Nguy cơ xuất khẩu chanh leo và thanh long Việt bị EU siết chặt kiểm soát

Thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Pháp cho biết, theo báo cáo mới nhất từ cơ quan chức năng Pháp, tỷ lệ vi phạm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với chanh leo và thanh long Việt Nam đang ở mức đáng lo ngại.

Nếu không có biện pháp chấn chỉnh kịp thời, các mặt hàng này có nguy cơ bị Liên minh châu Âu (EU) tăng cường kiểm soát trên toàn thị trường.

Cụ thể, Báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” do Tổng cục Thực phẩm Pháp (DGAL) công bố tháng 02/2026 (dựa trên dữ liệu kiểm tra năm 2024) cho thấy, một số mặt hàng rau quả nhập khẩu từ Việt Nam đang bộc lộ rủi ro về an toàn thực phẩm (SPS).

Báo cáo này nằm trong khuôn khổ chương trình kiểm soát phối hợp của EU, và các kết quả kiểm tra được sử dụng làm cơ sở để Ủy ban châu Âu đánh giá rủi ro và xem xét áp dụng các biện pháp kiểm soát phù hợp.

Đáng chú ý nhất là mặt hàng chanh leo. Trong số 47 mẫu được kiểm tra, có 15 mẫu vi phạm giới hạn dư lượng tối đa (MRL), tương đương tỷ lệ không đạt chuẩn lên tới 32%, mức rất cao theo tiêu chuẩn kiểm soát của EU. Ngoài ra, có trường hợp phát hiện hoạt chất omethoate (chất có nguy cơ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng).

Đối với thanh long, tỷ lệ vi phạm ghi nhận là 11% (1/9 mẫu). Hiện nay, thanh long Việt Nam đã nằm trong Phụ lục I của Quy định 2019/1793 của EU và đang chịu tần suất kiểm tra tại cửa khẩu EU lên tới 50%. Việc tiếp tục phát sinh vi phạm có thể khiến mặt hàng này khó được EU xem xét giảm mức kiểm soát trong thời gian tới.

Theo quy định của EU, Ủy ban châu Âu tiến hành rà soát định kỳ danh mục hàng hóa rủi ro tối đa 6 tháng/lần.

Với tỷ lệ vi phạm lên tới 32%, chanh leo Việt Nam có nguy cơ bị đưa vào danh sách kiểm soát tăng cường hoặc áp dụng các điều kiện nhập khẩu nghiêm ngặt hơn.

Nếu bị đưa vào Phụ lục I, sản phẩm sẽ bị tăng tần suất kiểm tra tại cửa khẩu EU, dẫn đến kéo dài thời gian thông quan. Nếu bị đưa vào Phụ lục II, lô hàng phải kèm theo kết quả kiểm nghiệm và chứng thư an toàn thực phẩm trước khi xuất khẩu.

Trên thực tế, khi bị áp dụng các biện pháp kiểm soát này, chi phí logistics, kiểm nghiệm và lưu kho sẽ tăng đáng kể, đồng thời làm gia tăng rủi ro chậm giao hàng và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp.

Thương vụ Việt Nam tại Pháp nhấn mạnh, đây là vấn đề rào cản kỹ thuật ở cấp độ toàn EU, không chỉ riêng thị trường Pháp. Để bảo vệ uy tín và duy trì khả năng tiếp cận thị trường EU, các doanh nghiệp xuất khẩu, hợp tác xã và người sản xuất cần khẩn trương rà soát toàn bộ chuỗi sản xuất - thu hái - sơ chế - đóng gói.

Bên cạnh đó, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về MRL của EU.

Đồng thời, các cơ quan quản lý và hiệp hội ngành hàng cần tăng cường công tác giám sát, cảnh báo sớm và hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh EU dự kiến tiến hành các đợt rà soát tiếp theo trong nửa cuối năm 2026.