Lý do doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh không muốn lớn

Bị đối xử thiếu công bằng

Việt Nam đang có gần 1 triệu doanh nghiệp tư nhân, 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, đóng góp hơn 50% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), tạo ra hơn 40 triệu việc làm, tuy nhiên khối này đang bị đối xử thiếu công bằng.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Du lịch và tiếp thị giao thông vận tải Việt Nam(Vietravel) cho biết, ông đặc biệt tâm đắc với công cuộc chuyển đổi từ chính quyền quản lý sang chính quyền phụng sự.

Theo ông Kỳ, Chính phủ cần xây dựng lộ trình chi tiết, rõ ràng, trong đó công tác hỗ trợ doanh nghiệp phải kịp thời, bảo đảm công bằng về chính sách. 

Còn các doanh nghiệp tư nhân cũng cần chủ động đổi mới sáng tạo, đầu tư vào công nghệ, coi công nghệ là yếu tố hàng đầu, quản trị lại theo hướng minh bạch, có trách nhiệm, mở rộng chuỗi liên kết hợp tác. 

Đặc biệt, một vấn đề cần được “cởi trói” với các doanh nghiệp tư nhân, theo ông Kỳ là được đối xử công bằng như khối doanh nghiệp nhà nước trong tiếp cận các nguồn lực, chính sách.

Dẫn chứng với Vietravel Airlines ông Kỳ cho biết, trong ngành hàng không, doanh nghiệp tư nhân gần như "tự bơi" mà không có sự hỗ trợ từ nhà nước. 

“Trong giai đoạn dịch Covid-19, ngân sách được phân bổ để hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước, trong khi khối tư nhân không nhận được bất kỳ chính sách tương tự nào. Điều này khiến doanh nghiệp tư nhân đối mặt với nhiều khó khan, hạn chế cơ hội phát triển”, ông Kỳ nói tại hội thảo "Tháo gỡ bất cập chính sách để phát huy vai trò kinh tế tư nhân trong nền kinh tế Việt Nam" do Huba tổ chức.

Hay hình thức hợp tác công tư (PPP), theo Chủ tịch Vietravel, cũng chưa tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tư nhân.

“Cần tạo sân chơi bình đẳng, coi kinh tế nhà nước, tư nhân và hộ cá thể là ba trụ cột chính của nền kinh tế. Đặc biệt, cần thay đổi nhận thức, phân vai để thiết kế chính sách theo hướng “kiềng 3 chân”, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ chốt thay vì tư duy theo 3 tầng bậc như hiện nay, gây ra sự bất công bằng”, ông Kỳ kiến nghị.

Không chỉ gặp khó đối với các thủ tục ở trong nước mà xuất khẩu cũng có nhiều rào cản khi không được nhà nước hỗ trợ, dù các giải pháp “gỡ vướng” nằm trong tầm tay.

Ông Trần Việt Anh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Xuất nhập khẩu Nam Thái Sơn cho biết, khi Mỹ áp thuế chống bán phá giá với ngành nhựa, doanh nghiệp Malaysia và Thái Lan được chính phủ hỗ trợ kháng nghị thành công, còn doanh nghiệp Việt Nam phải tự xoay xở, chịu thuế cao suốt 15 năm.

Ngoài ra, các rào cản thủ tục hành chính cũng đang kìm hãm sự phát triển của khu vực tư nhân. 

“Nhiều hộ kinh doanh cá thể dù có doanh thu hàng trăm tỷ đồng mỗi năm vẫn không dám chuyển đổi thành doanh nghiệp do lo ngại các thủ tục phức tạp và môi trường kinh doanh chưa thực sự minh bạch”, ông Việt Anh nói thêm. 

Vì vậy, ông Việt Anh kiến nghị, cần sớm có chính sách khuyến khích và hỗ trợ hộ kinh doanh cá thể chuyển đổi thành doanh nghiệp để họ có thể phát triển bền vững.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia nhìn nhận, hiện doanh nghiệp tư nhân gặp khó khăn trong tiếp cận đất đai, vốn, cải tiến công nghệ, chương trình và các dự án trọng điểm quốc gia. 

“Điểm yếu với các doanh nghiệp tư nhân là vấn đề quản trị doanh nghiệp còn hạn chế, điều hành chủ yếu là dựa vào kinh nghiệm, chưa qua đào tạo và ít người có bằng cấp chuyên môn. Quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh còn chậm”, ông Lực nói.

Không muốn, không chịu lớn vì “rừng” thủ tục

Ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty TNHH Thương mại xây dựng Lê Thành cho rằng, thời gian qua Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nhưng nhiều doanh nghiệp còn e dè về hành lang pháp lý.

“Các vướng mắc của doanh nghiệp cần được giao cho các đơn vị chuyên trách giải quyết triệt để”, ông Nghĩa kiến nghị.

Dù công nhận kinh tế tư nhân đã có đóng góp lớn cho nền kinh tế như chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp, đóng góp 30% thu ngân sách, trên 56% tổng vốn đầu tư nhưng Thái Thanh Quý, Phó trưởng ban thường trực Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng nhìn nhận còn nhiều rào cản, quy định từ phía cơ quan nhà nước gây tốn kém và giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

“Thậm chí còn tình trạng doanh nghiệp không muốn lớn, không chịu lớn do lo ngại những quy định, thủ tục phức tạp”, ông Quý nói.

Dưới góc độ cơ quan quản lý, bà Bùi Thu Thủy, Phó cục trưởng Cục phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể thuộc Bộ Tài chính thừa nhận, doanh nghiệp tư nhân đang gặp nhiều khó khăn do không rõ ràng về khung pháp lý. 

Cũng theo bà Thuỷ, cơ quan này được giao chắp bút dự thảo nghị quyết về kinh tế tư nhân, dự kiến sẽ trình Chính phủ và Trung ương trong tuần tới.

Dự thảo nghị quyết sẽ tập trung vào nhiều vấn đề quan trọng, trong đó có nội dung về việc làm rõ quy định "không hình sự hóa quan hệ kinh tế" trong Bộ luật Hình sự.