Đề xuất 5 nhóm giải pháp hỗ trợ kinh tế tư nhân

Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 9 của Quốc hội, hôm nay, Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng, thay mặt Chính phủ, đã trình bày tờ trình dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tư nhân, hướng đến việc tháo gỡ các rào cản lớn và thúc đẩy khu vực này phát triển nhanh, bền vững hơn.

Theo Bộ trưởng Thắng, dự thảo tập trung vào năm nhóm chính sách then chốt, nhằm giải quyết những bất cập mang tính hệ thống nhưng chưa được luật hóa hoặc cần điều chỉnh gấp.

Những chính sách này được xác định là cấp thiết, tác động trực tiếp đến niềm tin và sức sống của khu vực kinh tế tư nhân, nhưng hiện chưa nằm trong các dự luật được Quốc hội xem xét trong kỳ này.

Trọng tâm đầu tiên là cải thiện môi trường kinh doanh, với các nguyên tắc mới về thanh tra, kiểm tra, cấp phép, chứng nhận và tiếp cận nguồn lực.

Đơn cử như số lần thanh tra đối với mỗi doanh nghiệp, hộ kinh doanh không quá 1 lần trong năm, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm rõ ràng. Xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng thanh tra, kiểm tra để nhũng nhiễu, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Cùng với đó, ưu tiên thanh tra, kiểm tra từ xa dựa trên các dữ liệu điện tử, giảm thanh tra, kiểm tra trực tiếp. Miễn kiểm tra thực tế đối với các doanh nghiệp tuân thủ tốt quy định pháp luật.

Chuyển việc quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang thực hiện công bố điều kiện kinh doanh và hậu kiểm, trừ một số ít lĩnh vực bắt buộc phải thực hiện thủ tục cấp phép theo quy định và thông lệ quốc tế.

Bộ trưởng nhấn mạnh sự cần thiết của một sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh, cùng với quy định rõ ràng về xử lý vi phạm và giải quyết phá sản doanh nghiệp theo thủ tục rút gọn với tối thiểu 30% về thời gian.

Tiếp cận đất đai và mặt bằng sản xuất kinh doanh cũng được đề cập rõ ràng trong dự thảo.

Chính phủ đề xuất có chính sách hỗ trợ đặc biệt cho doanh nghiệp tiếp cận đất đai và mặt bằng tại khu công nghiệp, cụm công nghiệp và vườn ươm công nghệ. Ngoài ra, còn có chính sách hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công để giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.

Chẳng hạn, doanh nghiệp công nghệ cao, nhỏ và vừa, khởi nghiệp sáng tạo được hỗ trợ giảm ít nhất 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu từ thời điểm ký hợp đồng với chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu, cụm công nghiệp và vườn ươm công nghệ. Khoản hỗ trợ tiền thuê đất này sẽ được Nhà nước hoàn trả cho chủ đầu tư theo quy định.

Hiện cả nước có gần 450 khu công nghiệp, với tổng diện tích khoảng 93.000 ha. Tuy nhiên, hiện nay các doanh nghiệp nhỏ và vừa có ít cơ hội tiếp cận, giá thuê đất còn cao với khả năng chi trả của họ.

Về tài chính và tín dụng, nghị quyết đề xuất hỗ trợ vốn vay lãi suất thấp cho các dự án xanh và tuần hoàn…, đồng thời mở rộng hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; hỗ trợ tài chính, ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu.

Chính phủ cũng đặt mục tiêu đẩy mạnh chuyển đổi số, hỗ trợ đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. Dự thảo đề cập đến miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân cho các hoạt động này, hỗ trợ xây dựng hoặc thuê mua các nền tảng dùng chung, cũng như triển khai chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030.

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất cơ chế hỗ trợ hình thành các doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa và lớn, doanh nghiệp tiên phong, có khả năng cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế. Dự thảo đưa ra biện pháp như đặt hàng, chỉ định thầu để thực hiện các dự án trọng điểm mang ý nghĩa lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và tài chính Phan Văn Mãi, trong báo cáo thẩm tra, cho biết cơ quan thẩm tra tán thành với đề xuất của Chính phủ về sự cần thiết và tính cấp bách của nghị quyết. Tuy nhiên, ông lưu ý cần rà soát lại một số điểm để bảo đảm tính khả thi, đặc biệt là vấn đề cân đối nguồn lực và sửa đổi đồng bộ các luật liên quan.

Về quy định thanh tra, cấp phép và xử lý vi phạm, ông Mãi đề nghị các cơ quan tư pháp trung ương xem xét lại toàn diện việc triển khai thực hiện để có giải pháp chấn chỉnh. Ông cũng nhấn mạnh cần khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết ngay sau khi nghị quyết được thông qua.

Với chính sách đất đai, ông cảnh báo cần tránh hình thành cơ chế “xin - cho”, trục lợi chính sách, gây khó khăn cho hoạt động của doanh nghiệp. Ông đề nghị làm rõ hình thức hoàn trả cho chủ đầu tư để bảo đảm tính khả thi khi triển khai, tương ứng với hình thức trả tiền thuê đất.

Liên quan đến hỗ trợ lãi suất và tín dụng, ông Mãi cho rằng cần rút kinh nghiệm từ Nghị quyết 43 đã ban hành trước đây, vốn gặp khó khăn trong triển khai. Dự thảo lần này phải quy định cụ thể tiêu chí xác định đối tượng cho vay, thực hiện nghiêm túc nguyên tắc thanh tra, kiểm tra, bảo đảm cơ quan nhà nước, ngân hàng thương mại thực hiện nguyên tắc tự quyết định, tự chịu trách nhiệm.

Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua nghị quyết này trong phiên họp bế mạc kỳ họp thứ 9, sau khi tiếp thu, chỉnh lý các ý kiến từ đại biểu.