Nhật Bản sẽ rót 20 tỷ USD để chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam

Thủ tướng Nhật Bản Ishiba Shigeru đang có chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 27 đến 29/4/2025 theo lời mời của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.

Trong cuộc hội đàm, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Nhật Bản là một trong những đối tác tin cậy và quan trọng hàng đầu của Việt Nam. Ông đánh giá mối quan hệ hai nước đang có tiềm năng hợp tác ngày càng rộng lớn, dựa trên nền tảng tin cậy chính trị, giao lưu nhân dân lâu đời và thế mạnh bổ sung lẫn nhau.

Ông cho biết, các giải pháp trong "bộ tứ chiến lược" để công nghiệp hóa, hiện đại hóa gồm đột phá khoa học công nghệ, tinh gọn bộ máy, thúc đẩy kinh tế tư nhân và xây dựng nền kinh tế tự chủ gắn với hội nhập sâu rộng.

Đáp lại, Thủ tướng Ishiba Shigeru đánh giá cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và quốc tế, cam kết Nhật Bản sẽ tiếp tục đồng hành trong kỷ nguyên mới, hỗ trợ Việt Nam phát triển kinh tế xã hội và đẩy mạnh khoa học công nghệ.

Hai thủ tướng cho biết quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản ghi nhận những tiến triển sau gần hai năm nâng cấp và qua hai cuộc gặp chỉ trong vòng một năm.

Hai bên thống nhất các phương hướng lớn nhằm đưa quan hệ song phương bước vào kỷ nguyên mới trên tinh thần “chân thành, tình cảm, tin cậy, thực chất, hiệu quả, cùng có lợi”, với trọng tâm ở năm lĩnh vực: chính trị, kinh tế - kết nối nguồn nhân lực, an ninh - quốc phòng, khoa học công nghệ - chuyển đổi xanh, và hợp tác tại các diễn đàn đa phương.

Hai thủ tướng nhất trí nâng cấp cơ chế Đối thoại đối tác chiến lược lên Đối thoại 2+2 cấp thứ trưởng Ngoại giao - Quốc phòng, với phiên họp đầu tiên tổ chức ngay trong năm 2025.

Trong lĩnh vực kinh tế, hai bên cam kết làm sâu sắc hợp tác, thúc đẩy liên kết thực chất và bền vững. Việt Nam và Nhật Bản đồng thuận sôi động hóa hợp tác ODA thế hệ mới, tập trung vào các dự án chiến lược về hạ tầng, đầu tư, thương mại.

Trên cơ sở rà soát danh mục các dự án ưu tiên thúc đẩy từ hội đàm tháng 12/2023, hai bên cũng thống nhất đẩy nhanh tiến độ một loạt dự án biểu tượng như tuyến metro số 1 TP. Hồ Chí Minh, nhà máy xử lý nước thải Bình Hưng và Yên Xá, dự án phòng chống viêm gan vi-rút, Đại học Việt - Nhật, Bệnh viện Chợ Rẫy cơ sở II và Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.

Bên cạnh danh mục trên, hai thủ tướng hoan nghênh đề xuất danh mục các dự án hợp tác Việt – Nhật giai đoạn 1, với tổng quy mô khoảng 20 tỷ USD, cùng những tiến triển trong hợp tác công – tư giữa JBIC và doanh nghiệp Nhật Bản nhằm thúc đẩy chuyển đổi năng lượng.

Hai bên nhất trí đẩy mạnh hiện thực hóa các dự án này, phát triển điện sinh khối theo nguyên tắc Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC), cân bằng giữa giảm phát thải, tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng.

Hướng tới xây dựng các nhà máy nhiệt điện LNG tại Việt Nam, hai thủ tướng cam kết tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bảo đảm tuân thủ pháp luật Việt Nam và hài hòa lợi ích song phương. Hai bên cũng khẳng định tiếp tục hợp tác trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Hợp tác nông nghiệp công nghệ cao được xác định là ưu tiên mới với mục tiêu bảo đảm chuỗi cung ứng lương thực bền vững. Hai bên dự kiến ký kết Tầm nhìn trung và dài hạn về hợp tác nông nghiệp giai đoạn 2025-2030 trong năm nay.

Về khoa học công nghệ, hai thủ tướng nhất trí biến lĩnh vực này thành trụ cột mới trong quan hệ song phương. Việt Nam và Nhật Bản sẽ thúc đẩy hợp tác trong kinh tế số, bán dẫn, lượng tử, năng lượng nguyên tử, IT, AI, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng… Cơ chế hợp tác công - tư về khoa học công nghệ cũng được đề xuất thành lập trong thời gian tới.

Nhật Bản cam kết sẽ tiếp nhận khoảng 250 nghiên cứu sinh tiến sĩ của Việt Nam trong lĩnh vực bán dẫn, hướng tới mục tiêu đào tạo 500 tiến sĩ ngành bán dẫn của Việt Nam, thông qua chương trình nghiên cứu chung quốc tế của Dự án hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Nhật Bản – ASEAN (NEXUS).

Trong lĩnh vực lao động và giao lưu nhân dân, hai nước đồng thuận tổ chức Diễn đàn địa phương Việt Nam - Nhật Bản cuối năm 2025, khởi động đàm phán Hiệp định Bảo hiểm xã hội và xây dựng Biên bản ghi nhớ hợp tác chương trình lao động mới "việc làm để phát triển kỹ năng".

Nhật Bản cam kết tiếp tục hỗ trợ cộng đồng hơn 600.000 người Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việc tại nước này.

Hai bên cũng nhất trí đơn giản hóa thủ tục, mở rộng diện cấp thị thực nhập cảnh Nhật Bản cho công dân Việt Nam, hướng tới mục tiêu đạt 2 triệu lượt khách du lịch qua lại mỗi năm.

Các văn kiện được trao trước sự chứng kiến của hai thủ tướng:
Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Khoa học và công nghệ Việt Nam và Bộ Giáo dục, văn hóa, thể thao, khoa học và công nghệ Nhật Bản về hợp tác nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực bán dẫn.
Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Giáo dục và đào tạo Việt Nam và Bộ Giáo dục, văn hóa, thể thao, khoa học và công nghệ Nhật Bản về hợp tác phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn.
Bản thỏa thuận khung về việc dạy tiếng Nhật ở trường phổ thông Việt Nam giữa Bộ Giáo dục và đào tạo Việt Nam và Đại sứ quán Nhật Bản.
Bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Công thương Việt Nam và Bộ Kinh tế, thương mại và công nghiệp Nhật Bản về việc thúc đẩy các dự án hợp tác song phương trong lĩnh vực chuyển dịch năng lượng.

Danh mục các dự án "Hợp tác Việt Nam – Nhật Bản dự án thí điểm lần 1"
1. Dự án quản lý năng lượng trong các khu công nghiệp kết hợp năng lượng tái tạo, DR, pin lưu trữ… tại khu công nghiệp DEEP C Hải Phòng
2. Dự án điện khí LNG Vân Phong 2
3. Chuỗi dự án khí – điện lô B
4. Dự án đồng đốt ammoniac tại nhà máy nhiệt điện của EVN
5. Dự án giảm phát thải các – bon và quản lý năng lượng tại thành phố thông minh Smart city Bắc Hà Nội và khu công nghiệp Thăng Long (tại chỗ)
6. Dự án DPPA triển khai chung trong Tập đoàn Toyota Tsusho tại Việt Nam
7. Dự án điện gió V1 – 2 mở rộng tại tỉnh Trà Vinh
8. Dự án điện khí LNG Quảng Ninh
9. Dự án cho vay hai bước dành cho các ngân hàng sở tại nhằm mục đích hỗ trợ xây dựng mạng lưới truyền tải điện của JBIC (02 dự án)
10. Dự án thúc đẩy phát triển khu công nghiệp xanh Long Đức
11. Nhà máy nhiệt điện LNG Nghi Sơn
12. Dự án phát triển điện gió ngoài khơi
13. Dự án giảm phát thải CO2 và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại tỉnh Đồng Nai
14. Dự án điện khí LNG Thái Bình