Cao tốc “đè” khoáng sản: Bế tắc xử lý

Thái Bình Thứ năm, 27/02/2025 - 15:18
Nghe audio
0:00

Hai dự án cao tốc trọng điểm trị giá 36 nghìn tỷ đồng tại tỉnh Lâm Đồng đi vào ngõ cụt khi phương án xử lý phần khoáng sản bauxite chồng lấn không khả thi.

Hai cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc và Bảo Lộc – Liên Khương, lần lượt do liên danh Tập đoàn Đèo Cả, Futa Group thực hiện theo hình thức đối tác công tư, rơi vào tình trạng bế tắc trong khâu tháo gỡ vấn đề chồng lấn với quy hoạch mỏ bauxite tổng diện tích hơn 224ha.

Thực trạng hai dự án cùng các khu tái định cư “đè” trên hơn 7,3 triệu tấn quặng bauxite, khoảng 6 tháng nay, ghi nhận chỉ đạo và hướng dẫn từ Phó thủ tướng Trần Hồng Hà, Bộ Tài nguyên và môi trường cũng như Bộ Công thương nhằm hỗ trợ địa phương xử lý vấn đề này.

Lâm Đồng đang loay hoay tìm lời giải cho bài toán chồng lấn quy hoạch - nút thắt khiến nhiều dự án trọng điểm của tỉnh phải "đứng hình" suốt thời gian qua. Ảnh: Hoàng Anh

Theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và môi trường là xử lý vấn đề chồng lấn quy hoạch theo hướng căn cứ vào hiệu quả của việc thu hồi khoáng sản, UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo các sở ngành, Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam và Công ty TNHH MTV Nhôm Lâm Đồng (thuộc TKV) đánh giá khả thi, giá trị kinh tế của việc khai thác quặng bauxite trong diện tích các dự án liên quan.

Tuy nhiên, tới nay, phương án này đang đi vào “ngõ cụt”, do không đủ cơ sở để đánh giá, so sánh hiệu quả kinh tế của phương án thu hồi khoáng sản đối với hai dự án cao tốc (cùng khu tái định cư phục vụ) với nhiều lý do.

Cụ thể, theo Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đối với khoáng sản bauxite, tỉnh Lâm Đồng có 13 khu vực mỏ được chia thành 3 cụm.

Trong đó, mỗi cụm có 1 nhà máy chế biến alumin với vị trí đảm bảo cự ly vận chuyển quặng bauxit về nhà máy là ngắn nhất đảm bảo cho khai thác và chế biến quặng được hiệu quả.

Theo Sở Công thương tỉnh, do các dự án nhà máy phục vụ từng cụm bauxite vẫn chưa được xây dựng nên chưa có cơ sở để tính toán hiệu quả cho khai thác bauxite và chế biến alumin.

Ngoài ra, các sở ngành địa phương đều thống nhất không có cơ sở cho việc định giá để đánh giá hiệu quả kinh tế do Tổ hợp bauxit – nhôm Tân Rai tại huyện Bảo Lâm do TKV làm chủ đầu tư là dự án thực hiện thí điểm theo Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 18/01/2002. Theo đó, khoáng sản bauxite được khai thác gắn với dự án chế biến mà không xuất bán lưu thông trên thị trường trong nước.

Thậm chí, “người trong cuộc” như TKV cũng thừa nhận việc đánh giá hiệu quả kinh tế của phương án thu hồi quặng bauxite trong phạm vi đường cao tốc là rất khó, phức tạp và chưa có tiền lệ, không có đơn vị tư vấn thực hiện.

Tương tự, Cục Địa chất Việt Nam cho rằng, không đủ độ tin cậy để lập phương án thu hồi, đánh giá hiệu quả kinh tế, theo căn cứ tỷ lệ trữ lượng quặng nguyên khai khoảng 22,3%. Ngoài ra, sở ngành địa phương đều thống nhất việc đánh giá hiệu quả kinh tế của phương án thu hồi/không thu hồi khoáng sản trong phạm vi thi công tuyến cao tốc và các khu tái định cư là rất khó khăn và không đủ cơ sở.

Bởi, các khu vực này mới được thăm dò trữ lượng khoảng 22%, còn hơn 77% ở cấp tài nguyên nên chưa đủ độ tin cậy để lập phương án tính toán hiệu quả kinh tế.

Ngoài ra, theo Thông tư 26/2016 của Bộ Công thương, việc lập, thẩm định và phê duyệt dự án xây dựng, thiết kế xây dựng và dự toán xây dựng công trình khai thác mỏ khoáng sản quy định tỷ lệ bản đồ địa hình tối thiểu khi lập thiết kế bản vẽ thi công là 1/1000 hoặc 1/2000.

Tuy nhiên, bản đồ địa hình thực tế trong ranh giới lập phương án chủ yếu là tỷ lệ 1/50000 và một phần tỷ lệ 1/10000. Như vậy, việc lập phương án thu hồi cần đo vẽ bản đồ địa hình tỷ lệ tới 1/1000 hoặc 1/2000, Sở Công thương Lâm Đồng cho biết.

Diễn biến này khá bất ngờ, khi chỉ khoảng 10 ngày trước, Sở Công thương đã đề xuất UBND tỉnh kế hoạch thí điểm đánh giá sơ bộ tính khả thi việc thu hồi khoáng sản bauxite chồng lấn nhằm tháo gỡ cho hai cao tốc trị giá hàng chục nghìn tỷ đồng trên địa bàn.

Theo đó, với cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương, tiềm năng quặng bauxite là 118.000 tấn quặng nguyên khai (38.000 tấn quặng tinh), được xác định không thuộc khu vực quy hoạch khoáng sản.

Do cự ly vận chuyển xa và khối lượng không lớn nên Sở Công thương đề xuất không đưa vào tính toán thu hồi quặng và đơn vị thi công đường cao tốc sẽ thu hồi khoáng sản đưa vào bãi chứa.

Với cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc, Sở cho rằng, việc xem xét thu hồi quặng bauxite – khoảng 7,26 triệu tấn quặng nguyên khai - trong diện tích dự án chồng lấn với quy hoạch khoáng sản là có thể có tính khả thi, đặt trong so sánh với đơn giá quặng bauxite nêu tại Quyết định 07 năm 2024 của UBND tỉnh.

Căn cứ để đánh giá sơ bộ tính khả thi của việc thu hồi quặng bauxite, là kết quả tính toán chi phí khai thác và vận chuyển quặng nguyên khai trong phạm vi dự án đường cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc quy đổi về quặng tinh (theo hệ số thu hồi quặng khi tuyển rửa do Công ty TNHH MTV Nhôm Lâm Đồng cung cấp) để so sánh với giá quặng bauxit tinh nêu trong Quyết định 07.

Sở khẳng định, với mọi cự ly vận chuyển từ đường cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc về xưởng tuyển Tân Raì, chi phí khai thác và chế biến đều thấp hơn giá quặng bauxit tinh theo Quyết định 07 của UBND tỉnh là 390.000 đồng.

Cụ thể, ở cự ly xa nhất là 53,5km thì chi phí sản xuất quặng tinh là 317.000 đồng, còn với cự ly gần nhất - 8km thì chi phí sản xuất quặng tinh là chưa tới 96 nghìn đồng cho 1 tấn quặng.

Trở lại với diễn biến hiện tại, hai dự án cao tốc cùng các khu tái định cư phục vụ trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng tiếp tục rơi vào thế bế tắc, sau khi địa phương rốt ráo triển khai theo hướng dẫn từ cấp thẩm quyền suốt 6 tháng vừa qua.

Bối cảnh này, càng trở nên áp lực với các chủ đầu tư liên danh Công ty CP Tập đoàn Đèo Cả (đại diện) - Công ty CP Tập đoàn Hưng Thịnh – Công ty CP Tập đoàn Nam Miền Trung và Tập đoàn T&T – Công ty CP đầu tư Tập đoàn Phương Trang (Futa group) – Công ty CP Đầu tư và xây dựng giao thông Phương Thành, khi đích hoàn thành hai cao tốc chỉ còn chưa đầy hai năm.

Trao đổi với TheLEADER, đại diện một doanh nghiệp (xin giấu tên) trong hai liên danh nhà đầu tư nêu trên bày tỏ mong muốn nhận được phương cách tháo gỡ thấu đáo, phù hợp để triển khai dự án theo đúng tiến độ, góp phần đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng và vùng Tây nguyên nói chung.

Đồng thời, doanh nghiệp cũng thừa nhận vấn đề chồng lấn bauxite có ảnh hưởng nhất định tới dự án, nhưng không bình luận thêm do đây là vấn đề "nhạy cảm" - thuộc chức năng, thẩm quyền của các cơ quan bộ, ngành liên quan.

Ngoài ra, Nhôm Lâm Đồng cũng không thoát khỏi cảnh sốt ruột, bởi dự án hai hồ chứa bùn thải phục vụ Tổ hợp bauxite – nhôm trị giá hơn 15.400 tỷ đồng đang đè trên thân quặng bauxite.

Trước đó, đề xuất của TKV về cam kết thu hồi tối đa và bảo vệ tài nguyên quặng bauxite cũng như báo cáo cấp thẩm quyền cho phép sử dụng quặng thu hồi từ hoạt động xây dựng để cung cấp cho nhà máy alumin và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đã bị "bác", bởi thẩm quyền cho phép thuộc Bộ Tài nguyên và môi trường, thay vì UBND tỉnh.

Bauxite - nhôm Lâm Đồng gặp khó khi hồ thải đè lên mỏ quặng

Bauxite - nhôm Lâm Đồng gặp khó khi hồ thải đè lên mỏ quặng

Tiêu điểm -  1 năm

Tổ hợp bauxite - nhôm Lâm Đồng do Tập đoàn công nghiệp Than - khoáng sản Việt Nam làm chủ đầu tư đứng trước nguy cơ “đứng hình” vì chồng lấn lên thân quặng bauxite.

Lối đi nào cho các siêu dự án khai thác bauxite?

Lối đi nào cho các siêu dự án khai thác bauxite?

Phát triển bền vững -  2 năm

Hoạt động quản lý khai thác bauxite tại Lâm Đồng gặp nhiều khó khăn do chồng lấn quy hoạch.

Đèo Cả, Futa Group ngóng Nhôm Lâm Đồng

Đèo Cả, Futa Group ngóng Nhôm Lâm Đồng

Tiêu điểm -  1 năm

Đèo Cả, Futa Group sẽ phải chờ đánh giá hiệu quả thu hồi hàng triệu tấn quặng bauxite từ Nhôm Lâm Đồng để thông đường cho hai cao tốc nghìn tỷ tại Lâm Đồng.

Nền kinh tế đang ‘kẹt tiền’ theo cách khác

Nền kinh tế đang ‘kẹt tiền’ theo cách khác

Tiêu điểm -  1 giờ

Vấn đề cốt lõi không nằm ở thiếu vốn mà thủ tục chồng chéo và điểm nghẽn thể chế đang khiến vốn đầu tư công chậm phát huy hiệu quả.

Tăng trưởng hai con số: Lấp khoảng trống liên kết trong hệ sinh thái nền kinh tế

Tăng trưởng hai con số: Lấp khoảng trống liên kết trong hệ sinh thái nền kinh tế

Tiêu điểm -  8 giờ

Tăng trưởng hai con số sẽ được thúc đẩy mạnh nếu khả năng liên kết giữa các chủ thể trong nền kinh tế chặt chẽ hơn.

Hơn 3 triệu tỷ đồng tồn đọng: Thêm nguồn lực cho tăng trưởng hai con số

Hơn 3 triệu tỷ đồng tồn đọng: Thêm nguồn lực cho tăng trưởng hai con số

Tiêu điểm -  11 giờ

Việc xử lý các dự án đất đai tồn đọng và các dự án khác sẽ giải phóng nguồn lực cho phát triển, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế lên 1 tỷ đồng với hộ kinh doanh

Đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế lên 1 tỷ đồng với hộ kinh doanh

Tiêu điểm -  11 giờ

Dự thảo luật mới nhất đề xuất giao Chính phủ quy định mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng của cá nhân và hộ kinh doanh.

Thanh tra Chính phủ vạch rõ sai phạm tại 23 dự án đô thị, nhà ở

Thanh tra Chính phủ vạch rõ sai phạm tại 23 dự án đô thị, nhà ở

Tiêu điểm -  11 giờ

Nhiều vi phạm đã được phát lộ qua thanh tra trực tiếp 23 dự án đô thị, nhà ở lớn tại Hà Nội, trong quản lý, sử dụng đất đai, tài chính, tiến độ.

Nền kinh tế đang ‘kẹt tiền’ theo cách khác

Nền kinh tế đang ‘kẹt tiền’ theo cách khác

Tiêu điểm -  1 giờ

Vấn đề cốt lõi không nằm ở thiếu vốn mà thủ tục chồng chéo và điểm nghẽn thể chế đang khiến vốn đầu tư công chậm phát huy hiệu quả.

Có gì trong ‘ván bài triệu tỷ’ của VPBank?

Có gì trong ‘ván bài triệu tỷ’ của VPBank?

Tài chính -  1 giờ

Đằng sau mục tiêu lợi nhuận kỷ lục, VPBank đang cho thấy chiến lược toàn diện: từ việc tái sinh FE Credit, tăng trưởng tín dụng vượt trội, vươn mình sang mảng tài sản số... để trở thành định chế tài chính hàng đầu Việt Nam.

Vingroup đặt mục tiêu bứt phá với lợi nhuận 35.000 tỷ đồng

Vingroup đặt mục tiêu bứt phá với lợi nhuận 35.000 tỷ đồng

Doanh nghiệp -  2 giờ

Vingroup đặt mục tiêu doanh thu thuần khoảng 485.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế khoảng 35.000 tỷ đồng, với các lĩnh vực kinh doanh cốt lõi được thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ, củng cố vị thế tại thị trường Việt Nam và trên toàn cầu.

Chung cư nhà ở xã hội LA Home cất nóc sớm 3 tháng

Chung cư nhà ở xã hội LA Home cất nóc sớm 3 tháng

Bất động sản -  4 giờ

Lễ cất nóc chung cư nhà ở xã hội diễn ra ngày 22/04/2026 tại khu đô thị LA Home đánh dấu một cột mốc đáng chú ý trong tiến trình phát triển tổ hợp đô thị - công nghiệp sinh thái 500ha tại cửa ngõ phía Tây TP.HCM.

300.000 cổ đông chờ đợi câu chuyện gì tại Hoà Phát?

300.000 cổ đông chờ đợi câu chuyện gì tại Hoà Phát?

Doanh nghiệp -  5 giờ

Các buổi họp ĐHĐCĐ thường niên của Tập đoàn Hòa Phát từ lâu luôn là tâm điểm chú ý của giới đầu tư mỗi mùa đại hội với hàng trăm nghìn cổ đông.

Transimex 'găm tiền' cho đại cuộc

Transimex 'găm tiền' cho đại cuộc

Doanh nghiệp -  5 giờ

Gây ấn tượng tại đại hội đồng cổ đông Transimex mới đây không chỉ là khoản lãi đột biến từ việc bán tàu, mà còn là kế hoạch đầu tư các dự án hạ tầng dọc theo những trục kinh tế xương sống của đất nước.

Tòa tháp The Sea: BIM Land kiến tạo chuẩn sống mới bên vịnh du thuyền

Tòa tháp The Sea: BIM Land kiến tạo chuẩn sống mới bên vịnh du thuyền

Bất động sản -  6 giờ

Sở hữu vị trí trực diện vịnh di sản, The Sea kiến tạo một chuẩn sống mới tại Hạ Long mang tên “The Six Prestige” - nơi phong cách sống quốc tế, đặc quyền riêng tư hội tụ trong một chuẩn mực mới dành riêng cho số ít chủ nhân tinh hoa.

Đọc nhiều