Đổi mới cơ chế - Chìa khóa 'cởi trói' các trung tâm KH&CN công lập

Hường Hoàng Thứ tư, 14/12/2022 - 11:51

Những trung tâm ứng dụng và chuyển giao công nghệ thuộc Sở KH&CN các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa viện nghiên cứu, trường đại học và các doanh nghiệp. Tuy vậy, vẫn còn đó những rào cản khiến cho các trung tâm này chưa thể tự chủ trong hoạt động.

Các trung tâm ứng dụng khoa học và công nghệ công lập vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu đổi mới sáng tạo của Việt Nam hiện nay (Ảnh: TTXVN)

Nhiều thành tựu nổi bật

Theo ông Trần Văn Tùng, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, các trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ công lập đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật.

Cụ thể, trong giai đoạn 2018 – 2022, những trung tâm này đã làm chủ hơn 400 công nghệ; triển khai hơn 14.000 hợp đồng dịch vụ tư vấn, chuyển giao công nghệ; thực hiện hơn 1.000 nhiệm vụ KH&CN để ứng dụng vào thực tiễn…

Chỉ riêng trong giai đoạn 2021 - 2022, các Trung tâm đã và đang thực hiện 206 nhiệm vụ KH&CN trong các lĩnh vực chủ yếu như: Nông nghiệp, an toàn bức xạ, năng lượng, công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm, công nghệ thông tin, xử lý môi trường, vật liệu xây dựng, sở hữu trí tuệ, điều khiển tự động, y dược...

Trong đó, 45% là nhiệm vụ KH&CN cấp cơ sở, 37% là nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, thành phố và 18% là nhiệm vụ KH&CN cấp Bộ, cấp Quốc gia.

Đổi mới cơ chế - Chìa khóa “cởi trói” các trung tâm KH&CN công lập
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Văn Tùng phát biểu tại Hội nghị về hoạt động ứng dụng chuyển giao công nghệ địa phương năm 2022 ngày 8/12/2022 (Ảnh: sohuutritue.net)

Theo Thứ trưởng, thời gian qua, các trung tâm là cầu nối quan trọng, tạo sự liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp để chuyển giao các kết quả nghiên cứu ứng dụng vào thực tiễn sản xuất kinh doanh ở địa phương.

Tuy vậy, với rất nhiều những khó khăn trong nội bộ và trong cơ chế, các trung tâm công lập của Việt Nam vẫn còn đi chậm một bước trong việc đáp ứng những nhu cầu của xã hội và của quốc gia.

Nhân sự kiêm nhiệm nhiều chức năng

Báo cáo tình hình hoạt động của các trung tâm đến tháng 11/2022, ông Phạm Thế Dũng, Phó Cục trưởng Cục Ứng dụng và Phát triển công nghệ, Bộ KH&CN, cho biết, Việt Nam hiện nay có tất cả 26 Trung tâm khoa học và công nghệ công lập, với 1.178 viên chức và 478 nhân viên hợp đồng.

Trong đó, lực lượng nhân sự có người có trình độ 11 tiến sĩ, 351 thạc sĩ, 1.003 đại học và 291 có trình độ khác. Số nhân lực làm công tác nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ là 693 người.

Theo ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Quảng Ngãi, những con số trên không thể đáp ứng được hoạt động khoa học công nghệ của cả nước.

Ông Thành cho biết, với 4 chức năng: thông tin, khoa học công nghệ; nghiên cứu phát triển và chuyển giao công nghệ; dịch vụ kỹ thuật về tiêu chuẩn đo lường chất lượng; đầu mối trung tâm khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, trung tâm ứng dụng khoa học và công nghệ tỉnh Quảng Ngãi đang gặp nhiều khó khăn về nhân sự.

Cụ thể, ông Thành cho rằng việc một trung tâm phải thực hiện đồng thời 4 chức năng là rất lớn, trong khi cơ chế còn "lúng túng" và chỉ có 25 biên chế. Trong khi đó, những viên chức có kinh nghiệm đang làm việc tại trung tâm không còn nhiều mặn mà và muốn làm cho các tổ chức, doanh nghiệp có thu nhập cao hơn.

Cuối cùng, ông Thành cũng đặt ra vấn đề các tỉnh, thành có nên thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo riêng hay không, thay vì gộp chung nhiệm vụ này vào trung tâm khoa học và công nghệ như hiện nay? Bởi lẽ, chỉ riêng với 3 chức năng còn lại, số lượng đầu việc và nhiệm vụ đã là quá sức so với lượng nhân sự hiện tại của các trung tâm.

Vướng mắc về hành lang pháp lý và tự chủ tài chính

Ngoài nhân sự, hoàn thiện hàng lang pháp lý và cơ chế tự chủ cũng là vấn đề được các trung tâm khoa học và công nghệ công lập quan tâm.

Bà Nguyễn Thị Tố Uyên, Giám đốc Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN Cần Thơ, cho biết, các Trung tâm đang gặp khó khăn trong việc thực hiện cơ chế tự chủ do thông tư hướng dẫn ban hành chậm.

Bên cạnh đó, các Trung tâm còn lúng túng trong việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật, lập dự toán triển khai nhiệm vụ, tuyển dụng, bố trí nhân sự hợp lý do chưa có quy định đầy đủ về định mức kinh tế - kỹ thuật các dịch vụ công sử dụng ngân sách nhà nước thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ KH&CN; cũng như chưa có văn bản hướng dẫn xây dựng đề án vị trí việc làm.

Đồng ý với bà Tố Uyên, ông Nguyễn Văn Tùng, Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Vĩnh Long, nhận định: Xuyên suốt nhiều năm qua, vướng mắc cơ bản nhất của việc quản lý là hành lang pháp lý. Các trung tâm luôn trong thế vừa phục vụ quản lý Nhà nước, vừa phải đi theo lộ trình tự chủ nhưng không vững do hành lang pháp lý thiếu và không đồng bộ. "Một nghị định ra đời thì rất lâu mới có thông tư hướng dẫn, không đồng bộ và thiếu chặt chẽ", ông Tùng dẫn chứng.

Ông Trần Văn Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ KH&CN, cũng nhận định rằngđể đổi mới cơ chế quản lý của tổ chức KH&CN thì cơ chế tự chủ là một phần quan trọng, đặc biệt là về kinh phí.

"Qua thực tế triển khai cơ chế tự chủ trong ngành KH&CN cho thấy phương án thuận lợi nhất để cấp kinh phí hỗ trợ chi thường xuyên của Nhà nước là khoán chi theo số lượng người lao động hưởng lương từ ngân sách Nhà nước được giao. Đồng thời kinh phí này phải trừ đi nguồn thu của đơn vị sự nghiệp thông qua kinh phí Nhà nước chi cho thực hiện các nhiệm vụ", ông Nghĩa nhận định.

Thay mặt Bộ Khoa học và Công nghệ, Thứ trưởng Trần Văn Tùng cho biết Bộ nhận định: Điều mà các trung tâm khoa học và công nghệ công lập cần nhất giờ đây là cơ chế tự chủ, từ tự chủ xây dựng kế hoạch, tài chính, biên chế cho đến hợp tác quốc tế…

Bộ cũng đang phối hợp với các bộ ngành liên quan xây dựng nghị định về tự chủ, các cơ chế, hành lang pháp lý cho hoạt động của các trung tâm.

Đổi mới sáng tạo mở - Xu hướng của tương lai

Đổi mới sáng tạo mở - Xu hướng của tương lai

Khởi nghiệp -  2 năm

84% quản lý cấp cao trên toàn cầu tin rằng đổi mới sáng tạo mở có ý nghĩa quan trọng đối với chiến lược tăng trưởng của họ trong tương lai.

Con đường giúp Việt Nam mạnh về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo

Con đường giúp Việt Nam mạnh về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo

Tiêu điểm -  2 năm

Để đưa Việt Nam trở thành một quốc gia mạnh mẽ về khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, Thủ tướng nhấn mạnh cần có cơ chế thí điểm, đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro; cũng như khuyến khích đặt hàng, công nhận sản phẩm, dịch vụ mới để tạo niềm tin cho thị trường.

Techfest Vietnam 2022: Đổi mới sáng tạo mở toàn diện

Techfest Vietnam 2022: Đổi mới sáng tạo mở toàn diện

Khởi nghiệp -  2 năm

Với chủ đề “Đổi mới sáng tạo mở - Khơi nguồn tư duy mới”, Techfest Vietnam 2022 sẽ tìm kiếm các giải pháp trong ba trụ cột chính, đồng thời đẩy mạnh sự phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp trong tương lai.

Nối dài hệ sinh thái đổi mới sáng tạo TP. HCM

Nối dài hệ sinh thái đổi mới sáng tạo TP. HCM

Khởi nghiệp -  2 năm

Trong hoạt động đổi mới sáng tạo, Việt Nam xếp thứ 3 tại Đông Nam Á, chỉ sau Indonesia và Singapore. Tuy vậy, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều nút thắt, cần được khai thông.

Những chướng ngại trên con đường bứt phá của kinh tế Việt Nam

Những chướng ngại trên con đường bứt phá của kinh tế Việt Nam

Tiêu điểm -  2 giờ

Chiến tranh thương mại và kinh tế toàn cầu giảm tốc gây áp lực lên xuất khẩu, chuỗi cung ứng và tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Chương mới của làn sóng đầu tư Hoa Kỳ vào Việt Nam

Chương mới của làn sóng đầu tư Hoa Kỳ vào Việt Nam

Tiêu điểm -  23 giờ

Các doanh nghiệp Hoa Kỳ đang tăng mức độ quan tâm và mở rộng đầu tư tại Việt Nam, tập trung vào công nghệ cao, năng lượng và chuỗi cung ứng, đánh dấu một bước tiến mới.

Nguồn tiền cho phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số

Nguồn tiền cho phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số

Tiêu điểm -  1 ngày

Chính phủ dành 51.000 tỷ đồng cùng 1% chi thường xuyên, đồng thời đẩy mạnh hợp tác công tư để tài trợ vốn cho các mục tiêu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trump Organization muốn đẩy nhanh tiến độ dự án 1,5 tỷ USD ở Hưng Yên

Trump Organization muốn đẩy nhanh tiến độ dự án 1,5 tỷ USD ở Hưng Yên

Tiêu điểm -  1 ngày

Mong muốn này được ông Charles James Boyd Bowman, Tổng giám đốc dự án của Tập đoàn Trump Organization tại Việt Nam, chia sẻ trong cuộc gặp với Thủ tướng Phạm Minh Chính.

Tiến tới Chính phủ không giấy tờ, quản trị thông minh

Tiến tới Chính phủ không giấy tờ, quản trị thông minh

Tiêu điểm -  1 ngày

Chính phủ đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới Chính phủ không giấy tờ và điều hành trên môi trường điện tử dựa trên dữ liệu.

KBC bắt tay The Trump Organization: Cú hích định hình lại đường lối quản trị

KBC bắt tay The Trump Organization: Cú hích định hình lại đường lối quản trị

Doanh nghiệp -  38 phút

Thương vụ hợp tác giữa KBC với The Trump Organization chỉ đơn thuần là bước đi trong ngành bất động sản hay còn những toan tính khác của doanh nghiệp ông Đặng Thành Tâm?

Những chướng ngại trên con đường bứt phá của kinh tế Việt Nam

Những chướng ngại trên con đường bứt phá của kinh tế Việt Nam

Tiêu điểm -  2 giờ

Chiến tranh thương mại và kinh tế toàn cầu giảm tốc gây áp lực lên xuất khẩu, chuỗi cung ứng và tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Tập đoàn Bamboo Capital có tân chủ tịch hội đồng quản trị

Tập đoàn Bamboo Capital có tân chủ tịch hội đồng quản trị

Hồ sơ quản trị -  2 giờ

Người được coi là cầu nối trong các dự án liên doanh, hợp tác quốc tế là ông Tan Bo Quan vừa được bầu làm chủ tịch hội đồng quản trị Tập đoàn Bamboo Capital.

Nhựa và cao su trước thách thức xanh hóa

Nhựa và cao su trước thách thức xanh hóa

Phát triển bền vững -  14 giờ

Các ngành nhựa và cao su đang chủ động xanh hóa, áp dụng kinh tế tuần hoàn để đáp ứng yêu cầu thị trường cũng như các quy định của pháp luật.

Doanh nghiệp logistics đối mặt áp lực phải xanh hoá

Doanh nghiệp logistics đối mặt áp lực phải xanh hoá

Phát triển bền vững -  19 giờ

Logistics xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc, nếu không chuyển đổi doanh nghiệp ngành này sẽ bị loại khỏi “sân chơi” toàn cầu.

Chương mới của làn sóng đầu tư Hoa Kỳ vào Việt Nam

Chương mới của làn sóng đầu tư Hoa Kỳ vào Việt Nam

Tiêu điểm -  23 giờ

Các doanh nghiệp Hoa Kỳ đang tăng mức độ quan tâm và mở rộng đầu tư tại Việt Nam, tập trung vào công nghệ cao, năng lượng và chuỗi cung ứng, đánh dấu một bước tiến mới.

Bất động sản cởi trói, nợ xấu ngân hàng thoái lui

Bất động sản cởi trói, nợ xấu ngân hàng thoái lui

Tài chính -  23 giờ

Các chuyên gia tài chính đều chung góc nhìn tích cực về sự cải thiện chất lượng tài sản ngân hàng cùng sự hồi phục chung của nền kinh tế, đặc biệt với những tháo gỡ ở nhóm ngành bất động sản.