Timo trước tin đồn đổi chủ: Thế lực mới 'phả hơi nóng' vào cuộc đua ngân hàng số?

Ngân hàng số Timo về tay "người Indonesia"?

Theo Tech in Asia, Tập đoàn Kredivo của Indonesia đã thông qua thương vụ mua lại ngân hàng số Timo tại Việt Nam. Theo các nguồn tin thân cận, những thủ tục pháp lý cuối cùng đã được hoàn tất, trong khi giá trị thương vụ chưa được tiết lộ.

Với việc mua lại Timo, Kredivo đang chuẩn bị cho một kế hoạch lớn tại Việt Nam, được xem là một trong những thị trường tiềm năng của khu vực Đông Nam Á.

Sau khi tiếp quản hệ thống Timo, Kredivo dự kiến sẽ rót khoảng 15 triệu USD vào thị trường Việt Nam trong vòng 3 năm tới. Nguồn vốn này được sử dụng trực tiếp để phát triển các sản phẩm tài chính số và mở rộng hệ sinh thái dịch vụ.

Ông Akshay Garg, đồng sáng lập kiêm CEO Kredivo sẽ trực tiếp điều hành pháp nhân sau khi hợp nhất. Tuy nhiên, thương hiệu Timo vẫn sẽ được duy trì hoạt động bình thường nhằm tận dụng độ nhận diện mà ngân hàng số này đã cất công xây dựng trên thị trường suốt thời gian qua.

Về mặt chiến lược dài hạn, Kredivo có kế hoạch từng bước hợp nhất các hoạt động kinh doanh ở Việt Nam vào nền tảng của Timo. Qua đó, tập đoàn này muốn kết hợp thế mạnh lõi về cho vay tiêu dùng của Kredivo với hạ tầng ngân hàng số sẵn có của Timo.

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền tảng tài chính tích hợp toàn diện. Tại đó, người dùng có thể thực hiện mọi thao tác từ mở tài khoản, thanh toán, đến tiếp cận các sản phẩm tín dụng ngay trên cùng một hệ sinh thái duy nhất.

Quá trình tích hợp này sẽ được chia làm hai giai đoạn cụ thể. Trước mắt, nền tảng công nghệ cho vay của Kredivo sẽ được gắn kết vào hệ thống của Timo để phát triển nhanh các sản phẩm tín dụng cho tệp khách hàng hiện hữu.

Giai đoạn tiếp theo, hai bên dự kiến ra mắt thêm nhiều dịch vụ tài chính mới, trọng tâm là các giải pháp thanh toán thẻ. Động thái này bộc lộ rõ tham vọng của Kredivo trong việc khai thác thị trường Việt Nam, nơi có lợi thế lớn về dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh cao và nhu cầu vay tiêu dùng đang tăng trưởng mạnh mẽ.

Nhìn lại lịch sử, Timo không phải là một cái tên xa lạ. Ra đời từ năm 2015, đây là một trong những ngân hàng số tiên phong tại Việt Nam, ghi dấu ấn khi áp dụng công nghệ định danh điện tử eKYC từ rất sớm, giúp người dùng tiết kiệm thời gian mở tài khoản.

Người đứng sau sự ra đời của Timo là doanh nhân Henry Nguyễn. Tuy nhiên, dù mang danh người "mở đường", nhưng hoạt động kinh doanh của Timo thực tế lại trải qua nhiều thăng trầm. Chỉ đến cuối năm 2020, khi chuyển sang hợp tác với Ngân hàng TMCP Bản Việt, Timo mới bắt đầu ghi nhận những khởi sắc về số lượng khách hàng cũng như tổng huy động vốn.

Cùng thời điểm, Timo công bố huy động thành công hàng chục triệu USD từ các quỹ đầu tư mạo hiểm. Mặc dù vậy, tốc độ tăng trưởng của Timo về sau bị đánh giá là chậm nhịp và không tạo ra được nhiều lợi thế với các đối thủ sinh sau đẻ muộn.

Mối lương duyên nhiều năm

Mối "nhân duyên" giữa Kredivo và Timo đã được thiết lập từ nhiều năm trước đây, thông qua một cầu nối chung mang tên Phoenix Holdings.

Đây là một công ty quản lý gia sản do chính doanh nhân Henry Nguyễn làm Chủ tịch. Hệ sinh thái của Phoenix Holdings trải rộng trong lĩnh vực tài chính, bao gồm ngân hàng thương mại, công ty tài chính tiêu dùng, chứng khoán và quản lý tài sản.

Danh mục đầu tư chiến lược của họ có sự góp mặt của cả Timo, ngân hàng BVBank, VietCredit và đặc biệt là Kredivo.

Kredivo, kỳ lân công nghệ trong mảng mua trước trả sau (BNPL) của Đông Nam Á với định giá hơn 2 tỷ USD, đã gia nhập thị trường Việt Nam từ năm 2021. Họ vào Việt Nam thông qua một liên doanh với chính Phoenix Holdings, hợp tác trực tiếp cùng VietCredit do Phoenix Holdings nắm vốn.

Thông qua ứng dụng Kredivo, khách hàng Việt Nam được cung cấp hạn mức tín dụng để mua sắm trước và thanh toán sau một cách dễ dàng trên điện thoại di động. Cùng lúc đó, ông Henry Nguyễn cũng ngồi ghế Chủ tịch của ngân hàng số Timo.

Do đó, việc Kredivo thâu tóm Timo ngày hôm nay giống như một bước đi tất yếu trong cùng một hệ sinh thái, biến các công ty này thành những cánh tay nối dài để tạo ra một mạng lưới tài chính phi ngân hàng khổng lồ.

Việc gộp chung mảng BNPL vào một nền tảng ngân hàng số sẽ mở ra những tiềm năng kinh doanh rất lớn. Thay vì chỉ cung cấp dịch vụ mở thẻ hay chuyển tiền đơn thuần, ứng dụng mới sẽ trực tiếp cấp vốn cho nhu cầu mua sắm tức thời của người dùng. Khách hàng vừa có tài khoản nhận lương, vừa có hạn mức tín dụng để tiêu dùng ngay lập tức, tạo ra một vòng lặp khép kín giữ chân dòng tiền.

Tuy nhiên, thương vụ này cũng đặt ra những câu hỏi thực tế về mô hình vận hành trong tương lai. Tại Việt Nam, các ngân hàng số không được hoạt động độc lập mà phải đi kèm sự bảo trợ của một ngân hàng truyền thống có giấy phép.

Hiện tại, Timo đang dựa vào giấy phép của BVBank. Sau khi Kredivo tiếp quản, giới quan sát đặt dấu hỏi về việc liệu mối quan hệ bảo trợ này có thay đổi hay không.

Thực tế, Kredivo đã có kinh nghiệm trong mảng này, bởi công ty mẹ của họ tại Singapore đã từng mua lại và vận hành ngân hàng số Krom Bank tại Indonesia.

Nếu điều kiện pháp lý thuận lợi, không loại trừ khả năng Kredivo sẽ muốn tự chủ sâu hơn vào nghiệp vụ ngân hàng tại Việt Nam. Điều này sẽ buộc ông lớn Indonesia phải thiết lập lại các thỏa thuận, hoặc hợp tác sâu hơn với các nhà băng nội địa.

Liệu có thể thay đổi được cục diện thị trường ngân hàng số?

Nếu như Kredivo chọn con đường sáp nhập để tìm kiếm dư địa tăng trưởng, thì bức tranh toàn cảnh của thị trường ngân hàng số Việt Nam lúc này lại đang được định hình bởi những tay chơi nội địa đầy sức mạnh.

Hiện nay, vẫn còn một tỷ lệ lớn người dân bị hạn chế khả năng tiếp cận các dịch vụ ngân hàng truyền thống. Trong khi đó, tỷ lệ khách hàng cá nhân sử dụng ngân hàng số lại tăng trưởng chóng mặt. Điều này tạo ra một khoảng trống thị trường khổng lồ, thu hút hàng loạt mô hình tài chính số ra đời.

Trong số các ngân hàng số đang hoạt động tại Việt Nam, Cake by VPBank nổi lên như một hiện tượng và là đơn vị dẫn đầu thị phần một cách rõ rệt.

Khác với sự loay hoay của những người đi trước, Cake chỉ mất chưa đầy 2 năm để thu hút 3 triệu khách hàng, một con số mà các chi nhánh ngân hàng truyền thống phải mất rất nhiều năm cùng đội ngũ hàng ngàn nhân sự mới đạt được.

Đặc biệt, kết thúc năm 2024, Cake trở thành ngân hàng thuần số đầu tiên tại Việt Nam tuyên bố có lãi. Đây là một thành tích hiếm hoi, bởi ngay cả trên quy mô toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương, số lượng ngân hàng số đạt được điểm hòa vốn cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Cách làm của Cake thể hiện một tư duy vận hành rất thực tế. Ngay từ đầu, ngân hàng số này tận dụng triệt để hệ sinh thái công nghệ của ứng dụng gọi xe Be để tiếp cận hàng triệu người dùng một cách tự nhiên.

Ông Nguyễn Hữu Quang, CEO ngân hàng số Cake by VPBank nhận định, thị trường công nghệ tài chính đang bước vào giai đoạn thanh lọc. Ông cho rằng tăng trưởng nhanh không còn là lợi thế quyết định, mà quan trọng nhất là tính hiệu quả, sự bền vững và năng lực vận hành ở quy mô lớn.

Thay vì chạy đua đốt tiền để tăng trưởng bằng mọi giá, Cake chọn cách tập trung hoàn thiện khung quản trị rủi ro dựa trên dữ liệu. Họ kiểm soát chặt chẽ chất lượng khách hàng và đầu tư mạnh tay vào công nghệ trí tuệ nhân tạo ở những khâu khó nhất như giám sát gian lận, thu hồi nợ, hay tự động hóa vận hành.

Việc hướng tới một mô hình ngân hàng trí tuệ nhân tạo đúng nghĩa đã giúp Cake tối ưu hóa được chi phí nhân sự, từ đó nhanh chóng chạm đến cột mốc sinh lời.

Bên cạnh Cake, thị trường cũng chứng kiến sự tăng tốc của nhiều ứng dụng khác như Liobank của OCB hay Tnex của MSB, mỗi bên đều chọn cho mình một ngách khách hàng riêng biệt.

Hay gần đây là sự ra đời của các ngân hàng số như Vikki Bank, MBV, hay VCBNeo, mà tiền thân là DongA Bank, OceanBank và CB sau khi được chuyển giao bắt buộc cho các nhà băng là HDBank, MBBank và Vietcombank. Tuy nhiên, hành trình đi tìm lợi nhuận của các ngân hàng số không hề dễ dàng.

Ông Tamma Febrian, Giám đốc phụ trách định chế tài chính tại Fitch Ratings cho biết, rào cản lớn nhất và cũng là yếu tố quyết định thành công của một ngân hàng số nằm ở hai điểm cốt lõi. Đó là khả năng tạo ra sự khác biệt trên thị trường và năng lực quản trị rủi ro đối với nhóm khách hàng có mức độ tín nhiệm thấp.

Việc Kredivo bước chân vào cuộc đua ngân hàng số bằng cách mua lại Timo chắc chắn sẽ phả hơi nóng lên các đối thủ hiện tại. Khi một nguồn lực tài chính mới từ nước ngoài kết hợp với hạ tầng có sẵn, thị trường Việt Nam dự kiến sẽ chứng kiến những màn cạnh tranh gay gắt hơn.

Tuy nhiên, bài học từ những người dẫn đầu đã chỉ ra rằng, trong cuộc đua ngân hàng số, việc có mặt sớm hay muộn không quan trọng bằng việc sở hữu một bộ lọc rủi ro đủ tốt và một mô hình vận hành thực sự mang lại hiệu quả kinh tế.