Bất động sản

Bốn nút thắt kìm hãm sự phát triển nhà ở xã hội

An Chi Thứ hai, 06/02/2023 - 08:51

Mặc dù là phân khúc được đánh giá là đòn bẩy kích thích dòng chảy của thị trường bất động sản trong bối cảnh trầm lắng song theo nhiều chuyên gia, không dễ để phát triển các dự án nhà ở xã hội.

Trình tự thủ tục đầu tư xây dựng, mua - bán nhà ở xã hội còn phức tạp và kéo dài, khó khăn hơn cả nhà ở thương mại

Đánh giá của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho thấy, việc phát triển nhà ở xã hội đang tồn tại bốn nút thắt lớn, kiềm chế sự phát triển.

Theo đó, thời gian qua, Nhà nước đã có nhiều nỗ lực trong việc ban hành chính sách nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội, cải thiện nguồn cung. Tuy nhiên, những chính sách này vẫn còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ, tạo ra nhiều điểm nghẽn khiến các chủ đầu tư gặp khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở xã hội.

Ngoài các chính sách đã được đưa ra, muốn thực hiện thành công đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội, Nhà nước cần nghiên cứu ban hành thêm các cơ chế đặc thù riêng, đặc biệt là về vốn và quỹ đất để khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển dự án nhà ở xã hội.

Theo đó, Khoản 1 Điều 5 Nghị định số 49/2021/NĐ-CP quy định: “Trường hợp dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, khu đô thị có quy mô sử dụng đất từ 2ha trở lên tại các đô thị loại đặc biệt và loại I hoặc từ 5ha trở lên tại các đô thị loại II và loại III phải dành 20% tổng diện tích đất ở trong các đồ án quy hoạch chi tiết được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật dành để xây dựng nhà ở xã hội”.

Doanh nghiệp than phát triển nhà ở xã hội 'khó đủ đường'

Song theo Hội Môi giới bất động sản, không phải dự án nhà ở thương mại nào cũng phù hợp để xây dựng nhà ở xã hội trong cùng dự án, nhất là tại các dự án nhà ở cao cấp, dự án nhà ở trung cấp. Việc bố trí 20% quỹ đất bên trong dự án đô thị, nhà ở thương mại vô hình chung sẽ phá vỡ tổng thể dự án.

Điều này dẫn đến các tiện ích, cảnh quan trong dự án thiếu đồng bộ, giảm giá trị sử dụng của nhóm đối tượng cao cấp. Ngược lại, người dân có thu nhập trung bình, thấp cũng sẽ khó có thể thích ứng được trong khu vực chất lượng cao. Kết hợp xã hội không thể đạt được bằng cách kết hợp nhiều nhóm đối tượng thu nhập khác nhau trong cùng một không gian sống. Tại một số địa phương như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, hầu hết các dự án đều có quy mô nhỏ, tại vị trí có giá trị lớn, việc yêu cầu bố trí quỹ đất 20% là rất khó thực hiện.

Vì vậy, nên giao 20% quỹ đất cho chính quyền địa phương tổ chức thực hiện, UBND tỉnh phải tính toán nhu cầu quỹ đất khi lập quy hoạch. Qua kinh nghiệm quốc tế, hầu hết các nước đều có quỹ nhà ở địa phương cho người lao động thuê, dưới hình thức đất thuộc chính quyền, giao cho doanh nghiệp xây dựng nhà ở cho thuê theo giá quy định.

Ví dụ như tại Hà Lan, với quy mô cho thuê nhà ở xã hội khoảng 31%, Hiệp hội Nhà ở tại đất nước này luân chuyển vốn theo nguyên tắc quay vòng, thu nhập nhận được từ việc cho thuê và bán nhà sẽ đủ để trang trải khoản đầu tư của họ vào nhà ở giá rẻ mới hay tân trang, cải tạo khu phố (đầu tư cộng đồng). Hay tại một số khu vực ở Hoa Kỳ, các quy định yêu cầu phát triển nhà ở giá rẻ theo 1 trong 3 cách: tỷ lệ % các đơn vị phát triển dự án phải có giá cả phải chăng; tỷ lệ % xây dựng ngoài các đơn vị có giá cả phải chăng hoặc tiền mặt trả vào quỹ nhà ở.

Thứ hai là vấn đề nguồn vốn và lãi suất. Trong chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội đã xây dựng hai chính sách hỗ trợ cho nhà ở xã hội. Trước hết là hỗ trợ cá nhân vay ưu đãi, đến hết tháng 10/2022, Ngân hàng Chính sách xã hội đã giải ngân được 3.017 tỷ đồng cho 8.379 khách hàng thuộc đối tượng vay để mua, thuê mua nhà ở xã hội, nhà công nhân, xây dựng mới hoặc cải tạo, sửa chữa nhà ở.

Chính sách thứ hai là hỗ trợ lãi suất 2%/năm, tối đa 40.000 tỷ đồng thông qua hệ thống ngân hàng thương mại để cho vay với một số ngành, lĩnh vực, trong đó có cải tạo chung cư cũ, xây dựng nhà ở xã hội, nhà cho công nhân. Tuy nhiên, đến nay chưa có dự án nào được vay vốn từ chương trình phục hồi. Thực tế, hiện nay các doanh nghiệp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn ngân hàng thì các dự án nhà ở xã hội cũng khó lòng triển khai.

Thứ ba là trình tự thủ tục đầu tư xây dựng, mua - bán nhà ở xã hội còn phức tạp và kéo dài, khó khăn hơn cả nhà ở thương mại, tạo rào cản chủ đầu tư tiếp cận loại hình nhà ở này. Quỹ đất 20% khi giao cho doanh nghiệp phải tổ chức đấu thầu, đấu giá, khó lựa chọn nhà đầu tư.

Cuối cùng là giá bán bị khống chế, lãi vay (nếu có) và lợi nhuận định mức của toàn bộ dự án không vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư. Nguồn vốn tắc nghẽn, chi phí tiếp cận tài chính, chi phí đầu vào tăng cao trong khi trình tự thủ tục đầu tư xây dựng, mua, bán nhà ở xã hội còn phức tạp và kéo dài, gây tốn kém cho doanh nghiệp khiến giá nhà ở xã hội xây mới tại nhiều nơi cao gần bằng giá nhà ở thương mại.

Thị trường thứ cấp ghi nhận hiện tượng giá nhà ở xã hội tại các thành phố lớn tăng gấp đôi sau 5 năm sử dụng. Đặc biệt là định mức xây dựng đã quy định thấp hơn thực tế thị trường dẫn đến doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội có khả năng lỗ nặng. Nên không hấp dẫn và khó thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội.

Cần hướng đi mới cho nhà ở xã hội

Năm 2023, thị trường bất động sản toàn cầu được dự báo sẽ diễn biến chậm lại, tuy nhiên theo dự báo của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam, phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở bình dân sẽ tăng trưởng bởi dư địa phát triển đô thị vẫn đang thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư.

Đại diện Bộ Xây dựng cho biết, dự báo nhu cầu về nhà ở giai đoạn 2021 - 2030 sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt tại khu vực đô thị. Tỷ lệ dân số đô thị hiện khoảng 40% và sẽ tăng lên khoảng 45% vào năm 2030. Với tốc độ tăng dân số và nhu cầu nhà ở hiện tại, mỗi năm phải tăng thêm khoảng 70 triệu m2 nhà ở đô thị.

Hai thành phố lớn có sức hút dân số cao, đòi hỏi gia tăng nhanh diện tích nhà ở đô thị là Hà Nội và TP.HCM, sẽ chiếm trên 50% diện tích đất đô thị của cả nước và 75% tăng trưởng không gian đô thị với khoảng 2/3 lượng nhu cầu nhà ở hàng năm.

Trong bối cảnh thị trường trầm lắng, việc phát triển nhà ở xã hội vừa là để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của đối tượng chính sách vừa là đòn bẩy kích thích dòng chảy kinh tế, hoạt động của 38 ngành nghề khác có liên quan đến thị trường bất động sản.

Tiềm năng và dư địa phát triển của phân khúc nhà ở xã hội tại Việt Nam đang còn rất lớn. Tuy nhiên, với các chính sách như hiện tại, đa phần các doanh nghiệp bất động sản vẫn đang “nhìn trước ngó sau" với phân khúc "khó nhằn" này.

Theo ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, nếu phát triển nhà ở xã hội theo cách thức như nhà ở thương mại rồi đưa ra những khung giá thấp, không phù hợp với điều kiện thị trường, thì các nhà đầu tư rõ ràng sẽ không mấy quan tâm.

Thực tế cho thấy, việc phát triển nhà ở xã hội đang phải chịu những thủ tục thậm chí phức tạp hơn nhà ở thương mại, họ chỉ được miễn tiền sử dụng đất để làm lợi thế giảm giá thành trong khi phải cộng thêm rất nhiều thủ tục, sản phẩm sau khi đủ điều kiện mở bán còn phải xin phê duyệt về giá bán.

Bên cạnh đó, ông Thanh nhấn mạnh, cần phải thay đổi tư duy phát triển nhà ở xã hội. Thay vì khống chế giá cả lại làm giảm chất lượng nhà ở, muốn tiết kiệm chi phí xây dựng nhà ở xã hội cần phải thực hiện các dự án quy mô lớn.

Mặt khác, các cơ quan quản lý cần có cơ chế, quy định để những người không thuộc diện sử dụng nhà ở xã hội nữa chuyển nhà cho nhóm người đang khó khăn hơn. Điều này giúp thị trường có tính uyển chuyển, thu hút nhà đầu tư, người dân cũng có cơ hội hưởng lợi.

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng về an sinh xã hội

Phát triển bền vững - 3 năm

Cung tiền bị siết chặt, doanh nghiệp không có đơn hàng, dẫn đến người lao động, đặc biệt là lao động phổ thông, lao động tự do bị giảm thu nhập, mất việc làm. Theo PGS.TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Social Life, một cuộc khủng hoảng về an sinh đang dần hiện hữu.

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng về an sinh xã hội

Phát triển bền vững - 3 năm

FaceBook

Tags:

Nhà ở xã hội

Nhà ở giá rẻ

Bất động sản

Pháp lý

Tags:

Nhà ở xã hội

Nhà ở giá rẻ

Bất động sản

Pháp lý

Tin liên quan

Bắt mạch thị trường bất động sản năm 2023: Giá nhà ở tại TP.HCM còn tăng mạnh

Nhịp cầu kinh doanh - 3 năm

Theo các chuyên gia, thị trường bất động sản dù chịu nhiều ảnh hưởng nhưng vẫn là kênh đầu tư an toàn, hấp dẫn. Tại TP.HCM, điểm sáng của thị trường sẽ là những dự án nhà ở chất lượng cao với lợi thế vị trí và nguồn cùng khan hiếm.

Thị trường nhà ở Hà Nội tiếp tục suy giảm giao dịch

Bất động sản - 3 năm

Tâm lý, niềm tin của các khách hàng, nhà đầu tư yếu đang làm giảm tốc độ tăng trưởng của nguồn cung mới và sản lượng giao dịch trên thị trường bất động sản..

Thị trường nhà ở kỳ vọng phục hồi

Bất động sản - 3 năm

Với việc Chính phủ nới lỏng kiểm soát tín dụng, nguồn cung và thanh khoản của thị trường bất động sản được dự báo sẽ dần cải thiện trong năm 2023.

Định hướng phát triển nhà ở của Bình Dương

Bất động sản - 3 năm

Bình Dương phát triển đa dạng các loại hình nhà ở nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân.

Tin cùng chuyên mục

Gỡ nút thắt vốn và thể chế cho bất động sản

Bất động sản - 11 giờ

Thị trường bất động sản đối mặt điểm nghẽn kép từ tín dụng và thể chế, đòi hỏi tái cấu trúc dòng vốn và ưu tiên nhu cầu ở thực.

Giải mã chiến lược ‘định chuẩn hàng hiệu’ tiên phong và khác biệt của Masterise Homes

Bất động sản - 1 ngày

Bất động sản hàng hiệu không còn được hiểu như một lớp nhận diện bên ngoài, mà trở thành chất lượng có thể kiểm chứng bằng trải nghiệm sống mỗi ngày.

Giải mã 'bộ gen' của nhà chế tác bất động sản Tân Hoàng Minh

Bất động sản - 1 ngày

Để trở thành “nhà chế tác bất động sản”, Tân Hoàng Minh phải sở hữu một “bộ gen” khác biệt và nhất quán để theo đuổi những chuẩn mực mà số đông khó chạm tới.

The Peak Garden định hình không gian sống tái tạo năng lượng tại TP.HCM

Bất động sản - 2 ngày

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng áp lực, nhu cầu về một không gian sống có khả năng tái tạo năng lượng đang trở thành xu hướng rõ nét. Không chỉ quan tâm đến vị trí hay tiện ích, người mua hiện chú trọng nhiều hơn đến chất lượng môi trường sống và giá trị bền vững trong dài hạn.

Nhà ở xã hội LA Home hiện thực hóa giấc mơ an cư

Bất động sản - 3 ngày

Giữa bối cảnh giá nhà ngày càng xa khả năng chi trả của nhiều gia đình trẻ và người lao động, những dự án nhà ở xã hội được đầu tư bài bản như LA Home mang ý nghĩa đặc biệt, góp phần giải bài toán an cư, mở ra cơ hội nâng cấp chất lượng sống cho hàng trăm gia đình.

Tin mới

Khả năng kết nối với hệ thống toàn cầu: Đòn bẩy cho tài chính Việt Nam

Sổ tay quản trị - 1 giờ

Khả năng kết nối với hệ thống toàn cầu không còn là một mục tiêu xa vời mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với thị trường tài chính Việt Nam.

Khủng hoảng tại PC1: Khi con số định giá lu mờ trước rủi ro quản trị

Hồ sơ quản trị - 1 giờ

Sự việc tại Tập đoàn PC1 là minh chứng rõ ràng cho thấy kể cả những định giá "rẻ như cho" hay tài sản nghìn tỷ trên sổ sách đều trở nên vô nghĩa khi niềm tin vào hệ thống quản trị bị lung lay.

KN Cam Ranh 'ra mắt' Sales Gallery CaraWorld Cam Ranh và căn hộ mẫu Cara365

Nhịp cầu kinh doanh - 3 giờ

Sales Gallery không chỉ là nơi cung cấp thông tin dự án, mà còn đóng vai trò như điểm chạm trải nghiệm đầu tiên, giúp khách hàng tham quan cảm nhận rõ hơn tinh thần sống trẻ trung, linh hoạt và giàu trải nghiệm mà Cara365 hướng tới.

Xử lý nợ xấu: Trao quyền mở đường, năng lực thực thi là 'chìa khóa'

Tiêu điểm - 5 giờ

Việc luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm trong xử lý nợ xấu là tín hiệu cho thấy hệ thống pháp luật đang dịch chuyển theo hướng minh bạch, ổn định, giúp bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan và khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Quỹ Touchstone Partners thoái vốn một phần khỏi startup điện mặt trời

Doanh nghiệp - 5 giờ

Kể từ khi Touchstone Partners tham gia, định giá Stride đã tăng hơn 7 lần, trở thành nền tảng lắp đặt điện mặt trời hộ gia đình lớn nhất cả nước.

Sun PhuQuoc Airways mở đường bay đến Singapore

Nhịp cầu kinh doanh - 5 giờ

Sun PhuQuoc Airways công bố mở đường bay thường lệ đến đảo quốc sư tử Singapore, không chỉ kết nối hai hòn đảo tâm điểm của châu Á, sự góp mặt của Sun PhuQuoc Airways còn đánh dấu lần đầu tiên chặng bay này có một hãng hàng không dịch vụ đầy đủ tham gia khai thác, mở ra cơ hội đón dòng khách quốc tế chất lượng cao đến với Phú Quốc.