Tìm 'đường băng' cho doanh nghiệp vật liệu xây dựng bay xa

Trong nhiều năm, không ít doanh nghiệp vật liệu xây dựng tại Việt Nam lớn lên bằng một công thức quen thuộc: đầu tư nhà máy, mở rộng công suất rồi đưa sản phẩm ra thị trường.

Nhưng khi ngành xây dựng bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn, chỉ sở hữu năng lực sản xuất thôi không còn đủ. Biên lợi nhuận dần thu hẹp, yêu cầu của khách hàng ngày càng cao hơn cũng khiến mô hình phát triển đơn lẻ bắt đầu bộc lộ giới hạn.

Chia sẻ với TheLEADER, bà Lưu Bửu Ân, Giám đốc phát triển kinh doanh và đối ngoại Công ty TNHH Công nghiệp Nghệ Năng cho biết doanh nghiệp hiện vẫn đang đối mặt với không ít áp lực về vốn, công nghệ và khả năng mở rộng thị trường.

Theo bà Ân, với quy mô còn hạn chế, những doanh nghiệp vừa và nhỏ như Nghệ Năng rất khó tự mình giải đồng thời nhiều bài toán từ mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ, xây dựng thương hiệu cho tới phát triển hệ thống phân phối và tiếp cận các khách hàng lớn hơn.

Nỗi lo ấy cũng phản ánh một thực tế đang diễn ra trong ngành vật liệu xây dựng hiện nay: doanh nghiệp rất khó đi xa nếu chỉ đứng một mình trong chuỗi giá trị.

Hiệp hội ngành trở thành nền tảng liên kết doanh nghiệp

Từ áp lực đó, vai trò của các hiệp hội ngành cũng đang dần thay đổi. Không còn chỉ là nơi quy tụ hội viên hay tổ chức các hoạt động giao lưu đơn thuần, hiệp hội ngày càng trở thành nền tảng kết nối giữa các doanh nghiệp trong toàn chuỗi giá trị của ngành xây dựng.

Ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) cho rằng ngành xây dựng đang bước sang giai đoạn cạnh tranh bằng đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi xanh và khả năng thích ứng với các chuẩn mực phát triển toàn cầu. Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ xây những công trình lớn hơn, mà còn phải xây những giá trị bền vững hơn; không chỉ phát triển doanh nghiệp mạnh hơn, mà còn hướng tới xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp có trách nhiệm hơn.

Trong bức tranh đó, SACA đang được nhiều doanh nghiệp nhìn nhận như một “đường băng” của ngành vật liệu xây dựng, nơi tạo đà để doanh nghiệp mở rộng hợp tác, nâng cao năng lực cạnh tranh và vươn xa hơn trên thị trường trong và ngoài nước.

Sau 35 năm phát triển, hiệp hội hiện có hơn 500 hội viên. Những năm gần đây, SACA đẩy mạnh vai trò xúc tiến thương mại, kết nối đầu tư, hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển công trình xanh và mở rộng liên kết quốc tế nhằm giúp doanh nghiệp trong ngành thích ứng với các xu hướng phát triển bền vững và yêu cầu ngày càng cao của thị trường toàn cầu.

Từ vai trò kết nối của hiệp hội, một hệ sinh thái liên kết trong ngành vật liệu xây dựng cũng dần hình thành, quy tụ nhiều nhóm doanh nghiệp từ sản xuất vật liệu, nhà thầu, đơn vị thiết kế cho tới doanh nghiệp phân phối, tư vấn tài chính hay dịch vụ vận hành công trình, bất động sản…

Khi đứng trong một hệ sinh thái đủ rộng, doanh nghiệp không chỉ có thêm cơ hội tìm kiếm khách hàng mà còn có điều kiện học hỏi kinh nghiệm, tiếp cận công nghệ mới, mở rộng quan hệ hợp tác và tham gia sâu hơn vào các dự án quy mô lớn.

Tại phiên thảo luận “Kết nối hệ sinh thái ngành xây dựng - Giải pháp phát triển thương hiệu, kinh doanh” do SACA tổ chức vừa qua, bà Văn Thị Anh Thư, Giám đốc marketing và phát triển kinh doanh Hunter Douglas Indochina nhấn mạnh rằng doanh nghiệp cần tăng cường chia sẻ nguồn lực, kết nối dữ liệu và hợp tác truyền thông để tạo ra giá trị cộng hưởng thay vì phát triển rời rạc.

Nếu đứng riêng lẻ, rất khó để doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp các chủ đầu tư lớn, tham gia vào những dự án quy mô lớn hay bắt kịp các xu hướng mới về công nghệ và phát triển xanh. Nhưng khi được đặt trong một hệ sinh thái đủ rộng, cơ hội hợp tác, học hỏi và mở rộng thị trường cũng lớn hơn đáng kể.

Mở rộng cuộc chơi của doanh nghiệp vật liệu xây dựng

Khi các doanh nghiệp bắt đầu đứng trong cùng một hệ sinh thái, cạnh tranh của ngành vật liệu xây dựng cũng không còn là câu chuyện của từng doanh nghiệp riêng lẻ. Thay vào đó, nhiều đơn vị đang tìm cách liên kết với nhau để mở rộng năng lực cung ứng, chia sẻ đầu ra và cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công trình.

Theo bà Đinh Ngọc Anh, Phó tổng giám đốc Nhựa Minh Hùng, áp lực cạnh tranh hiện nay không chỉ đến từ giá thành hay công nghệ sản xuất mà còn nằm ở khả năng doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bền vững. Điều đó buộc doanh nghiệp vật liệu xây dựng và công nghiệp phụ trợ phải thay đổi tư duy từ sản xuất đơn lẻ sang liên kết trong hệ sinh thái, nơi mỗi mắt xích đều phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, minh bạch và phát triển xanh.

Thực tế, câu chuyện của Tập đoàn Hoa Sen cho thấy khá rõ sự dịch chuyển này. Ông Trần Đình Tài, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Hoa Sen cho biết doanh nghiệp hiện đã xuất khẩu sản phẩm tới hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò sản xuất và phân phối các sản phẩm tôn thép do chính mình làm ra, Hoa Sen đang từng bước mở rộng sang mô hình hệ sinh thái phân phối vật liệu xây dựng.

Với hơn 150 siêu thị Hoa Sen Home cùng khoảng 400 cửa hàng và chi nhánh trên toàn quốc, doanh nghiệp hướng tới mô hình “one-stop shop”, nơi khách hàng có thể tiếp cận gần như đầy đủ nhu cầu xây dựng và hoàn thiện nhà ở trong cùng một hệ thống.

Bên cạnh các sản phẩm truyền thống như tôn, thép hay ống nhựa, hệ thống này còn kết nối và phân phối hàng ngàn sản phẩm từ nhiều doanh nghiệp trong ngành, trải rộng từ sơn, thiết bị vệ sinh, gạch, vật liệu hoàn thiện cho tới thiết bị điện nước và nội thất.

Nói cách khác, thay vì chỉ tập trung bán một nhóm sản phẩm riêng lẻ, Hoa Sen Home đang hướng tới trở thành một nền tảng phân phối tổng hợp, nơi quy tụ nhiều sản phẩm và thương hiệu trong chuỗi giá trị xây dựng và hoàn thiện nhà ở.

Mạng lưới phân phối này cũng đang trở thành “cánh tay nối dài” giúp doanh nghiệp đi sâu hơn vào thị trường, tiếp cận khách hàng nhanh hơn, đồng thời mở ra thêm cơ hội hợp tác với nhiều doanh nghiệp khác cùng tham gia.

Theo bà Dương Yến, Giám đốc kinh doanh miền Nam Phương Nam Panel, giá trị của doanh nghiệp hiện không còn chỉ nằm ở việc bán một sản phẩm đơn lẻ, mà ở khả năng phối hợp cùng nhiều đối tác khác trong hệ sinh thái để đồng hành cùng khách hàng xuyên suốt dự án, từ giai đoạn lựa chọn giải pháp, tối ưu thiết kế cho tới thi công và vận hành công trình.

Điều đó cũng khiến mối quan hệ giữa các doanh nghiệp trong ngành thay đổi đáng kể. Nếu trước đây nhiều đơn vị chủ yếu hoạt động độc lập trong từng công đoạn, thì hiện nay các doanh nghiệp vật liệu, đơn vị thiết kế, nhà thầu và nhà cung cấp giải pháp đang có xu hướng tham gia cùng nhau từ sớm để tạo ra một giải pháp tổng thể cho công trình.

Bà Thư cho biết tại Hunter Douglas Indochina, doanh nghiệp thường tham gia từ rất sớm trong dự án để cùng đội ngũ thiết kế, kỹ thuật, nhà thầu và chủ đầu tư trao đổi về giải pháp thi công, hiệu suất vận hành cũng như tổng giá trị vòng đời công trình, thay vì chỉ bán một sản phẩm đơn lẻ.

Theo bà, giá trị của doanh nghiệp hiện nằm ở ba nhóm chính: sản phẩm chất lượng cao, giải pháp kỹ thuật đi kèm và năng lực hỗ trợ toàn cầu. Với hệ thống hiện diện tại hơn 100 quốc gia, doanh nghiệp có thể đưa kinh nghiệm quốc tế vào các công trình tại Việt Nam, đồng thời kết nối thêm nhiều đối tác trong chuỗi cung ứng nhằm giúp khách hàng đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về an toàn, hiệu quả và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Trong cuộc chơi mới của ngành xây dựng, lợi thế không còn chỉ nằm ở việc ai sản xuất tốt hơn, mà ở việc doanh nghiệp có thể đứng trong một hệ sinh thái đủ mạnh để cùng tạo ra giá trị lớn hơn cho thị trường.