hành trình mang tinh hoa ẩm thực Huế ra thế giới.

Hành trình trải nghiệm

Khi một sản phẩm gắn với di sản đủ độ chỉn chu và mang bản sắc riêng, nó không còn đơn thuần là thứ để tiêu dùng. Nó có thể gợi nên ký ức, gắn kết con người và mở ra một không gian văn hóa sống động. Ở nhiều vùng đất, những sản vật ấy không chỉ nằm yên trên kệ hàng mà đang bước ra khỏi bao bì, hòa vào trải nghiệm. Du khách không chỉ mua về một lọ mắm hay một gói trà mà được nghe câu chuyện, được thấy tận tay cách làm, thậm chí tham gia vào quá trình ấy.

Tại Thanh Hóa, Lê Gia đang xây dựng mô hình “xưởng mở” kết hợp trải nghiệm giáo dục và du lịch cộng đồng. Không chỉ đến để mua mắm, du khách được tham quan khu nhà thùng, nghe chính vị CEO kể chuyện về nghề làm mắm, chứng kiến quá trình chượp ủ trong thùng gỗ và thậm chí thử nếm mắm ở các giai đoạn khác nhau.

Trẻ em có thể học cách làm ruốc tép hay nhận diện nguyên liệu tự nhiên, trong khi người lớn có thêm kiến thức về cách chọn mắm ngon, sử dụng gia vị truyền thống trong bữa cơm nhà. Các thế hệ trong một gia đình có thể tạm rời xa các thiết bị công nghệ, rời xa cuộc sống xô bồ để quây quần bên nhau chơi ô ăn quan, ăn bánh đúc nóng và tìm về với tuổi thơ xưa.

Còn ở Huế, Đặc sản Kinh Đô đang hiện thực hóa tinh thần “sản phẩm là một phần của trải nghiệm” thông qua không gian trưng bày và tương tác đặt tại Sống Centre. Thay vì chỉ bày bán các món đặc sản, không gian này được thiết kế như một tổ hợp trải nghiệm nơi du khách có thể trực tiếp xem nghệ nhân làm bánh, tự tay gói quà, thử mặc áo dài truyền thống và thưởng thức những món ăn mang đậm phong vị kinh đô.

Từ sản phẩm đến trải nghiệm, di sản đang từng bước mở rộng biên độ ảnh hưởng trong đời sống đương đại. Khi những giá trị văn hóa không chỉ được lưu giữ mà còn được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại, chúng có cơ hội sống động trở lại, lan tỏa sâu hơn vào tâm trí người trẻ và chạm tới cả những vị khách từ phương xa.

Khơi mở giá trị di sản thông qua hành trình du lịch, Chủ tịch LuxGroup Phạm Hà biến mỗi chuyến đi thành trải nghiệm văn hóa, nơi những vị du khách sang trọng đến từ khắp năm châu không chỉ nhìn thấy cảnh đẹp mà còn thấu cảm linh hồn của một vùng đất.

Trên du thuyền Emperor Cruises Legend Nha Trang một ngày hè 2025, LuxGroup kỷ niệm hai thập kỷ hành trình phát triển, đánh dấu cột mốc trưởng thành đồng thời khẳng định chiến lược tiên phong trong ngành du lịch sang trọng, gắn liền với phát triển bền vững và định vị thương hiệu Việt trên bản đồ toàn cầu.

Hai mươi năm làm du lịch là hai mươi năm anh Phạm Hà miệt mài đi tìm bản sắc Việt trong từng chi tiết. Với anh, mỗi con tàu là một bảo tàng sống động, nơi di sản được khơi dậy qua cách sắp đặt không gian, lựa chọn món ăn, âm nhạc và hành trình đi qua những vùng đất mang dấu ấn lịch sử. Từ cuộc sống vương giả của vua Bảo Đại cho tới hành trình khởi nghiệp của Bạch Thái Bưởi, những lát cắt quá khứ được tái hiện bằng một ngôn ngữ đầy nghệ thuật nhưng gần gũi, khiến du khách không chỉ ngắm nhìn mà còn thấm cảm.

LuxGroup không đơn thuần đưa khách tới những danh thắng mà dẫn họ trở về với ký ức, tinh thần dân tộc, niềm tự hào. Trong cách kể chuyện của một người được ví như truyền nhân Bạch Thái Bưởi, Việt Nam hiện lên như một miền đất có hồn, có chiều sâu, có câu chuyện riêng cần được lắng nghe bằng sự trân trọng.

“Đó cũng là lý do tôi dành nhiều tâm huyết để phát triển sản phẩm theo lối cá nhân hóa và lấy khách hàng làm trung tâm, hướng đến những người thực sự muốn hiểu và cảm”, anh Hà chia sẻ.

Từ hình ảnh người kể chuyện di sản bằng du thuyền, anh Hà đã nâng LuxGroup từ từ một hãng lữ hành nhỏ trở thành một tập đoàn du lịch hàng đầu với đội tàu di sản, khách sạn, nhà hàng, và hàng trăm nhân sự tận tâm, trở thành biểu tượng của du lịch trải nghiệm cao cấp, gắn kết văn hóa, nghệ thuật và trách nhiệm xã hội.

“Không vay mượn ý tưởng, không sao chép mô hình, chúng tôi kiến tạo một hệ sinh thái du lịch dựa trên văn hóa, nghệ thuật, di sản và lòng yêu nước”, anh Hà chia sẻ.

Dưới góc nhìn của một doanh nhân mang tâm hồn nghệ sĩ như Chủ tịch LuxGroup, di sản không phải là thứ để cất giữ mà là chất liệu để tạo tác. Một khi được trao truyền đúng cách, những giá trị ấy sẽ không ngừng tái sinh trong những hình thức mới mẻ, làm giàu thêm bản sắc Việt giữa dòng chảy đương đại.

Bài viết đăng trên Đặc san TheLEADER với chủ đề PHỤNG SỰ xuất bản tháng 8-2025. Đặc san dày 196 trang, gồm 4 phần: Chính sách phụng sự, Lãnh đạo phụng sự, Doanh nghiệp phụng sự và Báo chí phụng sự.

Để đặt mua Đặc san, xin liên hệ: Tạp chí điện tử Nhà quản trị - TheLEADER

Tòa soạn thường trực: Tầng 2, tòa nhà số 5 ngõ 535 Kim Mã, phường Giảng Võ, Hà Nội
Điện thoại: (024) 6687 6808 - Hotline: 08887 08817

Văn phòng đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh
Địa chỉ: Lầu 2, tòa nhà VNO, số 29 Huỳnh Văn Bánh, phường Phú Nhuận, TP.HCM
Điện thoại: 08867 08817