Tủ sách quản trị

Phát triển bền vững: Từ làm theo đến làm thật

Kiều Mai Thứ hai, 14/07/2025 - 10:11
Nghe audio
0:00

Cuốn sách “ESG quan trọng nhưng không đặc biệt hơn” khuyến khích các tổ chức và cá nhân thực hành ESG một cách thực chất, sẵn sàng điều chỉnh khi cần thiết và tránh thổi phồng kết quả.

Trong vài năm trở lại đây, ESG, viết tắt của Environmental (Môi trường), Social (Xã hội) và Governance (Quản trị), đã trở thành cụm từ quen thuộc trong chiến lược doanh nghiệp, các bàn tròn quản trị và thảo luận chính sách.

Xuất hiện lần đầu tại Việt Nam năm 2017 khi Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) giới thiệu Chỉ số Phát triển bền vững Việt Nam (VNSI) và dần phổ biến trong cộng đồng doanh nghiệp từ cuối 2020, đến nay, ESG đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp đang tiếp cận nguồn vốn xanh. 

Tuy nhiên, trong làn sóng sôi động ấy, một câu hỏi lớn đang cần cộng đồng cùng giải đáp: liệu chúng ta đã thực sự hiểu đúng để làm đúng ESG và phát triển bền vững một cách thực chất hay chưa?

Với hơn 300 trang và gần 500 trích dẫn từ các nghiên cứu quốc tế và trong nước, cuốn sách “ESG quan trọng nhưng không đặc biệt hơn” của TS. Phạm Việt Anh là một lời phản biện thẳng thắn, sắc bén.

Trong đó, mục tiêu phản biện là để nhìn rõ nguồn gốc của khái niệm phát triển bền vững và ESG, thông qua việc giới thiệu các quan điểm khoa học đối nghịch nhau về nguyên nhân và tác động của biến đổi khí hậu; nguồn gốc của các chương trình kêu gọi cam kết Net Zero trên toàn cầu; từ đó cũng phân tích các quan điểm trái ngược nhau trên thế giới về ESG. 

Các phân tích này cho thấy rằng ESG không phải “chiếc đũa thần” cho hành trình bền vững của doanh nghiệp, đưa ra cách sắp xếp đúng chỗ cho ESG để tiếp cận phát triển bền vững đúng cách. Đọc thêm cuốn sách tại đây.

ESG không phải “chiếc đũa thần” cho hành trình bền vững của doanh nghiệp

Tác giả Phạm Việt Anh là tiến sĩ quản lý bền vững và môi trường (DBA), có hơn 25 năm kinh nghiệm tư vấn chiến lược thương hiệu và phát triển tổ chức trong nước và quốc tế. Từ năm 2010, ông chuyển hướng tập trung vào phát triển bền vững, được đào tạo bởi các định chế thuộc Liên Hợp Quốc và hiện đang là nghiên cứu sinh (PhD) về phát triển bền vững và ngoại giao quốc tế. 

Trong cuốn sách của mình, tác giả đã cung cấp các đề xuất dành cho giới nghiên cứu chính sách, cộng đồng doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp siêu nhỏ và người tiêu dùng/ cá nhân trong việc thực hành bền vững. 

Tác giả Phạm Việt Anh không tô hồng cũng không bài bác ESG, mà giúp người đọc gỡ rối khái niệm, bóc tách những ngộ nhận phổ biến về ESG và phát triển bền vững, đồng thời cung cấp nền tảng tư duy quản trị để ứng dụng ESG một cách phù hợp với năng lực và mục tiêu của từng tổ chức. 

Cuốn sách còn là tiếng nói cảnh tỉnh trước các rủi ro ESG bị lợi dụng như một công cụ “tẩy xanh” ngắn hạn để tô vẽ hình ảnh doanh nghiệp.

Cuốn sách mở toang cánh cửa ESG cho công chúng

Ngay từ nhan đề, cuốn sách đã đưa ra một lập luận quan trọng cho các doanh nghiệp: ESG là một xu hướng tiến bộ và không thể đảo ngược, nhưng nó không thể, và không nên, được xem là yếu tố đặc biệt hơn so với những giá trị nền tảng khác trong quản trị doanh nghiệp dài hạn. 

Doanh nghiệp trước hết có trách nhiệm tạo ra lợi nhuận. Nhưng lợi nhuận đó chỉ thật sự có ý nghĩa nếu được tạo dựng trên nền tảng đạo đức và pháp luật,  bao gồm đạo đức môi trường, đạo đức xã hội và năng lực quản trị minh bạch.

Các nhà lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp có thể sử dụng cuốn sách để làm rõ những khái niệm “tính bền vững” (sustainability), “phát triển bền vững” (sustainable development) và ESG, vốn dễ nhầm lẫn trong nhiều báo cáo và chiến lược của doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay. 

Tác giả không né tránh những câu hỏi gai góc: ESG có phải là phát triển bền vững? Câu trả lời, theo ông, ESG là công cụ để doanh nghiệp đo lường và cải thiện các ưu tiên chiến lược phát triển kinh doanh bền vững chứ không phải là đích đến.

Không dừng lại ở tổng hợp nghiên cứu, cuốn sách còn đưa ra hàng loạt cảnh báo thực tế: nếu doanh nghiệp chỉ hô hào ESG trong báo cáo, tổ chức các hội thảo hình thức mà không đầu tư vào năng lực nội tại, họ sẽ rơi vào “bẫy năng lực”, “bẫy chi phí” và thậm chí trở thành gian dối. 

Khái niệm“nội khử” (Insetting - tập trung giảm phát thải từ bên trong) được ông nhấn mạnh như một chiến lược ưu tiên so với “ngoại bù” (Offsetting - mua quyền phát thải từ bên khác) nhằm đối phó hoặc che giấu. 

Đồng thời, ông kêu gọi doanh nghiệp xây dựng “năng lực động”, tức khả năng thích ứng linh hoạt và không ngừng đổi mới để có thể thực hành “cân bằng động” trong lựa chọn và ưu tiên các trụ cột ESG, thay vì cố gắng đạt tất cả mọi chỉ số một cách máy móc và tốn kém.

Mô hình “Ngôi nhà bền vững” và vai trò của doanh nghiệp toàn cầu

Đối với các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách, cuốn sách khơi gợi những câu hỏi cần thiết về động lực thật sự của tăng trưởng, về sự thịnh vượng không dựa trên tăng trưởng vô hạn tài nguyên thiên nhiên (Phát triển mà không tăng trưởng) và đề xuất các khái niệm, mô hình tăng trưởng xuất phát từ nội lực. 

Tác giả khái niệm hóa mô hình Ngôi nhà bền vững (The House of Sustainability), trong đó tiêu thụ bền vững là nền móng vững chắc, là động lực chuyển đổi bền vững sang nền kinh tế xanh, tuần hoàn, tái tạo, công bằng và nhân bản. 

Mô hình này nhấn mạnh rằng phát triển bền vững không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn là sự tham gia của người tiêu dùng, thông qua các lựa chọn tiêu dùng có trách nhiệm. 

Tác giả khuyến khích cá nhân và tổ chức “làm thật” bằng cách bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng thiết thực, đồng thời “không nói quá” về tác động của những hành động này để tránh tạo kỳ vọng không thực tế.

Tác giả cũng đưa ra một quan điểm sâu sắc: “Không có chính phủ toàn cầu – chỉ có doanh nghiệp toàn cầu”. Trong một thế giới đang đối mặt với biến đổi khí hậu, khủng hoảng tài nguyên và bất bình đẳng gia tăng, chính những tổ chức tư nhân khi hành động cùng nhau mới tạo nên lực lượng dẫn dắt cho sự chuyển mình thực chất của xã hội. Nhưng để làm được điều đó, ESG không thể là khẩu hiệu mà phải là một hành trình đổi mới tư duy, mô hình và giá trị từ bên trong.

Cuối cùng, với hệ thống thông tin dày đặc nhưng được sắp xếp mạch lạc, “ESG quan trọng nhưng không đặc biệt hơn” là tác phẩm hữu ích giúp độc giả quan tâm tới phát triển bền vững hiểu rõ hơn lĩnh vực này, từ đó xây dựng những thực hành bền vững của chính mình trong bối cảnh phát triển bền vững đã trở thành xu hướng không thể đảo ngược đối với sự phát triển của kinh tế Việt Nam.

Liên minh thúc đẩy doanh nghiệp Việt xây dựng chiến lược ESG chuẩn quốc tế

Liên minh thúc đẩy doanh nghiệp Việt xây dựng chiến lược ESG chuẩn quốc tế

Phát triển bền vững -  1 tháng

Hợp tác giữa EY và Diễn đàn quản trị cấp cao Việt Nam – Singapore sẽ giúp doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực ESG và kiến tạo mô hình kinh doanh bền vững.

Từ sự vụ C.P. Việt Nam: Lỗ hổng quản trị nguy hiểm khi phớt lờ tiếng nói nội bộ

Từ sự vụ C.P. Việt Nam: Lỗ hổng quản trị nguy hiểm khi phớt lờ tiếng nói nội bộ

Diễn đàn quản trị -  1 tháng

Sự việc của C.P. Việt Nam là hồi chuông cảnh tỉnh cho các doanh nghiệp về hệ thống quản trị minh bạch và hiệu quả.

Chủ tịch HanelPT Trần Thị Thu Trang: Đừng coi ESG là gánh nặng

Chủ tịch HanelPT Trần Thị Thu Trang: Đừng coi ESG là gánh nặng

Phát triển bền vững -  1 tháng

Bà Trần Thị Thu Trang - Chủ tịch HanelPT khẳng định ESG chính là cơ hội thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho doanh nghiệp, mang lại lợi ích kinh tế và xã hội lâu dài.

Đo carbon từ rừng: Cách tiếp cận khoa học cho Net Zero

Đo carbon từ rừng: Cách tiếp cận khoa học cho Net Zero

Tủ sách quản trị -  7 giờ

Vai trò của rừng không chỉ là hấp thụ carbon mà còn là tài sản có thể đo lường, hỗ trợ doanh nghiệp đạt mục tiêu Net Zero.

Life 3.0 và bài kiểm tra tư duy chiến lược trong kỷ nguyên AI

Life 3.0 và bài kiểm tra tư duy chiến lược trong kỷ nguyên AI

Tủ sách quản trị -  2 ngày

Khi AI không còn là công cụ, mà trở thành tác nhân định hình xã hội, con người sẽ kiểm soát nó hay bị dẫn dắt trong một tương lai không do mình tạo ra?

'Giáo Tiến' và 13 bài giảng về lãnh đạo không bắt đầu từ quyền lực

'Giáo Tiến' và 13 bài giảng về lãnh đạo không bắt đầu từ quyền lực

Tủ sách quản trị -  1 tuần

Nhà lãnh đạo không chỉ là người ra quyết định, mà còn phải kiến tạo văn hóa, truyền cảm hứng, biết tự học và không ngừng tiến hóa trong một thế giới đầy biến động.

Không ai cản được AI

Không ai cản được AI

Tủ sách quản trị -  2 tuần

Không ai cản được AI nhưng bạn có thể hiểu và làm chủ nó. Đây là điều điều các nhà lãnh đạo cần phải đối diện nếu không muốn bị bỏ lại sau.

Dẫn dắt sự thay đổi khi lãnh đạo không còn đường lùi

Dẫn dắt sự thay đổi khi lãnh đạo không còn đường lùi

Tủ sách quản trị -  2 tuần

Cuốn sách "Dẫn dắt sự thay đổi" của John P. Kotter giúp nhà lãnh đạo hiểu rõ cách dẫn dắt tổ chức qua thay đổi – bắt đầu từ chính mình.

Vietnam Airlines hủy nhiều chuyến bay do bão Wipha

Vietnam Airlines hủy nhiều chuyến bay do bão Wipha

Nhịp cầu kinh doanh -  41 phút

Do ảnh hưởng của cơn bão Wipha, Vietnam Airlines sẽ điều chỉnh kế hoạch khai thác một số chuyến bay trong ngày 21/7 nhằm bảo đảm an toàn.

Tận hưởng đặc quyền lối đi ưu tiên tại phòng chờ PVcomBank Premier Lounge

Tận hưởng đặc quyền lối đi ưu tiên tại phòng chờ PVcomBank Premier Lounge

Nhịp cầu kinh doanh -  44 phút

Khách hàng là hội viên dịch vụ ngân hàng ưu tiên tại Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) sẽ được hưởng đặc quyền lối đi ưu tiên qua cổng an ninh khi sử dụng dịch vụ phòng chờ PVcomBank Premier Lounge tại Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng.

Khách 'săn' nhà phố Sunshine Group giá hời: Sổ đỏ lâu dài, sắp bàn giao, khai thác ngay

Khách 'săn' nhà phố Sunshine Group giá hời: Sổ đỏ lâu dài, sắp bàn giao, khai thác ngay

Bất động sản -  45 phút

Phiên livestream NobleGo của Sunshine Group tối 18/7 tiếp tục gây sốt khi căn nhà phố V6-28 tại Noble Palace Tay Thang Long được khách hàng Nguyễn Phương Thảo chốt giao dịch ở mức 16,9 tỷ đồng.

Người dân Hà Nội, TP.HCM, Hưng Yên nô nức đổi xe máy xăng lấy xe máy điện

Người dân Hà Nội, TP.HCM, Hưng Yên nô nức đổi xe máy xăng lấy xe máy điện

Nhịp cầu kinh doanh -  2 giờ

Người dân tại Hà Nội, TP.HCM và Hưng Yên đã hào hứng tham gia sự kiện “Đổi xăng lấy điện - Cùng VinFast kiến tạo tương lai xanh”, diễn ra trong hai ngày cuối tuần 19-20/7.

Đảo châu Âu: Dấu ấn signature đỉnh cao của Ecopark tại miền Trung

Đảo châu Âu: Dấu ấn signature đỉnh cao của Ecopark tại miền Trung

Nhịp cầu kinh doanh -  2 giờ

Từ biệt thự đảo Ecopark đến đảo châu Âu (Eco Central Park), nhà sáng lập Ecopark đã nâng cấp dòng sản phẩm signature của chính mình lên tầm cao mới, đưa Đảo Châu Âu trở thành phân khu compound đắt giá bậc nhất miền Trung với những thông số vượt ra khỏi quy hoạch thiết kế thông thường.

Doanh nghiệp giao dịch online cùng VPBank: 'Săn' vận may gần 4 tỷ đồng

Doanh nghiệp giao dịch online cùng VPBank: 'Săn' vận may gần 4 tỷ đồng

Nhịp cầu kinh doanh -  2 giờ

Từ nay đến 20/10, khách hàng doanh nghiệp của VPBank có cơ hội nhận hàng chục nghìn quà tặng là điểm LynkiD và tham gia quay thưởng với tổng giá trị giải thưởng gần 4 tỷ đồng khi phát sinh giao dịch trên VPBank NEOBiz.

TPBank duy trì đà tăng trưởng bền vững, lợi nhuận 6 tháng vượt 4.100 tỷ đồng

TPBank duy trì đà tăng trưởng bền vững, lợi nhuận 6 tháng vượt 4.100 tỷ đồng

Tài chính -  3 giờ

Tiếp tục mở rộng hệ sinh thái số, tối ưu vốn và đa dạng hóa nguồn thu, TPBank (HOSE: TPB) duy trì đà tăng trưởng ấn tượng với lợi nhuận 6 tháng đầu năm vượt 4.100 tỷ đồng, quy mô tài sản vượt mốc 17 tỷ USD (428.600 tỷ đồng). Cổ phiếu TPB ở mức định giá hấp dẫn, thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ nhà đầu tư trong và ngoài nước với nhiều phiên tăng giá tốt.