Dư địa nới lỏng lãi suất nhờ ‘khoảng trống’ từ Fed?

Sau hơn một năm nới lỏng tiền tệ để hỗ trợ phục hồi kinh tế, các ngân hàng trung ương lớn bước vào giai đoạn thận trọng. Lạm phát hạ nhiệt nhưng chưa ổn định, trong khi rủi ro tài chính và nợ công gia tăng. Có thể thấy, thế giới đang bước vào thời kỳ “hậu nới lỏng”, khi việc cắt giảm lãi suất không còn là ưu tiên.

Trong khi đó, tại Việt Nam, lãi suất trong nước được cho là có dư địa để nới lỏng nhẹ trong quý IV/2025 nhờ “khoảng trống” từ Fed. Bởi lẽ, trong bối cảnh lãi suất huy động và cho vay đang ổn định, nhưng với khả năng tín dụng tăng tốc (dự kiến cao hơn 15% cả năm), Ngân hàng Nhà nước có thể giảm thêm lãi suất 0,25-0,5%/năm để kích thích đầu tư, đặc biệt khi lạm phát được kiểm soát.

“Việt Nam cần chuẩn bị những kịch bản ứng phó linh hoạt khác nhau. Ngoài việc duy trì chính sách điều hành linh hoạt, cốt lõi vẫn là nâng cao chất lượng của tín dụng, tăng trưởng và tiếp tục cải thiện những vấn đề cơ cấu nội tại của nền kinh tế”, thạc sĩ Phan Minh Hòa, giảng viên kinh tế, Đại học RMIT Việt Nam khuyến nghị.

Việt Nam làm gì để tận dụng cơ hội kích thích tăng trưởng?

Việc Fed cắt giảm lãi suất lần thứ hai trong năm được xem là tín hiệu nới lỏng chính sách tiền tệ toàn cầu. Bà đánh giá thế nào về quyết định cắt giảm lãi suất của Fed trong bối cảnh kinh tế Mỹ hiện nay? Liệu đây là bước đi mang tính phòng ngừa hay phản ánh lo ngại về suy thoái?

Thạc sĩ Phan Minh Hòa: Quyết định cắt giảm lãi suất của Fed xuất phát từ những lo ngại về thị trường lao động đang suy yếu, củng cố bởi các số liệu về tăng trưởng việc làm, tốc độ tăng lương đều chậm lại và tỷ lệ thất nghiệp tăng nhẹ . Đây là bước đi mang tính phòng ngừa, theo lời Chủ tịch Fed là “quản trị rủi ro” về việc làm hơn là lo ngại về suy thoái.

Tuy nhiên, lạm phát ở Mỹ hiện vẫn cao hơn mức mục tiêu 2% và đã tăng liên tục kể từ tháng Tư. Việc cắt giảm lãi suất mạnh mẽ hơn sẽ khiến lạm phát có thể quay trở lại. Việc cân bằng giữa hai mục tiêu ổn định giá cả và toàn dụng việc làm vẫn luôn là nhiệm vụ khó khăn với bất cứ NHTW nào và với riêng Fed hiện nay hơn lúc nào hết.

Bản thân trong nội bộ Fed đang vẫn chia rẽ về tốc độ và quy mô điều chỉnh chính sách, trong bối cảnh triển vọng kinh tế Mỹ xen kẽ cả những tín hiệu tích cực và tiêu cực, đặc biệt là chính sách thuế quan gây áp lực lên giá cả, và những dữ liệu kinh tế cũng bị hạn chế chưa được cập nhật gần nhất do tác động của việc chính phủ Mỹ đóng cửa.

Chính Chủ tịch Jerome Powell cũng đã nói rõ không chắc chắn về việc liệu có tiếp tục giảm lãi suất trong cuộc họp tháng 12 hay không.

Một số ý kiến cho rằng việc Fed hạ lãi suất có thể giúp giảm áp lực tỷ giá, tạo dư địa để Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nới lỏng chính sách hơn. Theo bà, liệu Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này để kích thích tăng trưởng mà vẫn đảm bảo ổn định vĩ mô?

Thạc sĩ Phan Minh Hòa: Về lý thuyết, việc Fed giảm lãi suất sẽ khiến USD suy yếu, từ đó giảm áp lực lên tỷ giá USD/VND, song song với đó là giảm áp lực nhập khẩu lạm phát, giúp Ngân hàng Nhà nước có thêm dư địa để duy trì chính sách lãi suất nới lỏng và ổn định thị trường ngoại hối, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế và vẫn đảm bảo kinh tế vĩ mô của Việt Nam.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại là những tháng cuối năm, nhu cầu tín dụng tăng cao, lãi suất sẽ khó có thể giảm đáng kể. Trong dài hạn, Việt Nam có thể tiếp tục chính sách nới lỏng, nhưng rủi ro lạm phát vẫn còn đó, và chúng ta cần đảm bảo việc nới lỏng phải đi cùng với chất lượng của tín dụng, thận trọng các rủi ro khi dòng tiền đổ vào bất động sản và chứng khoán gây nên bong bóng tài sản.

Với tỷ giá, việc Fed giảm lãi suất, cộng thêm các tín hiệu tích cực cho cung ngoại tệ từ việc thặng dư thương mại và kiều hối dự kiến tăng vào cuối năm, áp lực cũng giảm dần. Tuy nhiên, ngoài chênh lệch lãi suất, tỷ giá còn chịu áp lực từ các yếu tố trong nước, như việc trả nợ và tình trạng găm giữ USD, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và quốc tế .

Vì vậy, về lâu dài, việc cải thiện cán cân thanh toán, điều hành tỷ giá linh hoạt, quản lý chặt chẽ thị trường ngoại hối tự do sẽ góp phần đảm bảo được cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô.

Trong bối cảnh lãi suất toàn cầu giảm, dòng vốn đầu tư quốc tế có thể dịch chuyển mạnh sang các thị trường mới nổi. Theo bà, Việt Nam có cơ hội thu hút thêm vốn FDI hoặc dòng vốn gián tiếp (FII) không?

Thạc sĩ Phan Minh Hòa: Lãi suất giảm sẽ góp phần tích cực cho triển vọng dòng vốn đổ vào các thị trường mới nổi, lại cộng hưởng đúng thời điểm thị trường chứng khoán Việt Nam vừa được FTSE Russel chính thức nâng hạng lên “nhóm mới nổi thứ cấp” và làn sóng IPO chào bán các sản phẩm mới đang sôi động. Chúng ta có thể kỳ vọng thu hút thêm cả vốn đầu tư gián tiếp và trực tiếp.

Việc dòng vốn tăng trưởng tích cực lại có tác động tương hỗ, giúp Ngân hàng Nhà nước có thể duy trì dự trữ ngoại hối, hỗ trợ và đảm bảo sự linh hoạt trong chính sách thúc đẩy tăng trưởng.

Cú hích cho xuất khẩu trong năm tới

Với các doanh nghiệp xuất khẩu, việc Fed hạ lãi suất có thể tác động ra sao đến nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ – thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam? Liệu đây có thể là cú hích đáng kể cho xuất khẩu Việt Nam trong năm tới?

Thạc sĩ Phan Minh Hòa: Lãi suất giảm kích thích tiêu dùng tại Mỹ, trong đó có hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ Việt Nam. Điều này hỗ trợ cho những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường Mỹ như điện tử, dệt may, đồ gỗ và thủy sản. Đồng thời doanh nghiệp cũng có chi phí vay ngoại tệ thấp hơn để mở rộng quy mô sản xuất.

Mặc dù vậy, xuất khẩu sang thị trường Mỹ chịu những áp lực từ chính sách thuế quan còn nhiều yếu tố bất định, hay rủi ro trước những vụ kiện phòng vệ thương mại. Các doanh nghiệp sẽ vẫn tiếp tục xu hướng đa dạng hóa chuyển dịch sang các thị trường mới ngoài Hoa Kỳ để giảm rủi ro.

Nhìn ở góc độ dài hạn, bà có cho rằng việc Fed bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất liệu có báo hiệu một giai đoạn chính sách tiền tệ mới trên toàn cầu? Việt Nam nên chuẩn bị như thế nào để ứng phó linh hoạt với những biến động này?

Thạc sĩ Phan Minh Hòa: Như đã nói, Chủ tịch Powell đã nói không chắc chắn về việc tiếp tục cắt giảm lãi suất đợt ba trong tháng 12. Tuy nhiên, nhìn chung thị trường vẫn kì vọng Fed sẽ tiếp tục chính sách nới lỏng trong thời gian tới. Các Ngân hàng Trung ương trên thế giới đang ở những giai đoạn khác nhau, như Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) hay Canada (BoC) đang ở giai đoạn cuối của chu kỳ nới lỏng, Anh (BoE) vẫn còn một chút khả năng giảm lãi suất trong tháng 12 tới, nhiều nước giữ nguyên lãi suất và chỉ duy nhất BoJ của Nhật Bản là ngân hàng trung ương lớn trong chế độ tăng lãi suất.

Trước những biến động này, Việt Nam cần chuẩn bị những kịch bản ứng phó linh hoạt khác nhau. Ngoài việc duy trì chính sách điều hành linh hoạt, cốt lõi vẫn là nâng cao chất lượng của tín dụng, tăng trưởng và tiếp tục cải thiện những vấn đề cơ cấu nội tại của nền kinh tế.

Xin cảm ơn bà!