Sở hữu trí tuệ

Bộ trưởng KH&CN: Đổi mới sáng tạo chưa thành động lực phát triển

Hương Giang Thứ năm, 17/11/2022 - 17:50

Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt thừa nhận trước Quốc hội rằng, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa thực sự là động lực và nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt giải trình trước Quốc hội ngày 31/12

Các chỉ tiêu đóng góp của khoa học, công nghệ đều có tăng trưởng tốt

Giải trình trước Quốc hội về mức độ hiệu quả của khoa học công nghệ, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt cho biết, bản chất của nghiên cứu khoa học là tính mới, tính rủi ro và có độ trễ. Nhiều nghiên cứu mặc dù đã thành công vẫn cần tiếp tục được đầu tư nguồn lực từ ngân sách nhà nước hoặc nguồn lực xã hội.

"Trong nghiên cứu khoa học công nghệ, không thể nào 100% nhiệm vụ, đề tài nghiên cứu đều thành công", ông Đạt nói.

Bộ trưởng Đạt cho biết, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn chú trọng đầu tư cho khoa học, công nghệ. Và trong bối cảnh cân đối chi ngân sách nhà nước còn khó khăn, chi thường xuyên cho hoạt động khoa học, công nghệ vẫn được Quốc hội thông qua, trung bình vào khoảng 0,79% tổng chi ngân sách nhà nước.

Trong thời gian vừa qua, các hoạt động khoa học, công nghệ đã có nhiều đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội. 

Những đóng góp này được đo lường gián tiếp thông qua một số chỉ tiêu như: chỉ số đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp TFP vào tăng trưởng; tốc độ tăng trưởng năng suất lao động bình quân; tỷ trọng giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trong tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa; chỉ số đổi mới sáng tạo của Việt Nam GII… Trong giai đoạn 2016-2020, các chỉ tiêu này đều có tăng trưởng tốt hơn nhiều so với giai đoạn trước.

Ngoài ra, Bộ trưởng Đạt cho biết, khoảng 10 năm trước, kinh phí cho hoạt động khoa học công nghệ chủ yếu dựa vào ngân sách (70-80%). Đến nay, đầu tư cho khoa học công nghệ từ ngân sách và từ doanh nghiệp đã tương đối cân bằng với tỷ lệ 52 và 48%. Đến năm 2030, tỷ trọng này được kỳ vọng sẽ đạt 30/70 như các nước tiên tiến.

Còn tồn tại nhiều vướng mắc

Dù vậy, Bộ trưởng Huỳnh Thành Đạt thừa nhận, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa thực sự là động lực và nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Nhiều kết quả từ các nhiệm vụ sử dụng ngân sách còn chậm được ứng dụng trong thực tiễn do vướng mắc về quản lý tài sản công... Các chương trình và nhiệm vụ công nghệ chưa góp phần hình thành các lĩnh vực công nghệ hay ngành mũi nhọn.

Về Quỹ phát triển khoa học công nghệ của doanh nghiệp, theo số liệu của Tổng cục Thuế, giai đoạn 2015-2021, có gần 1.300 lượt doanh nghiệp trích lập quỹ, với số tiền hơn 23.000 tỷ đồng, trong đó số sử dụng 14.000 tỷ đồng (chiếm 60%).

Có thể thấy, số doanh nghiệp trích lập quỹ còn khiêm tốn, trong đó không có doanh nghiệp FDI nào trích lập quỹ, cho thấy cơ chế khuyến khích trích lập và sử dụng còn nhiều vướng mắc và chưa đủ hấp dẫn. 

Cụ thể, tỷ lệ trích lập chưa phù hợp với cơ cấu và quy mô của doanh nghiệp Việt Nam, trong đó phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thêm vào đó, quy định hiện nay không cho phép sử dụng quỹ để mua sắm máy móc, thiết bị, đổi mới công nghệ phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Các quy định về quản lý quỹ cũng không phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp.

Thủ tục hành chính trong kiểm soát chi của quỹ cũng chưa linh động và chưa phù hợp với đặc thù; thủ tục mua sắm phục vụ nhiệm vụ khoa học công nghệ thực hiện theo dự án đầu tư, chưa phù hợp với đặc thù tính mới, hiếm, kịp thời, rủi ro cao của hoạt động này.

Để tháo gỡ một phần khó khăn, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành thông tư số 05/2022 để hướng dẫn sử dụng quỹ phát triển khoa học công nghệ của các doanh nghiệp. Thông tư đã bãi bỏ các quy định cứng nhắc, không đúng với tinh thần tôn trọng vai trò tự chủ của doanh nghiệp trong việc sử dụng nguồn từ quỹ.

Nhằm khuyến khích doanh nghiệp trích lập và sử dụng quỹ, Bộ cũng sẽ đề xuất Chính phủ nghiên cứu sửa đổi các quy định của Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013, Nghị định 95 về cơ chế tài chính và đầu tư cho khoa học công nghệ. Đồng thời, Bộ sẽ nghiên cứu, tham mưu Chính phủ báo cáo  Quốc hội về cơ chế đặc thù trong mua sắm, đầu tư từ nguồn của quỹ cho nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
Cơ chế quan trọng giúp khoa học công nghệ Việt Nam bùng nổ

Cơ chế quan trọng giúp khoa học công nghệ Việt Nam bùng nổ

Tiêu điểm -  3 năm

Nhiều ý kiến cho rằng muốn thị trường khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới, Việt Nam cần thúc đẩy hơn nữa việc thương mại hóa các sản phẩm khoa học công nghệ.

Tìm cách 'bơm nhiên liệu' cho thị trường khoa học và công nghệ

Tìm cách 'bơm nhiên liệu' cho thị trường khoa học và công nghệ

Leader talk -  3 năm

Lãnh đạo Bộ Khoa học và công nghệ nhận định phát triển mạng lưới trung gian của thị trường khoa học và công nghệ là một trong những giải pháp cấp thiết để thúc đẩy sự phát triển.

Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp và làm việc với Phó Tổng giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới

Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp và làm việc với Phó Tổng giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới

Sở hữu trí tuệ -  3 năm

Sáng ngày 6/9/2022, tại Trụ sở Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Thứ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Hoàng Giang đã tiếp và làm việc với đoàn Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) do ông Hasan Kleib, Phó Tổng giám đốc WIPO phụ trách lĩnh vực phát triển quốc gia và khu vực, dẫn đầu.

Tập đoàn TH là doanh nghiệp tiêu biểu ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất

Tập đoàn TH là doanh nghiệp tiêu biểu ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất

Tiêu điểm -  3 năm

Người đứng đầu Bộ Khoa học và Công nghệ rất ấn tượng với việc ứng dụng khoa học công nghệ của Tập đoàn TH, chiến lược phát triển của tập đoàn cũng trùng khớp với chủ trương của Đảng và Nhà nước đề ra xuyên suốt, làm sao để các doanh nghiệp là nơi đổi mới sáng tạo thật sự, trung tâm đổi mới sáng tạo phải được xuất phát từ doanh nghiệp.

Sức mạnh hệ sinh thái và nền tảng số định hình lại biên tăng trưởng của Techcombank

Sức mạnh hệ sinh thái và nền tảng số định hình lại biên tăng trưởng của Techcombank

Tài chính -  16 phút

Trong quý IV/2025, Techcombank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 9,2 nghìn tỷ đồng, tăng gần 95% so với cùng kỳ, đánh dấu quý tăng kỷ lục thứ ba liên tiếp.

Sàn tài sản số đầu tiên có thể được cấp phép từ tháng 3/2026

Sàn tài sản số đầu tiên có thể được cấp phép từ tháng 3/2026

Tiêu điểm -  1 giờ

Doanh nghiệp thí điểm sàn tài sản số sẽ cần trải qua ít nhất 30 ngày xét duyệt hồ sơ, tài liệu để nhận được giấy phép chính thức từ Bộ Tài chính.

Lợi nhuận trước thuế SSI cao nhất kể từ khi thành lập

Lợi nhuận trước thuế SSI cao nhất kể từ khi thành lập

Doanh nghiệp -  1 giờ

Lợi nhuận Chứng khoán SSI đạt gần 5.100 tỷ đồng, hoàn thành 119% kế hoạch đề ra trong năm 2025, thiết lập mức kỷ lục cao nhất từ trước đến nay.

Giá vàng hôm nay 21/1/2026 tăng vọt lên gần 170 triệu đồng/lượng

Giá vàng hôm nay 21/1/2026 tăng vọt lên gần 170 triệu đồng/lượng

Tài chính -  1 giờ

Giá vàng hôm nay 21/1/2026 tăng vọt 3.200.000 đồng mỗi lượng đối với cả vàng miếng và vàng nhẫn SJC khi tâm lý né rủi ro lan rộng trên thị trường tài chính toàn cầu.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Chăm sóc sức khỏe người dân từ sớm, từ cơ sở

Bộ trưởng Đào Hồng Lan: Chăm sóc sức khỏe người dân từ sớm, từ cơ sở

Leader talk -  2 giờ

Công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân sẽ gắn chặt với quản lý, chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời. Đây là định hướng thay đổi rất lớn trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ của ngành y tế trong thời gian tới.

Đổi mới tư duy trong phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Đổi mới tư duy trong phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Leader talk -  2 giờ

Thời gian tới, công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải thực hiện được những mục tiêu, yêu cầu mà Đại hội XIV đặt ra.

Chuyến bay mang thông điệp 'Việt Nam hạnh phúc' của Vietnam Airlines

Chuyến bay mang thông điệp "Việt Nam hạnh phúc" của Vietnam Airlines

Ống kính -  3 giờ

Mười chín cặp cô dâu chú rể đã có một hành trình đầy cảm xúc từ Hà Nội tới thành phố biển Nha Trang xinh đẹp

Đọc nhiều