Leader talk
Liệu Covid 19 có gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu?
Khi các nền kinh tế lớn 'viêm phổi cấp', cả thế giới sẽ lao đao.

Một số người so sánh tác động của Covid-19 với SARS năm 2003. Tuy nhiên, việc so sánh này là vô cùng khập khiễng vì sức tàn phá và hệ lụy của Covid-19 ở các quốc gia chịu tác động cũng như đối với nền kinh tế thế giới là đặc biệt nghiêm trọng, đến mức không một đại dịch cận đại nào có thể so sánh được.
Dịch Covid-19 bùng nổ đúng vào giai đoạn dễ bị tổn thương của chu kỳ kinh tế toàn cầu: Tăng trưởng toàn cầu năm 2019 chỉ ở mức 2,9% - thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng 2008-2009.
Kết quả hoạt động của hầu hết nền kinh kế quan trọng cuối năm 2019 vừa thấp vừa bất định: Trong quý IV/2019, tăng trưởng của Mỹ chỉ đạt 2,1%, Trung Quốc chỉ 6% (thấp nhất trong 27 năm qua), Nhật giảm 6,3%. Trong tháng 12/2019, sản lượng công nghiệp của Đức và Pháp đều tăng trưởng âm, lần lượt là -3,5% và -2,6%.
Kinh tế của Trung Quốc trong quý I/2020 gần như đình trệ: Trong tháng 2, tiêu thụ than (chiếm khoảng 60% tiêu dùng năng lượng của Trung Quốc) giảm 38% so với cùng kỳ 2019. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 2/2020 rơi tự do từ 50 xuống 35,7. Việc phong tỏa nhiều thành phố đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động vận chuyển, khiến cho nguyên vật liệu sản xuất bị ách tắc, nhiều công nhân Trung Quốc không thể trở về nơi làm việc sau Tết, khiến cho các chuỗi cung ứng bị gián đoạn nghiêm trọng.
Tính dễ bị tổn thương của nền kinh tế toàn cầu không chỉ thể hiện ở các chỉ số tăng trưởng, mà quan trọng hơn, nằm ở những vấn đề có tính cơ cấu của các nền kinh tế lớn. Mỹ, Nhật, Anh và nhiều nước G20 đang thâm hụt ngân sách nặng nề và nợ công đã ở mức rất cao. Đồng thời, lãi suất ở các nền kinh tế quan trọng nhất trong G20 đều đang rất thấp, thậm chí bằng 0 ở nhiều nước EU và âm ở Nhật Bản. Hệ quả là chính phủ có rất ít dư địa để can thiệp về tài khóa và tiền tệ nhằm kích thích nền kinh tế khi đại dịch toàn cầu hoành hành.
Nếu như báo cáo mới nhất (1/2020) của IMF về triển vọng kinh tế toàn cầu còn dự báo kinh tế thế giới sẽ bình ổn và phục hồi nhẹ trong năm 2020 và 2021 thì bây giờ các nhà kinh tế bắt đầu nói đến hai chữ “suy thoái”.
Để khắc phục nguy cơ suy thoái toàn cầu buộc phải có những giải pháp toàn cầu. Nhưng đáng tiếc, thế giới lại đang xung đột và chia rẽ sâu sắc, tình trạng mà một số nhà quan sát dự báo sẽ trở thành “chiến tranh lạnh mới” với sự mâu thuẫn về lợi ích chiến lược cốt lõi giữa Mỹ với Trung Quốc và Nga. Ở châu Âu, nước Anh đã ra khỏi EU và làm trầm trọng thêm sự chia rẽ của khối này.
Ngay trong phạm vi từng nước, bất đồng giữa các đảng phái cũng đang gây ra sự chia rẽ sâu sắc ở Mỹ, Anh, Pháp và nhiều nước khác. Gần đây nhất, cuộc chiến giá dầu giữa Nga và Saudi Arabia và nguy cơ leo thang xung đột quân sự ở Syria tiếp tục đổ thêm dầu vào lửa, khiến thiện chí và nỗ lực phối hợp toàn cầu để chống đại dịch cũng những hậu quả kinh tế của nó trở nên xa vời.
Nhìn cận cảnh hơn, tác động khác biệt “một trời, một vực” đối với kinh tế toàn cầu của SARS và Covid-19 xuất phát từ nhiều nguyên nhân.

Thứ nhất, so với Covid-19, phạm vi lây nhiễm của SARS tương đối hẹp (26 nước), rất tập trung (92% ở Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan), số lượng tử vong tổng cộng là 774 – chưa tới 12% số lượng tử vong do Covid-19 gây ra cho đến ngày 16/3/2020. Hơn nữa, dịch SARS kết thúc trong vòng 2 quý, nhờ vậy kinh tế toàn cầu đã hồi phục nhanh chóng theo hình chữ V. Trái lại, Covid-19 xảy ra cho đến nay đã gần một quý, tâm điểm lan truyền di động (đợt 1 là Trung Quốc, đợt 2 là Hàn Quốc và Nhật Bản, đợt 3 là Ý, châu Âu và Mỹ...), hết đợt này đến đợt khác nên kinh tế toàn cầu liên tục ở trạng thái “đóng cửa” từng phần và hết sức bấp bênh.
Thứ hai, khi SARS nổ ra và tập trung chủ yếu ở Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan, các nền kinh tế này – đặc biệt là Trung Quốc – chưa quá quan trọng với kinh tế toàn cầu. Khi ấy kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc mới đứng thứ 5 thế giới (sau Mỹ, Đức, Nhật, Pháp) và chỉ chiếm 5% trong tổng xuất khẩu toàn cầu. Ngày nay, Trung Quốc đã trở thành nước xuất khẩu lớn nhất, chiếm tới 13% xuất khẩu toàn cầu. Không những thế, các GVCs hiện chiếm khoảng 75% tăng trưởng thương mại toàn cầu, trong đó Trung Quốc đóng vai trò quan trọng nhất.
Vì vậy, dịch Covid-19 ở Trung Quốc đã và sẽ tiếp tục gây ra cú sốc to lớn cho tổng cung và sự gián đoạn nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tương tự như thế về phía cầu – Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu quan trọng nhất đối với hầu hết các nền kinh tế ở châu Á và là nhà nhập khẩu lớn thứ 3 của Hoa Kỳ. Khách du lịch Trung Quốc trong năm 2018 tiêu 277 tỷ USD cho du lịch nước ngoài. Tóm lại, Trung Quốc đang tạo ra một lượng cầu bên ngoài to lớn cho rất nhiều nền kinh tế.
Thứ ba, khác với SARS và các đại dịch toàn cầu gần đây, lần này Covid-19 phát tán mạnh nhất ở các nền kinh tế lớn nhất. 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới cùng nhau tạo ra 66% GDP, 69% sản lượng công nghiệp chế biến – chế tạo (CB-CT), 46% xuất khẩu, và 56% xuất khẩu CB-CT toàn cầu. Và cũng 10 quốc gia này cùng nhau chiếm tới 71% số ca nhiễm và 79% số ca tử vong do Covid-19. Rõ ràng là với tầm quan trọng của mình, khi các quốc gia này viêm phổi, cả thế giới sẽ lao đao.
Câu hỏi lớn đặt ra là liệu Covid-19 có gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu trong năm 2020 hay không?
(*) Bài viết thể hiện quan điểm của TS. Vũ Thành Tự Anh - Giám đốc Trường Fulbright, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ
Đại dịch Corona kéo dài: Kịch bản nhẹ nhất là hàng loạt doanh nghiệp sẽ phá sản
GS. Trần Văn Thọ và nửa thế kỷ phụng sự thầm lặng
Giáo sư Trần Văn Thọ là hiện thân của một nhà trí thức chân chính Việt Nam xa xứ nhưng chưa từng rời khỏi mạch đập quê hương, luôn lặng lẽ phụng sự bằng tri thức, nhân cách và một tình yêu đất nước bền bỉ.
Đề xuất bỏ định giá đất cụ thể: Gỡ ách tắc hay tạo rủi ro mới?
Được kỳ vọng sẽ tháo gỡ ách tắc định giá đất cho nhiều dự án, góp phần kéo hạ giá nhà, tuy nhiên đề xuất bỏ phương pháp xác định giá đất cụ thể đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ thiếu công bằng trên thị trường.
Đổi mới hoạt động lập pháp cho 'kỷ nguyên vươn mình'
Để mở ra kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc - 'kỷ nguyên vươn mình', Bộ Chính trị đã ban hành 4 nghị quyết, được coi là 'bộ tứ trụ cột' làm căn cứ chính trị nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật. Trong số đó phải kể đến những quan điểm mới được nêu trong Nghị quyết 66 về đổi mới xây dựng và thi hành pháp luật cũng như Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân.
Một chữ 'Nhất' làm thay đổi cục diện
Trong bối cảnh kinh tế nhiều thách thức, Nghị quyết 68-NQ/TW, tiếp thêm sinh khí cho khu vực kinh tế tư nhân. Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), chia sẻ về những điểm nhấn đáng chú ý của nghị quyết.
Cởi trói để vươn ra biển lớn
Nghị quyết 68 chính là chìa khóa mở ra cánh cửa cải cách thực sự, với một hệ thống pháp lý minh bạch và công bằng, để “cởi trói” cho doanh nghiệp tư nhân Việt Nam vươn ra biển lớn, trở thành động lực dẫn dắt nền kinh tế vươn tầm.
Bất động sản Đông Bắc Hà Nội khai mở kỷ nguyên mới
Đồng hành cùng khí thế 80 năm lịch sử của đất nước, phía Đông bắc Hà Nội vươn lên thành tâm điểm bất động sản trong kỷ nguyên mới nhờ những thay đổi vượt bậc về hạ tầng.
Hạ tầng chiến lược - động lực bứt phá kinh tế
Hàng loạt các dự án lớn được khởi công, khánh thành vượt tiến độ đã trở thành minh chứng cho tiềm lực mạnh mẽ của các doanh nghiệp trong nước.
Chủ tịch Cen Group Nguyễn Trung Vũ: Thị trường bất động sản sẽ thay đổi 'kinh khủng'
Từ chỗ thiếu nguồn cung, thị trường bất động sản đang bùng nổ với sự xuất hiện của các dự án khu đô thị quy mô lớn chưa từng có.
Cánh cửa room ngoại phân hóa các ngân hàng
Trong bối cảnh mới, room ngoại không chỉ là “trần kỹ thuật” mà là “lựa chọn chiến lược”. Một số ngân hàng trống room vì không đủ hấp dẫn. Nhưng cũng có những ngân hàng tốt, giữ lại room cho đối tác chiến lược.
SHB cùng đất nước kiến tạo 'Niềm tin số'
Phó chủ tịch HĐQT Ngân hàng SHB – ông Đỗ Quang Vinh cùng hơn 300 KOL và các nhà quản lý, doanh nghiệp, nền tảng góp mặt tại Hội nghị KOL toàn quốc cùng nhau kiến tạo bản đồ niềm tin số quốc gia.
Đất nông nghiệp thành vàng nhờ du lịch: Cơ hội hay cạm bẫy?
Việt Nam hiện đang bước vào giai đoạn có thể xem là 'thời điểm vàng' để phát triển mô hình kinh tế du lịch đa giá trị từ nông nghiệp và đất nông nghiệp.
Vietjet khởi công trung tâm Kỹ thuật bảo dưỡng tàu bay tại Long Thành - Bước tiến mới của hàng không Việt Nam
Ngày 19/8/2025, Hãng hàng không Vietjet đã chính thức khởi công Trung tâm Kỹ thuật bảo dưỡng tàu bay tại Cảng Hàng không quốc tế Long Thành.